Đề xuất giảm thuế VAT còn 8%, người tiêu dùng hưởng lợi gì?

Ngày 13/5/2025, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng, thừa ủy quyền Thủ tướng Chính phủ, đã trình Quốc hội dự thảo Nghị quyết về chính sách giảm thuế giá trị gia tăng (VAT). Theo đó, Chính phủ đề xuất giảm 2% mức thuế VAT cho hầu hết hàng hóa, dịch vụ đang chịu thuế suất 10%, áp dụng từ ngày 1/7/2025 đến hết ngày 31/12/2026.

Đây là một thay đổi đáng chú ý, có phần mở rộng và điều chỉnh so với các nghị quyết giảm thuế từng được Quốc hội thông qua trong các năm trước. Với mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2025 đạt tối thiểu 8%, đề xuất này được kỳ vọng là một biện pháp đòn bẩy hiệu quả trong bối cảnh nền kinh tế còn tiềm ẩn nhiều khó khăn.

Theo Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng, việc giảm VAT sẽ hỗ trợ trực tiếp cho sản xuất kinh doanh, đặc biệt trong các ngành tiêu dùng, công nghiệp, du lịch nội địa và dịch vụ. Không chỉ tăng sức mua, chính sách còn giúp doanh nghiệp có thêm dư địa giảm giá thành, qua đó tạo động lực lan tỏa trong toàn bộ nền kinh tế.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng, thừa ủy quyền Thủ tướng Chính phủ, đã trình Quốc hội dự thảo Nghị quyết về chính sách giảm thuế giá trị gia tăng, (Ảnh: Quochoi.vn).

Các nhóm hàng hóa, dịch vụ dự kiến được giảm thuế gồm: sản phẩm công nghệ thông tin, sản phẩm kim loại đúc sẵn, than cốc, hóa chất, dầu mỏ tinh chế, sản phẩm từ than (ở khâu nhập khẩu và thương mại), và cả xăng – một trong số ít mặt hàng thuộc diện thuế tiêu thụ đặc biệt vẫn được giảm VAT lần này.

Dù mở rộng đáng kể, chính sách giảm thuế VAT vẫn loại trừ một số nhóm hàng hóa, dịch vụ. Cụ thể, các ngành viễn thông, tài chính – ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, kinh doanh bất động sản không được hưởng ưu đãi thuế lần này. Ngoài ra, sản phẩm từ khoáng sản (trừ than), sản phẩm kim loại và các mặt hàng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt (trừ xăng) cũng bị loại khỏi danh sách.

Chính phủ lý giải rằng việc loại trừ là cần thiết để tránh ảnh hưởng lớn đến nguồn thu ngân sách, cũng như duy trì sự nhất quán trong hệ thống chính sách thuế, đặc biệt trong mối tương quan với các sắc thuế khác như thuế tiêu thụ đặc biệt hay thuế bảo vệ môi trường.

Tuy nhiên, các ý kiến tại Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội cho rằng cần có giải pháp xử lý hiệu quả để khắc phục khó khăn trong triển khai, khi việc phân loại, xác định nhóm hàng hóa được – không được giảm thuế có thể gây vướng mắc. Chủ nhiệm Ủy ban, ông Phan Văn Mãi, nhấn mạnh: “Chính sách cần dễ thực hiện và tạo thuận lợi tối đa cho người nộp thuế”.

Một vấn đề khác được đặt ra là tác động tới cân đối ngân sách. Việc giảm 2% VAT cho một diện lớn hàng hóa, dịch vụ có thể khiến thu ngân sách giảm hàng chục nghìn tỷ đồng mỗi năm. Theo ước tính, chính sách tương tự trong giai đoạn 2022–2023 đã khiến ngân sách hụt thu khoảng 40.000 tỷ đồng mỗi năm. Vì vậy, việc đánh giá kỹ lưỡng tác động, đảm bảo ổn định tài khóa trung hạn và an toàn nợ công là yêu cầu đặt ra với Bộ Tài chính.

Dưới góc độ kinh tế vĩ mô, trong bối cảnh kinh tế thế giới đang giảm tốc, nhu cầu tiêu dùng nội địa sẽ là động lực then chốt cho tăng trưởng của Việt Nam giai đoạn 2025–2026. Giảm VAT xuống 8% – đặc biệt cho các hàng hóa phục vụ tiêu dùng và sản xuất – được xem là giải pháp “trúng đích”, có tác dụng kép: vừa hỗ trợ người dân giảm chi phí sinh hoạt, vừa tiếp sức cho doanh nghiệp trong bối cảnh chi phí đầu vào còn cao.

Các chuyên gia đánh giá rằng việc duy trì chính sách giảm thuế VAT thêm 18 tháng nữa là hợp lý. Đây không chỉ là biện pháp kích cầu ngắn hạn, mà còn góp phần nâng sức cạnh tranh của hàng hóa, dịch vụ Việt Nam – trong bối cảnh thị trường tiêu dùng toàn cầu còn thu hẹp.

Đồng thời, nếu đi kèm cải cách thủ tục hành chính thuế, chính sách này còn có thể làm tăng tính minh bạch, khuyến khích doanh nghiệp khai báo đúng doanh thu và sử dụng hóa đơn hợp pháp – một lợi ích gián tiếp nhưng rất quan trọng trong cuộc chiến chống thất thu ngân sách.

Tóm lại, đề xuất giảm thuế VAT xuống còn 8% với diện mở rộng hàng hóa, dịch vụ là tín hiệu tích cực và kịp thời. Nếu được Quốc hội thông qua và triển khai đồng bộ, đây sẽ là “cú hích kép” đáng giá – vừa giúp kích cầu tiêu dùng, vừa hỗ trợ phục hồi sản xuất, qua đó đưa nền kinh tế tiệm cận mục tiêu tăng trưởng 8% như kỳ vọng. Tuy nhiên, để chính sách đi vào thực tế hiệu quả, rất cần những giải pháp kỹ thuật, quản lý và tuyên truyền đồng bộ – tránh tình trạng “luật tốt nhưng khó áp dụng” từng xảy ra trước đây.