Trong bối cảnh chuyển đổi số nông nghiệp và tái cơ cấu ngành nông nghiệp đang diễn ra mạnh mẽ, chất lượng nguồn nhân lực nông nghiệp được xác định là yếu tố then chốt quyết định năng lực cạnh tranh của nông nghiệp Việt Nam trong giai đoạn mới.
Theo Quyết định 2060/QĐ-BNNMT vừa được Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành, giai đoạn 2026-2030 sẽ có khoảng 750.000 lượt lao động được đào tạo, bồi dưỡng nhằm nâng cao kỹ năng nghề nghiệp, kỹ năng số và năng lực quản trị sản xuất. Đây được xem là chương trình quy mô lớn nhằm tạo nền tảng cho quá trình hiện đại hóa nông nghiệp và phát triển lực lượng nông dân số tại Việt Nam.
Điểm đáng chú ý của kế hoạch lần này không nằm ở số lượng đào tạo đơn thuần mà ở sự thay đổi trong tư duy phát triển nguồn nhân lực nông nghiệp. Nếu trước đây người lao động chủ yếu được đào tạo kỹ thuật sản xuất thì nay yêu cầu đặt ra là phải có khả năng ứng dụng công nghệ, quản trị kinh tế nông nghiệp, tiếp cận thương mại điện tử và tham gia chuỗi giá trị nông sản.
 |
| Các ứng dụng mạng xã hội, kết nối tiêu thụ nông sản (Ảnh minh họa) |
Theo các chuyên gia, chuyển đổi số nông nghiệp sẽ không thể thành công nếu thiếu lực lượng lao động có kỹ năng số và tư duy thị trường. Vì vậy, việc hình thành đội ngũ nông dân số được xem là nhiệm vụ trọng tâm trong chiến lược phát triển nông nghiệp bền vững của Việt Nam.
Khái niệm “nông dân số” không còn giới hạn ở việc sử dụng điện thoại thông minh hay mạng xã hội để bán hàng, mà là lực lượng lao động có khả năng ứng dụng dữ liệu số, truy xuất nguồn gốc, quản trị sản xuất thông minh và kết nối trực tiếp với thị trường thông qua nền tảng công nghệ.
Trong bối cảnh thị trường quốc tế ngày càng siết chặt các tiêu chuẩn về môi trường, phát thải carbon và minh bạch chuỗi cung ứng, việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nông nghiệp sẽ quyết định khả năng cạnh tranh của nông sản Việt Nam trên thị trường toàn cầu.
Một trong những trọng tâm đáng chú ý của kế hoạch là nâng cao năng lực quản trị cho đội ngũ hợp tác xã nông nghiệp. Đây được xem là “mắt xích chiến lược” trong quá trình tổ chức lại sản xuất và phát triển kinh tế nông nghiệp theo hướng hiện đại.
Hiện nay, nhiều hợp tác xã vẫn thiếu nhân lực có kỹ năng quản trị, năng lực thị trường và khả năng ứng dụng công nghệ số. Điều này khiến hiệu quả liên kết sản xuất chưa cao và khó tạo ra chuỗi giá trị bền vững. Vì vậy, đào tạo đội ngũ quản lý hợp tác xã được đánh giá là giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả của kinh tế tập thể trong giai đoạn chuyển đổi số nông nghiệp.
Điểm mới của kế hoạch còn nằm ở phương thức triển khai linh hoạt. Các địa phương được chủ động điều chỉnh cơ cấu ngành nghề đào tạo phù hợp với điều kiện sản xuất thực tế, tránh tình trạng đào tạo dàn trải và thiếu tính ứng dụng.
Song song với đó, các mô hình đào tạo thực hành, “cầm tay chỉ việc”, đào tạo tại chỗ và đào tạo trực tuyến sẽ được tăng cường. Công nghệ số, nền tảng học trực tuyến và dữ liệu số sẽ từng bước được ứng dụng nhằm mở rộng khả năng tiếp cận đào tạo cho lao động nông thôn, đặc biệt tại vùng sâu, vùng xa.
Giới phân tích cho rằng, chiến lược phát triển nguồn nhân lực nông nghiệp lần này mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng bởi nông nghiệp Việt Nam đang bước vào giai đoạn cạnh tranh không chỉ bằng sản lượng mà bằng chất lượng, công nghệ và giá trị gia tăng.
Khi lực lượng nông dân số được hình thành, người nông dân sẽ không còn chỉ đóng vai trò sản xuất mà từng bước trở thành chủ thể kinh tế nông nghiệp hiện đại, có khả năng quản trị sản xuất, xây dựng thương hiệu và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Ở góc độ dài hạn, việc đầu tư cho nguồn nhân lực nông nghiệp được xem là đầu tư cho “hạ tầng mềm” của nền nông nghiệp Việt Nam. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để thúc đẩy chuyển đổi xanh, phát triển nông nghiệp bền vững và nâng cao vị thế nông sản Việt Nam trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt.
