Đây là những vấn đề đang tác động trực tiếp đến doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh cá thể, đặc biệt trong bối cảnh ngành Thuế đẩy mạnh quản lý bằng dữ liệu, hóa đơn điện tử và thanh toán không dùng tiền mặt.
Điểm đáng chú ý là bên cạnh việc viện dẫn quy định hiện hành, Thuế thành phố Đà Nẵng cũng ghi nhận nhiều kiến nghị từ thực tiễn để tổng hợp, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét trong quá trình hoàn thiện chính sách.
Giao dịch liên kết: Doanh nghiệp phải chứng minh bản chất giao dịch
Giao dịch liên kết là một trong những nội dung có rủi ro cao về thuế, nhất là với doanh nghiệp có yếu tố nước ngoài, giao dịch xuyên biên giới hoặc quan hệ hợp tác giữa các bên liên kết.
Theo Thuế thành phố Đà Nẵng, doanh nghiệp có giao dịch liên kết phải lập hồ sơ, kê khai và xác định giá giao dịch theo Nghị định 132/2020/NĐ-CP. Mục tiêu là bảo đảm giao dịch tuân thủ nguyên tắc độc lập, không làm giảm nghĩa vụ thuế thu nhập doanh nghiệp tại Việt Nam.
Cơ quan thuế cho biết việc kiểm tra, xác định lại giá giao dịch liên kết không dựa trên cảm tính, mà căn cứ vào bản chất giao dịch, chức năng, rủi ro, giá trị tạo ra và cơ sở dữ liệu quản lý thuế.
Điều này đồng nghĩa, doanh nghiệp có doanh thu lớn nhưng lợi nhuận thấp không mặc nhiên bị xem là bất thường. Vấn đề là doanh nghiệp phải chứng minh được vai trò của từng bên, chi phí thực tế, rủi ro đảm nhận và giá trị tạo ra trong giao dịch.
Do đó, doanh nghiệp cần chuẩn bị đầy đủ hợp đồng, chứng từ thanh toán, dữ liệu so sánh, tài liệu phân tích chức năng - rủi ro và hồ sơ giải trình. Đây là cơ sở quan trọng để giảm rủi ro bị điều chỉnh nghĩa vụ thuế khi thanh tra, kiểm tra.
 |
| Thuế thành phố Đà Nẵng đối thoại, tháo gỡ vướng mắc về chính sách thuế, hóa đơn điện tử và chuyển đổi phương thức quản lý đối với doanh nghiệp, hộ kinh doanh. |
Chứng từ đầu vào: Bài toán khó với doanh nghiệp mua hàng nhỏ lẻ
Chứng từ đầu vào đang là vướng mắc phổ biến của nhiều doanh nghiệp, nhất là trong các lĩnh vực nhà hàng, ăn uống, nông sản, chế biến thực phẩm và bán lẻ. Thực tế, doanh nghiệp thường xuyên mua hàng từ nông dân, chợ truyền thống hoặc hộ kinh doanh nhỏ lẻ, nhưng không phải lúc nào cũng có hóa đơn đầy đủ.
Theo nguyên tắc, để được tính vào chi phí được trừ khi xác định thuế thu nhập doanh nghiệp, khoản chi phải có chứng từ hợp lệ và liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, việc thu thập đầy đủ thông tin người bán, chứng từ thanh toán hoặc xác định doanh thu của từng hộ nhỏ lẻ là điều không dễ trong thực tế.
Thuế thành phố Đà Nẵng hướng dẫn, trường hợp doanh nghiệp mua hàng hóa, dịch vụ của hộ kinh doanh có doanh thu dưới ngưỡng chịu thuế, doanh nghiệp cần lập bảng kê thu mua hàng hóa, dịch vụ không có hóa đơn theo mẫu quy định. Bảng kê phải do người đại diện pháp luật hoặc người được ủy quyền ký và chịu trách nhiệm.
Với khoản mua hàng từ 5 triệu đồng trở lên, kể cả mua nhiều lần trong cùng một ngày có tổng giá trị từ 5 triệu đồng trở lên, doanh nghiệp phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt.
Quy định này giúp hạn chế tình trạng kê khai khống chi phí, mua bán hóa đơn và gian lận thuế. Tuy nhiên, với các ngành có chuỗi cung ứng nhỏ lẻ, phân tán, đây vẫn là áp lực lớn. Do đó, doanh nghiệp cần chủ động chuẩn hóa hồ sơ mua hàng, trong khi cơ quan thuế cũng cần tiếp tục có hướng dẫn thực tế hơn để tránh tình trạng chi phí có phát sinh nhưng không đủ điều kiện ghi nhận khi tính thuế.
