Bước sang tuổi 79, David Dean Halbert trở thành tỷ phú mới nổi được vinh danh trên Forbes. Ông không nổi tiếng như Elon Musk hay Jensen Huang. Ông hiếm khi xuất hiện trên truyền thông đại chúng. Nhưng trong giới y tế và công nghệ sinh học Mỹ, Halbert được xem là người đang đặt nền móng vào một thị trường có thể định hình tương lai nhân loại. Đó là dữ liệu phân tử.
 |
| Tỷ phú David Dean Halbert – doanh nhân Mỹ hiếm hoi hai lần xây dựng doanh nghiệp tỷ đô, từ lĩnh vực quản lý dược phẩm đến y học chính xác. |
Trước khi bước chân vào công nghệ sinh học, Halbert từng tạo dựng AdvancePCS, một trong những công ty quản lý quyền lợi dược phẩm lớn nhất nước Mỹ. Dưới sự lãnh đạo của ông, doanh nghiệp này phát triển mạnh mẽ, phục vụ hàng chục triệu người Mỹ và trở thành một phần quan trọng trong hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe của nền kinh tế lớn nhất thế giới.
Năm 2004, AdvancePCS được bán với giá 7,5 tỷ USD. Với nhiều doanh nhân, đây thường là điểm kết thúc của hành trình sự nghiệp. Nhưng với Halbert, đó chỉ là chương đầu tiên.
Giới đầu tư thường nói về khái niệm “người sáng lập nối tiếp”, những doanh nhân có khả năng liên tục tạo ra doanh nghiệp mới. Tuy nhiên, trường hợp của Halbert đặc biệt hơn: ông không chỉ xây dựng doanh nghiệp mới, mà còn chuyển từ bài toán vận hành hệ thống y tế sang tham vọng thay đổi bản chất của y học.
Nếu thế kỷ XX chứng kiến sự bùng nổ của thuốc điều trị đại trà, thì thế kỷ XXI đang chứng kiến sự dịch chuyển sang y học chính xác, nơi mỗi bệnh nhân có thể được điều trị dựa trên dấu ấn sinh học và cấu trúc gene riêng biệt. Halbert nhìn thấy xu hướng này từ rất sớm.
Khi thành lập Caris Life Sciences, ông không đơn thuần xây dựng một công ty xét nghiệm. Tham vọng của ông lớn hơn nhiều: tạo ra một “bản đồ dữ liệu phân tử” của ung thư.
Trong nền kinh tế số, dữ liệu được ví như dầu mỏ mới. Nhưng nếu dữ liệu tiêu dùng giúp các công ty hiểu hành vi mua sắm, thì dữ liệu phân tử có thể giúp bác sĩ hiểu cách một căn bệnh hình thành, tiến triển và phản ứng với thuốc điều trị. Đó chính là điều khiến Caris trở thành một doanh nghiệp đặc biệt.
Thay vì cạnh tranh trực tiếp trong cuộc đua sản xuất thuốc, Caris xây dựng hạ tầng dữ liệu phục vụ các bệnh viện, viện nghiên cứu và hãng dược phẩm. Càng nhiều dữ liệu phân tử được thu thập, giá trị của nền tảng càng gia tăng, một hiệu ứng mạng lưới vốn đã làm nên thành công của nhiều công ty công nghệ hàng đầu thế giới.
Theo nhiều chuyên gia trong ngành, y học chính xác có thể trở thành một thị trường trị giá hàng trăm tỷ USD trong những thập kỷ tới. Nếu Internet đã số hóa thông tin, thì giải trình tự gene và trí tuệ nhân tạo có thể số hóa chính cơ thể con người.
 |
| Caris Life Sciences đang xây dựng một trong những cơ sở dữ liệu phân tử ung thư lớn nhất thế giới, phục vụ nghiên cứu và y học chính xác. |
Ở góc nhìn này, Caris không chỉ là công ty y tế. Họ đang xây dựng hạ tầng dữ liệu cho nền y học tương lai.
Điều khiến hành trình của Halbert trở nên đáng chú ý hơn nằm ở triết lý lãnh đạo. Khác với nhiều nhà sáng lập công nghệ theo đuổi tốc độ tăng trưởng bằng mọi giá, ông nhiều lần nhấn mạnh đến khái niệm “quản trị nguồn lực”, coi tài sản, doanh nghiệp và tri thức như những nguồn lực cần được sử dụng có trách nhiệm.
Triết lý ấy phần nào phản ánh nền tảng giáo dục và giá trị cá nhân mà ông được nuôi dưỡng từ nhỏ. Trong nhiều thập kỷ kinh doanh, Halbert tham gia vào các hoạt động giáo dục, nghiên cứu và từ thiện, cho thấy cách một doanh nhân có thể nhìn nhận sự giàu có không chỉ như kết quả tài chính mà còn là trách nhiệm xã hội.
Có một thực tế thú vị trong thế giới doanh nghiệp: tạo ra tài sản rất khó, nhưng tái định nghĩa thành công sau khi đã giàu có còn khó hơn. Nhiều nhà sáng lập sau thương vụ thoái vốn lớn đầu tiên thường lựa chọn đầu tư tài chính hoặc nghỉ ngơi. Halbert lại chọn bước vào lĩnh vực có chu kỳ nghiên cứu kéo dài hàng thập kỷ, đòi hỏi nguồn vốn lớn và tỷ lệ thất bại cao. Đó là quyết định mang nhiều tính di sản hơn là tính toán lợi nhuận ngắn hạn.
 |
| Việc Caris Life Sciences niêm yết trên Nasdaq năm 2025 đã đưa David Dean Halbert gia nhập hàng ngũ tỷ phú công nghệ sinh học của Mỹ. |
Ngày nay, khi trí tuệ nhân tạo đang thay đổi mọi ngành nghề, từ truyền thông đến tài chính, lĩnh vực y tế được dự báo sẽ là một trong những ngành chịu tác động sâu sắc nhất. Những doanh nhân như David Dean Halbert có thể không xuất hiện dày đặc trên mặt báo, nhưng họ đang âm thầm xây dựng nền móng cho một tương lai nơi việc điều trị bệnh không còn dựa trên xác suất, mà dựa trên dữ liệu của từng con người.
Có lẽ bài học lớn nhất từ David Dean Halbert không nằm ở việc ông trở thành tỷ phú. Điều đáng chú ý hơn là sau khi đạt đỉnh cao tài chính, ông vẫn tiếp tục theo đuổi một mục tiêu lớn hơn bản thân mình.
Trong kỷ nguyên mà tốc độ thường được đề cao, hành trình của Halbert cho thấy một chân lý khác của kinh doanh toàn cầu, đó là những di sản bền vững nhất đôi khi được tạo ra không phải ở giai đoạn khởi nghiệp đầu tiên, mà ở lần bắt đầu thứ hai của cuộc đời.
