Đề xuất Nghị định mới về quản lý chợ, mục tiêu ướng tới hiện đại hóa và chuyển đổi số

Ngày 22/4 tại Hà Nội, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) tổ chức hội thảo lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị định mới của Chính phủ, dự kiến thay thế Nghị định 60/2024/NĐ-CP về phát triển và quản lý chợ.

Theo lãnh đạo Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, việc xây dựng nghị định mới nhằm hoàn thiện khung pháp lý cho hệ thống chợ, đồng thời thúc đẩy phát triển theo hướng hiện đại, bền vững, phù hợp xu thế chuyển đổi số, tiêu dùng xanh và kích cầu tiêu dùng nội địa.

Sự bùng nổ của thương mại điện tử cùng việc các siêu thị, cửa hàng tiện ích mọc lên như nấm đã khiến cho hoạt động kinh doanh tại các chợ truyền thống rơi vào tình trạng đìu hiu, vắng khách. Để bắt nhịp với xu thế mới, chợ truyền thống buộc phải “chuyển mình” để “hút” khách hàng.

Số liệu giai đoạn 2015–2025 cho thấy hệ thống chợ đang có xu hướng giảm nhưng vẫn giữ vai trò chủ đạo trong hạ tầng thương mại. Năm 2025, cả nước có khoảng 8.150 chợ, cùng 1.099 siêu thị và 281 trung tâm thương mại. Đáng chú ý, chợ hạng III chiếm tới 86,9%, phản ánh hạn chế về cơ sở vật chất và đặt ra yêu cầu cấp thiết về nâng cấp, đổi mới quản lý.

Ở góc độ kinh tế – xã hội, chợ dân sinh vẫn là kênh cung ứng thực phẩm thiết yếu với lợi thế về chi phí và thói quen tiêu dùng. Hệ thống chợ hiện đang tạo sinh kế cho khoảng 1,7–2 triệu hộ kinh doanh, góp phần quan trọng vào việc tạo việc làm và giảm nghèo, đặc biệt trong khu vực lao động phi chính thức.

Không chỉ mang giá trị kinh tế, chợ còn là không gian văn hóa đặc trưng của nhiều địa phương. Một số mô hình như Chợ nổi Cái Răng hay Chợ tình Sa Pa đã trở thành điểm nhấn du lịch, góp phần quảng bá hình ảnh vùng miền và gia tăng giá trị kinh tế địa phương.

Dự thảo nghị định lần này tập trung nhiều nội dung mới. Trong đó có cơ chế huy động và phân bổ nguồn lực đầu tư, theo hướng ngân sách Trung ương ưu tiên cho khu vực khó khăn, còn địa phương chủ động triển khai tại các khu vực khác, kết hợp đa dạng nguồn vốn hợp pháp.

Đáng chú ý, dự thảo đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, làm rõ trách nhiệm từng cấp quản lý, đồng thời rút ngắn quy trình ra quyết định để nâng cao hiệu quả điều hành. Song song đó là mở rộng xã hội hóa, cho phép cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp tư nhân tham gia đầu tư, quản lý chợ.

Dự thảo cũng bổ sung các mô hình phát triển mới như khai thác đa công năng tại chợ, kết hợp tài sản hạ tầng chợ trong mô hình đối tác công tư (PPP), phát triển chợ biên giới theo hướng hiện đại nhằm giảm chi phí logistics và thúc đẩy thương mại xuyên biên giới.

Đặc biệt, các nội dung về chợ thông minh, chuyển đổi số, truy xuất nguồn gốc hàng hóa và chuyển đổi xanh lần đầu được đưa vào dự thảo, thể hiện định hướng hiện đại hóa hệ thống chợ trong dài hạn.

Tại hội thảo, các đại biểu từ sở ngành, hiệp hội và đơn vị quản lý chợ tập trung góp ý vào cơ chế xã hội hóa, mô hình quản lý theo từng khu vực và chính sách hỗ trợ nâng cấp chợ truyền thống gắn với bảo tồn giá trị văn hóa.