Đề xuất ưu đãi đặc biệt về lương, phụ cấp cho nhà khoa học, tổng công trình sư

Ngày 15/4, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã tiến hành thảo luận về dự thảo Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo với nhiều nội dung mới mang tính đột phá nhằm thúc đẩy sự phát triển của lĩnh vực này tại Việt Nam. Theo Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng, dự thảo luật lần này bổ sung hàng loạt cơ chế hỗ trợ cho hoạt động đổi mới sáng tạo, đặc biệt trong khu vực doanh nghiệp, nhằm thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽ của các tổ chức hỗ trợ đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp khởi nghiệp và các quỹ đầu tư mạo hiểm – những chủ thể đang đóng vai trò ngày càng quan trọng trong hệ sinh thái khoa học và công nghệ quốc gia.

Bên cạnh đó, dự thảo cũng thể hiện rõ nỗ lực xây dựng chính sách ưu đãi toàn diện nhằm khơi dậy và phát huy tiềm năng trí tuệ của đội ngũ nhà khoa học, chuyên gia và kỹ sư trong nước cũng như quốc tế. Theo đó, một loạt chính sách mới được đề xuất như miễn, giảm thuế thu nhập cá nhân đối với người làm nghiên cứu, chế độ thưởng cho các công trình nghiên cứu cơ bản có giá trị học thuật cao, cơ chế chia sẻ lợi nhuận từ việc thương mại hóa kết quả nghiên cứu khoa học cho đội ngũ tham gia. Đồng thời, dự thảo cũng mở ra hành lang pháp lý thuận lợi trong việc thu hút chuyên gia nước ngoài và người Việt Nam ở nước ngoài thông qua cơ chế thỏa thuận lương, chính sách ưu đãi đặc biệt, hỗ trợ cấp thị thực và giấy phép lao động khi tham gia các nhiệm vụ khoa học và công nghệ trọng điểm tại Việt Nam.

Đề xuất ưu đãi đặc biệt về lương, phụ cấp cho nhà khoa học, tổng công trình sư

Một điểm mới đáng chú ý là quy định rõ về các quyền lợi ưu đãi đặc biệt dành cho nhà khoa học đầu ngành, tổng công trình sư và các kỹ sư, chuyên gia chủ trì những nhiệm vụ đặc biệt quan trọng. Những người này sẽ được hưởng mức lương, phụ cấp ưu đãi đặc biệt theo cơ chế thỏa thuận; được bố trí nhà ở công vụ, phương tiện phục vụ công việc trong thời gian thực hiện nhiệm vụ; được quyền thuê chuyên gia trong và ngoài nước, cũng như được tự quyết định việc mua sáng chế, thiết kế, tài liệu kỹ thuật để phục vụ công tác nghiên cứu và triển khai.

Dự thảo luật cũng xác lập nguyên tắc và tiêu chí cụ thể trong việc xác định và thu hút nhân tài trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Theo đó, nhân tài sẽ được đánh giá dựa trên trình độ học thuật như tốt nghiệp các trường đại học hàng đầu thế giới hoặc có công bố nghiên cứu trên các tạp chí khoa học uy tín hàng đầu quốc tế. Trên cơ sở đó, Nhà nước sẽ có các chính sách đãi ngộ đặc biệt, bao gồm ưu đãi tài chính, phi tài chính và điều kiện làm việc thuận lợi để tạo môi trường phát huy tối đa năng lực sáng tạo và cống hiến.

Trong phần thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Lê Quang Huy nhấn mạnh việc cần tiếp tục rà soát và thể chế hóa đầy đủ các chính sách ưu đãi, đặc thù và vượt trội được đề cập trong Nghị quyết số 57 của Trung ương. Đặc biệt, ông đề nghị nghiên cứu đưa vào luật khái niệm “chấp nhận độ trễ” trong nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo – một nguyên tắc phản ánh đúng bản chất của hoạt động nghiên cứu và phù hợp với thông lệ quốc tế.

Dự thảo cũng bước đầu khẳng định vai trò trung tâm của doanh nghiệp, đặc biệt là khu vực kinh tế tư nhân, trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, theo đánh giá của Thường trực Ủy ban, vẫn cần tiếp tục nghiên cứu và rà soát để thể chế hóa đầy đủ hơn các chính sách bảo đảm cho doanh nghiệp quyền tự do nghiên cứu và phát triển, quyền tự do kinh doanh trong việc ứng dụng kết quả nghiên cứu và công nghệ vào sản xuất, kinh doanh. Từ đó, hình thành một không gian mở, linh hoạt và thuận lợi để doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân phát huy vai trò dẫn dắt trong đổi mới sáng tạo, tạo động lực bền vững cho sự phát triển khoa học, công nghệ và nền kinh tế tri thức của đất nước.