 |
| Đại công trường hạ tầng đối mặt nguy cơ chậm tiến độ khi giá dầu tăng sốc |
Trong kỳ điều hành bất thường chiều 7/3, giá xăng dầu trong nước được điều chỉnh tăng đồng loạt sau khi giá cơ sở vượt ngưỡng 7% theo cơ chế mới. Cụ thể, giá xăng tăng từ 3.800 – 4.700 đồng/lít, trong khi dầu diesel 0.05S tăng tới 7.202 đồng/lít, lên mức 30.239 đồng/lít. Giá dầu hỏa cũng tăng mạnh 8.490 đồng/lít, đạt 35.091 đồng/lít.
So với kỳ điều hành cuối tháng 2, giá xăng đã tăng 29 – 34%, còn hai mặt hàng dầu diesel và dầu hỏa tăng từ 57% đến hơn 80% – mức tăng được đánh giá là hiếm thấy trong nhiều năm.
Đối với ngành xây dựng hạ tầng, diesel được ví như “máu của công trường”. Hầu hết máy xúc, xe ben, máy khoan, tàu hút cát và thiết bị thi công đều vận hành bằng loại nhiên liệu này. Vì vậy, cú sốc giá dầu đang trực tiếp làm đảo lộn bài toán chi phí của các nhà thầu.
Nhà thầu thi công cầm chừng
Theo phản ánh từ các doanh nghiệp xây dựng, giá dầu tăng mạnh đã vượt xa định mức tính toán ban đầu trong hợp đồng. Cùng lúc, các tuyến vận tải biển quốc tế phải đi vòng qua Nam Phi để tránh vùng chiến sự, khiến thời gian nhập khẩu máy móc và linh kiện cho các dự án kéo dài thêm 8–15 ngày.
Trong bối cảnh nguồn cung nhiên liệu được ưu tiên cho vận tải hàng hóa thiết yếu và vận tải hành khách, nhiên liệu dành cho các công trường cũng xuất hiện tình trạng thiếu hụt cục bộ.
Đại diện một nhà thầu đang thi công trên tuyến cao tốc Bắc – Nam cho biết các gói thầu đào đắp tiêu thụ hàng nghìn lít dầu mỗi ngày. Với mức giá vượt 30.000 đồng/lít, nhiều đơn vị buộc phải giảm cường độ thi công, chờ hướng dẫn điều chỉnh giá hợp đồng từ cơ quan quản lý.
Trong lĩnh vực thi công giao thông, chi phí nhiên liệu thường chiếm 15–25% giá trị xây lắp. Ví dụ, với một gói thầu cao tốc trị giá 1.000 tỷ đồng, chi phí nhiên liệu dự kiến ban đầu khi giá dầu khoảng 18.000 – 20.000 đồng/lít là khoảng 200 tỷ đồng.
Nếu giá dầu tăng lên hơn 30.000 đồng/lít, chi phí nhiên liệu có thể tăng lên khoảng 302 tỷ đồng, tức phát sinh thêm hơn 100 tỷ đồng. Chỉ riêng nhiên liệu đã khiến tổng giá trị gói thầu tăng hơn 10%. Khi cộng thêm các vật liệu như sắt thép và nhựa đường – vốn cũng chịu tác động từ giá dầu – mức đội vốn thực tế có thể lên tới 15–20%.
Tình hình còn phức tạp hơn tại các khu vực đặc thù như đảo Phú Quốc, nơi nhiên liệu phải vận chuyển bằng tàu dầu chuyên dụng từ đất liền. Khi giá dầu tăng mạnh và chi phí vận tải biển leo thang, các đơn vị cung ứng thường ưu tiên thị trường đất liền hơn vì chi phí đưa dầu ra đảo cao, làm giảm lợi nhuận.
Sự khan hiếm này xảy ra đúng thời điểm Phú Quốc đang tăng tốc xây dựng hàng loạt công trình phục vụ APEC 2027, gồm: Trung tâm Hội nghị APEC; Mở rộng sân bay Phú Quốc; Đại lộ APEC (ĐT975); Khu đô thị Bãi Đất Đỏ; Tuyến tàu điện đô thị Phú Quốc. Các hạng mục này đều đang bước vào giai đoạn thi công cao điểm, tiêu thụ lượng nhiên liệu rất lớn.
Đại lộ APEC đoạn lấn biển dài 900 m, khởi công từ tháng 3, cần vận hành đội tàu hút cát và máy móc công suất lớn. Trong khi đó, Trung tâm Hội nghị APEC đang thi công mái thép và hệ thống hầm với các thiết bị cẩu lớn và máy phát điện chạy dầu 24/7.
Dự án tàu điện đô thị Phú Quốc cũng đang khoan cọc nhồi cho phần hầm sân bay – công đoạn tiêu tốn nhiều nhiên liệu nhất.
Theo đại diện nhà thầu An Phát, mỗi ngày công trường Đại lộ ĐT975 và khu đô thị Bãi Đất Đỏ cần khoảng 5.000 – 6.000 lít dầu, nhưng hiện chỉ mua được khoảng 2.000 lít, khiến tiến độ thi công phải giảm mạnh.
Nhà thầu Đại Phong cho biết khoảng 67–68 đầu máy cơ giới đang thiếu nhiên liệu, phải tìm mua lẻ trên thị trường. Trong khi đó, doanh nghiệp Noundtech cũng chỉ còn lượng dự trữ đủ dùng trong vài ngày, khiến nguy cơ gián đoạn thi công trở nên cấp bách.
Việc thiếu nhiên liệu đã khiến nhiều công trường phải chuyển từ nhịp thi công “3 ca, 4 kíp” sang trạng thái chờ. Nếu tình hình chiến sự và nguồn cung dầu không cải thiện trong tháng 4–5, nguy cơ chậm tiến độ các dự án phục vụ APEC 2027 là rất lớn.
Doanh nghiệp phân phối xăng dầu nói “bất khả kháng”
Trong lúc các nhà thầu phải đi “gom dầu”, nhiều ý kiến nghi ngờ các đại lý xăng dầu bán lẻ đang hạn chế bán ra để chờ giá tăng.
Tại Phú Quốc, một cửa hàng xăng dầu ở An Thới đã bị lập biên bản vi phạm hành chính khi giới hạn bán lẻ 200.000 đồng cho ô tô và 50.000 đồng cho xe máy, dù vẫn còn khoảng 7.000 lít nhiên liệu trong kho.
Tuy nhiên, chủ cửa hàng cho biết nguồn cung bị hạn chế nên phải chia nhỏ để bán cho nhiều khách hàng. Tình trạng tương tự cũng xuất hiện tại nhiều địa phương như Đồng Nai, TP.HCM, nơi một số cây xăng chỉ bán nhỏ giọt hoặc treo biển hết dầu diesel.
Theo các nhà phân phối xăng dầu tại phía Nam, nguồn cung hiện khá căng thẳng, đặc biệt đối với dầu diesel – loại nhiên liệu thiết yếu cho các đội xe đầu kéo và máy móc công trường.
Một số doanh nghiệp đầu mối lớn thậm chí đã tạm ngưng nhận đơn đặt hàng từ các nhà thầu xây dựng, do không có đủ nguồn để cung ứng.
Ông Văn Tấn Phụng, Chủ tịch Hiệp hội Dầu khí Đồng Nai, cho rằng biến động quá nhanh của thị trường thế giới khiến hệ thống phân phối trong nước rơi vào thế bị động.
Theo ông, lượng nhiên liệu cấp cho thương nhân phân phối hiện chỉ còn khoảng một phần ba so với nhu cầu bình thường. Trong bối cảnh nguồn hàng hạn chế, các doanh nghiệp buộc phải ưu tiên cho nhu cầu tiêu dùng và vận tải thiết yếu.
“Các dự án cầu đường và cao tốc cần hàng nghìn lít dầu mỗi ngày để vận hành máy móc. Tuy nhiên nguồn cung hiện giảm mạnh. Doanh nghiệp phân phối hiểu khó khăn của nhà thầu nhưng trong nhiều trường hợp thực sự lực bất tòng tâm,” ông Phụng cho biết.
