Ngày 22/11, tại hành lang Quốc hội, Đại biểu Đặng Bích Ngọc, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Hòa Bình đã chia sẻ với phóng viên về Dự thảo Luật Bảo hiểm xã hội (sửa đổi). Đại biểu Ngọc nhấn mạnh rằng, Dự thảo này đưa ra nhiều sửa đổi và bổ sung nhằm giải quyết những thách thức và bất cập xuất phát từ thực tế, nhằm đảm bảo an sinh xã hội dựa trên quyền con người.
Qua khảo sát thực hiện chính sách Bảo hiểm xã hội giai đoạn 2020 - 2023 của Đoàn ĐBQH tỉnh Hòa Bình, bà đã nhận thấy những khó khăn và bất cập của Luật BHXH năm 2014. Dự án Luật BHXH (sửa đổi) lần này sẽ giải quyết những vấn đề gì theo ý kiến của bà?
Đại biểu Đặng Bích Ngọc: Sau 7 năm thực hiện Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014, chúng ta nhận thấy tính đúng đắn của chính sách, nhưng cũng phát hiện ra những khó khăn như diện bao phủ thấp, tuân thủ pháp luật chưa cao và tình trạng trốn đóng BHXH. Do đó, Dự thảo Luật BHXH (sửa đổi) đã tiếp cận và giải quyết những vấn đề này bằng cách bổ sung và điều chỉnh quy định.
Dự thảo này mở rộng đối tượng tham gia BHXH, điển hình là việc hạ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội từ 80 xuống 75 tuổi, khuyến khích huy động nguồn lực xã hội hỗ trợ người hưởng trợ cấp hưu trí xã hội. Đối với người đến tuổi nghỉ hưu nhưng chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu, Dự thảo cũng đề xuất trợ cấp hàng tháng từ quỹ BHXH. Ngoài ra, đề xuất mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, đặc biệt là với chủ hộ kinh doanh, người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố, và người quản lý doanh nghiệp.
Dự thảo cũng tập trung vào việc bổ sung quyền lợi cho chế độ ốm đau, thai sản cho người hoạt động không chuyên trách ở xã, phường, thị trấn và thêm chế độ thai sản vào chính sách BHXH tự nguyện. Đặc biệt, giảm điều kiện về số năm đóng BHXH tối thiểu từ 20 xuống 15 năm cũng là một điểm nổi bật, tạo cơ hội cho những người tham gia muộn hoặc có thời gian đóng ngắn.
Tôi tin rằng những điều chỉnh mới này sẽ tiếp tục củng cố hệ thống BHXH, giải quyết những khó khăn và bất cập trong triển khai chính sách an sinh xã hội.
Dự thảo Luật BHXH (sửa đổi) có ảnh hưởng lớn và đối tượng chịu tác động rộng, đặc biệt là với quy định về rút BHXH một lần. Xin được biết quan điểm của đại biểu về 2 phương án rút BHXH một lần trong Tờ trình của Chính phủ. Theo bà, việc điều chỉnh tỉ lệ rút BHXH một lần so với hiện hành và giảm thời gian đóng BHXH để hưởng lương hưu có hạn chế được tình trạng rút BHXH một lần hiện nay không?
Đại biểu Đặng Bích Ngọc: Theo số liệu của Chính phủ báo cáo tại Tờ trình sửa đổi Luật BHXH giai đoạn 2016 - 2022, gần 5 triệu lượt người hưởng BHXH một lần, trong đó có khoảng 1,3 triệu người quay lại tiếp tục tham gia. Trong 7 năm, có khoảng 3,5 triệu người hưởng BHXH một lần rời bỏ hoàn toàn hệ thống.
Nhằm hạn chế tình trạng này, Dự thảo Luật BHXH (sửa đổi) bổ sung nhiều điều khoản để tăng quyền lợi, tính hấp dẫn và khuyến khích người lao động bảo lưu thời gian đóng BHXH để hưởng lương hưu thay vì rút BHXH một lần. Điều kiện hưởng lương hưu giảm từ 20 năm xuống 15 năm, khuyến khích hưởng trợ cấp hàng tháng và BHYT do ngân sách nhà nước đảm bảo. Ngoài ra, người lao động mất việc có thể hưởng chính sách hỗ trợ tín dụng để giải quyết khó khăn.
Với 2 phương án mà Dự thảo Luật BHXH (sửa đổi) đưa ra, tôi ủng hộ phương án 1, vì nó tập trung vào tăng cường quyền lợi và khuyến khích bảo lưu thời gian đóng BHXH để hưởng lợi ích dài hạn hơn.
Trước Kỳ họp Quốc hội, 13 hiệp hội doanh nghiệp đã đưa ra nhiều kiến nghị về Dự thảo Luật BHXH (sửa đổi), bao gồm giảm tỷ lệ đóng BHXH, giảm tuổi nghỉ hưu, và thay đổi cách tính tỷ lệ hưởng lương hưu. Bà thấy thế nào về những đề xuất này?
Đại biểu Đặng Bích Ngọc: Dự thảo Luật BHXH (sửa đổi) đã được xem xét dựa trên tổng kết và đánh giá Luật BHXH năm 2014, từ đó thiết kế những quy định nhằm đảm bảo luật được ban hành sẽ nhanh chóng có hiệu lực. Các vấn đề mà doanh nghiệp và hiệp hội đưa ra cũng đã được xem xét và thực tế, Dự thảo đã có những điều chỉnh và bổ sung để giải quyết khó khăn và nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách an sinh xã hội.
Tuy nhiên, đối với các kiến nghị như giảm tỷ lệ đóng BHXH, giảm tuổi nghỉ hưu hay thay đổi cách tính lương hưu, cần phải được xem xét kỹ lưỡng để đảm bảo sự cân nhắc và hài hòa giữa lợi ích của Nhà nước, người lao động và doanh nghiệp.
Trân trọng cảm ơn bà!
Thu Hà t/h
