Điểm đến tiềm năng cho hàng nghìn doanh nghiệp fintech nếu mở cơ chế phát triển trung tâm tài chính quốc tế

Điểm đến tiềm năng cho hàng nghìn doanh nghiệp fintech nếu mở cơ chế phát triển trung tâm tài chính quốc tế. Ảnh một trong những ý tưởng phối cảnh Trung tâm Tài chính tại Đà Nẵng. Nguồn ảnh: UBND TP Đà Nẵng

Việt Nam đang đứng trước cơ hội vàng để bứt phá trở thành trung tâm tài chính quốc tế trong khu vực – nếu có những bước đi quyết liệt và cơ chế đủ mạnh để mở cửa thị trường tài chính hiện đại. Theo các chuyên gia, chỉ cần một cú hích chính sách đúng lúc, hàng nghìn doanh nghiệp fintech từ Singapore và nhiều quốc gia khác sẵn sàng quay trở lại Việt Nam, góp phần định hình một hệ sinh thái tài chính đổi mới, năng động và đẳng cấp toàn cầu.

Lợi thế cạnh tranh không thể bỏ lỡ

Theo TS. Nguyễn Hữu Huân – Trưởng bộ môn Thị trường Tài chính, Khoa Ngân hàng, Trường Đại học Kinh tế TP.HCM – Việt Nam đang sở hữu nhiều lợi thế chiến lược để phát triển trung tâm tài chính quốc tế. Riêng tại TP.HCM, hệ thống cảng trung chuyển quốc tế đang hình thành – với cụm cảng Cái Mép – Thị Vải và cảng Cần Giờ – sẽ đưa thành phố trở thành một trong những đầu mối logistics lớn nhất châu Á. Bên cạnh đó, sân bay quốc tế Long Thành – chỉ cách TP.HCM chưa đầy một giờ di chuyển – góp phần hoàn thiện mạng lưới hạ tầng kết nối toàn cầu.

Không chỉ là điểm đến về hạ tầng, TP.HCM còn là cái nôi của hàng loạt doanh nghiệp khởi nghiệp trong lĩnh vực công nghệ tài chính (fintech). Tuy nhiên, do thiếu hành lang pháp lý hỗ trợ, nhiều công ty fintech đã buộc phải dịch chuyển sang Singapore để phát triển. "Chỉ cần mở cơ chế, hàng nghìn doanh nghiệp fintech sẽ quay trở lại Việt Nam. Đây là lực lượng nòng cốt để hình thành và vận hành trung tâm tài chính quốc tế, đồng thời thu hút thêm các nhà đầu tư và công ty công nghệ tài chính trong khu vực", ông Huân nhận định.

Không gian mở cho đổi mới tài chính

Theo dự thảo Nghị định thành lập Trung tâm Tài chính Quốc tế (TTCQT) do Bộ Tài chính công bố, Việt Nam định hướng xây dựng hai trung tâm tại TP.HCM và Đà Nẵng với các chức năng khác nhau. TP.HCM sẽ tập trung vào thị trường vốn, quản lý tài sản, ngân hàng và sản phẩm phái sinh, trong khi Đà Nẵng hướng đến các lĩnh vực tài chính xanh, tài chính thương mại và thử nghiệm mô hình mới (sandbox) như tài sản số và thanh toán kỹ thuật số.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cảnh báo không nên tách biệt quá cứng nhắc giữa hai trung tâm này. Theo ông Huân, cần thiết lập một hệ sinh thái tài chính toàn diện, cho phép các địa phương chủ động thử nghiệm sản phẩm mới trong môi trường sandbox. “Chỉ khi có cơ chế mở và linh hoạt, Việt Nam mới đủ sức hấp dẫn các nhà đầu tư quốc tế và doanh nghiệp đổi mới sáng tạo,” ông nhấn mạnh.

Ông Mai Huy Tuần – Tổng Giám đốc Công ty SSI Digital – cho rằng, trung tâm tài chính quốc tế trong thời đại số không còn là khái niệm gắn liền với diện tích văn phòng hay số tầng của tòa nhà. “Điều quan trọng là khả năng quy tụ cộng đồng chuyên gia tài chính, tạo điều kiện cho các mô hình kinh doanh mới phát triển, từ đó dẫn dắt dòng vốn toàn cầu,” ông nói.

Việt Nam, với vị trí địa chiến lược tại Đông Nam Á, hoàn toàn có thể trở thành đầu mối sáng tạo tài chính khu vực nếu biết tận dụng thời cơ. Thay vì cạnh tranh bằng các ưu đãi thuế đơn thuần, Việt Nam nên tập trung phát triển những sản phẩm tài chính mới mang tính đột phá như trái phiếu thiên tai, công nghệ bảo hiểm (insurtech), hoặc mô hình huy động vốn xuyên biên giới. Những sản phẩm này không chỉ phục vụ thị trường nội địa mà còn mở rộng ra thị trường quốc tế – đúng với bản chất của một trung tâm tài chính toàn cầu.

Một trong những điểm sáng trong dự thảo Nghị định là cam kết giảm thiểu thủ tục hành chính. Nhà đầu tư có thể đăng ký tham gia TTCQT qua cổng thông tin điện tử, qua bưu chính hoặc trực tiếp. Đặc biệt, các tổ chức nằm trong danh sách Fortune 500 sẽ được công nhận thành viên ngay lập tức mà không cần làm thủ tục đăng ký – một động thái mạnh mẽ nhằm thu hút các "đại bàng" trong ngành tài chính.

Đáng chú ý, toàn bộ hoạt động kiểm tra và giám sát trong TTCQT sẽ được thực hiện bởi một cơ quan chuyên trách, tránh tình trạng chồng chéo như hiện nay – tạo môi trường minh bạch, hiệu quả và cạnh tranh quốc tế.