Theo Quyết định số 358/QĐ-TTg ngày 10/3/2020, toàn bộ lối đi dân sinh tự phát qua đường sắt phải được xóa bỏ trước cuối năm 2025. Tuy nhiên, sau hơn 5 năm triển khai, kết quả đạt được còn hạn chế. Trong tổng số hơn 3.100 lối đi tự mở trên cả nước, mới khoảng 31% đã được xử lý; hơn 2.800 lối đi vẫn tồn tại, tiềm ẩn nguy cơ tai nạn giao thông nghiêm trọng.
Những lối đi này chủ yếu hình thành tự phát từ nhiều năm trước, phục vụ nhu cầu đi lại hằng ngày của người dân sống dọc các tuyến đường sắt. Do đó, việc xóa bỏ hoàn toàn trong thời gian ngắn còn gặp nhiều khó khăn, đòi hỏi phải có giải pháp đồng bộ, nhất là đầu tư hạ tầng thay thế như đường gom, cầu vượt hoặc hầm chui dân sinh.
Trong giai đoạn 2015 - 2025, VNR đã được bố trí gần 2.000 tỷ đồng để nâng cấp, sửa chữa các đường ngang, xử lý 1.060 vị trí và đang tiếp tục thi công 184 điểm, dự kiến hoàn thành trong năm 2025.
 |
| Đề xuất hơn 8.500 tỷ đồng xóa bỏ lối đi tự mở qua đường sắt |
Để triển khai giai đoạn tiếp theo (2025 - 2030), VNR đề xuất đầu tư hơn 8.500 tỷ đồng, gồm:
1.638 tỷ đồng xây dựng các đường ngang, hầm chui dân sinh giai đoạn 1;
4.900 tỷ đồng sửa chữa, cải tạo cầu, hầm, ga yếu kém trong giai đoạn 2026 - 2027;
2.000 tỷ đồng cho các hạng mục cấp bách như gia cố mái ta-luy, xử lý sạt lở, đá rơi trên các tuyến trọng yếu.
Bộ Xây dựng được giao chủ trì, phối hợp với địa phương và lực lượng công an trong công tác kiểm tra, kiểm soát, xử lý nghiêm vi phạm tại các đường ngang và lối đi tự mở, đồng thời bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật an toàn giao thông đường sắt.
Theo các chuyên gia giao thông, việc xóa bỏ lối đi tự mở là yêu cầu cấp thiết, góp phần giảm thiểu tai nạn và nâng cao năng lực vận tải đường sắt. Tuy nhiên, điều quan trọng là phải đồng thời xây dựng hạ tầng thay thế phù hợp, bảo đảm nhu cầu đi lại, sinh hoạt của người dân, đặc biệt ở khu vực dân cư dọc tuyến.
Đề xuất đầu tư hơn 8.500 tỷ đồng, nếu được thông qua, không chỉ giải quyết triệt để những điểm giao cắt nguy hiểm mà còn tạo nền tảng để hiện đại hóa hệ thống đường sắt quốc gia, hướng tới mục tiêu vận tải an toàn, hiệu quả và bền vững.
