Đề xuất cơ chế tái bảo lãnh 70%: "Phao cứu sinh" khơi thông dòng vốn cho doanh nghiệp SMEs

Tiếp cận vốn ngân hàng lâu nay vẫn là bài toán "biết rồi, khổ lắm, nói mãi" của khối doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs). Dù ngân hàng thừa tiền, doanh nghiệp khát vốn, nhưng hai bên vẫn lệch pha vì rào cản tài sản thế chấp.

Quỹ bảo lãnh tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa là quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách do Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương thành lập, hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận.

Để giải quyết tận gốc nút thắt này, Bộ Tài chính đã đưa ra một đề xuất mang tính đột phá tại dự thảo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi): Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (Quỹ Trung ương) sẽ thực hiện tái bảo lãnh tối đa 70% nghĩa vụ bảo lãnh cho các quỹ địa phương.

Trước đây, Luật năm 2017 quy định về các quỹ bảo lãnh còn khá khái quát, khiến các Quỹ bảo lãnh tín dụng địa phương rơi vào thế "tiến thoái lưỡng nan". Nếu đứng ra bảo lãnh vô điều kiện cho SMEs vay vốn, khi doanh nghiệp gặp rủi ro bất khả kháng không thể trả nợ, quỹ địa phương sẽ phải ôm trọn 100% khoản nợ thay. Do sợ mất vốn nhà nước, các quỹ này hoạt động vô cùng thận trọng, vô hình trung khiến tấm séc bảo lãnh trở nên xa xỉ.

Cơ chế mới quy định rõ: Tái bảo lãnh sẽ được thực hiện trên nguyên tắc chia sẻ rủi ro giữa 3 bên bao gồm Ngân hàng thương mại - Quỹ bảo lãnh địa phương - Quỹ Phát triển SMEs Trung ương. Việc Quỹ Trung ương đứng ra gánh vác tới 70% nghĩa vụ tài chính giống như một tấm lưới an toàn, giúp các quỹ địa phương tự tin hơn trong việc ký quyết định bảo lãnh cho doanh nghiệp.

Theo quy định mới, mô hình dòng vốn và quản trị rủi ro của hai định chế tài chính này sẽ được phân định và tiếp sức rõ ràng.

Đối với Quỹ bảo lãnh tín dụng địa phương: Bản chất là quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách do UBND các tỉnh, thành phố thành lập, hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận và được chính quyền địa phương bảo đảm khả năng thanh toán.

Nguồn lực mới: Vốn chủ sở hữu ngoài ngân sách địa phương sẽ được bổ sung từ nguồn đóng góp hằng năm của các tổ chức tín dụng, doanh nghiệp và các nguồn tài trợ hợp pháp. Ngoài ra, quỹ được phép huy động vốn bằng cách phát hành trái phiếu được chính quyền địa phương bảo lãnh.

Đối với Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (Trung ương): Quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách do Chính phủ thành lập, vận hành theo mục tiêu tổng thể, chấp nhận rủi ro có kiểm soát.

Nâng cấp quyền năng: Bên cạnh việc cho vay trực tiếp, tài trợ đồng hành hay đầu tư mạo hiểm vào các dự án khởi nghiệp sáng tạo, Quỹ Trung ương chính thức có thêm chức năng "gông gánh" thông qua việc tái bảo lãnh tối đa 70% nghĩa vụ cho tuyến dưới.

Nhận định về bước đi đột phá này, chuyên gia tài chính - ngân hàng phân tích: "SMEs chiếm đến 98% tổng số doanh nghiệp Việt Nam nhưng chỉ tiếp cận được khoảng 25% nguồn vốn tín dụng. Việc không bảo lãnh toàn bộ 100% rủi ro mà chia theo tỷ lệ 70% là cực kỳ thông minh. Nó vừa buộc các quỹ địa phương và ngân hàng phải có trách nhiệm thẩm định kỹ dòng tiền của doanh nghiệp, vừa tạo ra một chiếc phao cứu sinh đủ lớn để họ mạnh dạn mở kho cho vay."

Một điểm sáng khác trong dự thảo lần này là việc Bộ Tài chính đã thẳng thắn đưa khái niệm "tỷ lệ chấp nhận rủi ro" vào luật. Cụ thể, đối với các khoản cho vay và tái bảo lãnh bị tổn thất do nguyên nhân khách quan hoặc chịu tác động bất khả kháng, tỷ lệ xử lý rủi ro sẽ được thực hiện linh hoạt theo quy định của Chính phủ.

Điều này cởi trói hoàn toàn về mặt tâm lý cho những người điều hành quỹ. Khi rủi ro khách quan được pháp luật thừa nhận và có cơ chế xử lý minh bạch, dòng vốn hỗ trợ sẽ không còn bị nghẽn lại bởi những nỗi sợ hành chính. Đây chính là đòn bẩy thực tế để khơi thông nguồn lực, giúp khối doanh nghiệp SMEs phục hồi và bứt tốc mạnh mẽ trong giai đoạn tới.