Lạm phát 2026 có thể lên 5,5%: Giá dầu, điện tăng, lợi nhuận doanh nghiệp co hẹp ra sao?

Theo Bộ Tài chính, CPI bình quân quý I/2026 tăng 3,51%, song các kịch bản cập nhật cho thấy lạm phát cả năm có thể dao động từ 4,5% đến 5,5%, tùy thuộc diễn biến giá dầu, năng lượng và chi phí đầu vào toàn cầu.

Áp lực lớn nhất hiện đến từ xung đột địa chính trị tại Trung Đông, khiến giá dầu thế giới biến động mạnh, kéo theo chi phí vận tải, logistics, nguyên liệu nhập khẩu và sản xuất trong nước đồng loạt tăng.

Điều này đồng nghĩa doanh nghiệp Việt không chỉ đối mặt sức ép ngắn hạn mà có thể bước vào một chu kỳ chi phí cao kéo dài hơn dự kiến.

Giá dầu tăng đang tạo hiệu ứng domino toàn nền kinh tế

Giá dầu không chỉ ảnh hưởng trực tiếp tới nhiên liệu mà còn lan sang gần như toàn bộ chuỗi cung ứng.

Chi phí vận tải tăng, logistics đội giá, nguyên vật liệu nhập khẩu đắt đỏ hơn, trong khi sản xuất công nghiệp và xây dựng chịu thêm áp lực từ giá thành leo thang.

Lạm phát Việt Nam 2026 dự báo chịu áp lực tăng cao do mục tiêu tăng trưởng kinh tế lớn, tỷ giá và giá nguyên liệu biến động, dự kiến CPI bình quân tăng trong khoảng 3,5% - 4,6% theo các kịch bản của Bộ Tài chính. Chính phủ ưu tiên kiểm soát lạm phát, ổn định vĩ mô, tuy nhiên rủi ro tăng giá vẫn hiện hữu trong quý I và nửa đầu năm 2026.

Với các doanh nghiệp sản xuất, bán lẻ, xuất khẩu và xây dựng, biến động dầu mỏ hiện là một trong những rủi ro lớn nhất đối với biên lợi nhuận năm 2026.

Cùng với đó, giá điện cũng đang là “đòn đánh” dài hạn hơn vào lợi nhuận. Nếu giá điện tiếp tục điều chỉnh tăng theo áp lực chi phí năng lượng, tác động sẽ không chỉ mang tính ngắn hạn như giá xăng dầu mà còn trở thành gánh nặng cố định.

Các ngành tiêu thụ điện lớn như sản xuất, chế biến, vật liệu xây dựng, logistics và kho vận sẽ chịu ảnh hưởng trực diện nhất.

Trong bối cảnh sức mua chưa hồi phục hoàn toàn, chi phí điện tăng có thể khiến nhiều doanh nghiệp rơi vào thế khó khi lợi nhuận bị co hẹp nhưng khả năng tăng giá bán lại hạn chế.

Doanh nghiệp bước thế trận... khó càng thêm khó

Khó khăn lớn nhất hiện nay không nằm ở chi phí tăng đơn lẻ, mà ở việc chi phí tăng đồng loạt trong khi sức mua thị trường chưa đủ mạnh. Nhiều doanh nghiệp sẽ buộc phải lựa chọn giữa giảm biên lợi nhuận, siết vận hành, cắt giảm đầu tư hoặc thu hẹp kế hoạch mở rộng.

Đặc biệt, khối doanh nghiệp nhỏ và vừa có nguy cơ tổn thương mạnh hơn khi vốn mỏng, phụ thuộc tín dụng lớn và ít khả năng đàm phán chi phí đầu vào.

Người tiêu dùng cũng sẽ chịu áp lực lan tỏa. Khi doanh nghiệp không thể hấp thụ toàn bộ chi phí, giá bán hàng hóa và dịch vụ sẽ tăng theo.

Điều này tạo nguy cơ làm suy giảm tiêu dùng, kéo sức mua đi xuống và tiếp tục tạo áp lực ngược trở lại lên doanh nghiệp.

Vòng xoáy chi phí tăng – giá tăng – tiêu dùng giảm – lợi nhuận suy yếu có thể trở thành thách thức lớn với toàn bộ nền kinh tế.

Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước và các chuyên gia đều nhấn mạnh năm 2026 đòi hỏi điều hành linh hoạt hơn giữa chính sách tài khóa, tiền tệ, bình ổn giá và an ninh năng lượng.

Các giải pháp như: giảm thuế phí xăng dầu, kiểm soát đầu cơ, bảo đảm nguồn cung năng lượng, ổn định tỷ giá và hỗ trợ doanh nghiệp chịu chi phí cao sẽ đóng vai trò then chốt.