Hóa đơn điện tử: Không được gộp nhiều giao dịch để xuất một hóa đơn
Việc áp dụng hóa đơn điện tử, đặc biệt hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, đang là thay đổi lớn với nhiều hộ kinh doanh bán lẻ, ăn uống, shop online và điểm bán tại chợ.
Nhóm này thường có nhiều giao dịch nhỏ trong ngày. Vì vậy, việc lập hóa đơn từng lần, sử dụng phần mềm, thiết bị, chữ ký số và kết nối dữ liệu với cơ quan thuế có thể tạo áp lực trong giai đoạn đầu.
Thuế thành phố Đà Nẵng cho biết quy định xử phạt vi phạm hành chính về hóa đơn đã được sửa đổi theo hướng có lợi hơn cho người nộp thuế trong một số trường hợp. Nếu có nhiều hành vi lập hóa đơn không đúng thời điểm hoặc không lập hóa đơn, người nộp thuế sẽ bị xử phạt theo khung tương ứng, thay vì xử phạt riêng từng hóa đơn như trước.
Cơ quan thuế cũng đã phối hợp với các nhà cung cấp giải pháp để tập huấn, hướng dẫn hộ kinh doanh sử dụng hóa đơn điện tử, đồng thời phổ biến các tình huống sai sót thường gặp và cách tự điều chỉnh.
Tuy nhiên, Thuế thành phố Đà Nẵng nhấn mạnh, khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, người bán phải lập hóa đơn điện tử, không phân biệt giá trị từng lần bán hàng. Người nộp thuế không được gom nhiều giao dịch để xuất một hóa đơn, kể cả trường hợp khách hàng không lấy hóa đơn.
Giảm thuế GTGT: Doanh nghiệp cần hướng dẫn rõ để tránh áp sai thuế suất
Chính sách giảm thuế GTGT được xem là giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp, kích cầu tiêu dùng và giảm chi phí đầu vào. Tuy nhiên, vướng mắc hiện nay nằm ở khâu xác định hàng hóa, dịch vụ nào thuộc diện được giảm thuế.
Theo phản ánh của doanh nghiệp, các nhóm sản phẩm, dịch vụ liên quan đến công nghệ thông tin, phần mềm, thiết bị số, viễn thông hoặc dịch vụ tích hợp thường khó phân loại. Nếu áp dụng sai thuế suất, doanh nghiệp có thể gặp rủi ro khi lập hóa đơn, kê khai và quyết toán thuế.
Thuế thành phố Đà Nẵng cho biết đã ghi nhận khó khăn này và sẽ báo cáo Cục Thuế, Bộ Tài chính để xem xét hướng dẫn chi tiết hơn. Trong thời gian chờ hướng dẫn thống nhất, doanh nghiệp có thể liên hệ bộ phận hỗ trợ người nộp thuế để được giải đáp từng trường hợp cụ thể.
Chuyển đổi hộ kinh doanh: Từ thuế khoán sang kê khai
Một nội dung đáng chú ý khác là chuyển đổi phương thức quản lý đối với hộ kinh doanh, trong đó có chủ trương xóa bỏ thuế khoán và chuyển sang kê khai doanh thu theo dữ liệu thực tế.
Theo Thuế thành phố Đà Nẵng, đây là chủ trương lớn nhằm minh bạch hóa hoạt động kinh doanh, phù hợp với xu hướng quản lý hiện đại. Tuy nhiên, cơ quan thuế cũng nhìn nhận quá trình chuyển đổi sẽ phát sinh khó khăn trong giai đoạn đầu.
Với nhiều hộ kinh doanh, đây không chỉ là thay đổi cách nộp thuế. Họ phải làm quen với việc ghi chép doanh thu, lưu chứng từ, sử dụng hóa đơn điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt và kê khai trên ứng dụng thuế điện tử.
Để hỗ trợ, ngành Thuế đã thiết kế cổng trải nghiệm và ứng dụng eTax Mobile, giúp hộ kinh doanh làm quen với thao tác kê khai, tính thuế và nộp thuế điện tử. Với hộ sử dụng hóa đơn điện tử, hệ thống hỗ trợ tổng hợp dữ liệu từ hóa đơn để lập tờ khai gợi ý, giúp giảm sai sót khi kê khai.
Trước kiến nghị về việc giảm tải sổ sách và nghĩa vụ kê khai đối với hộ kinh doanh, Thuế thành phố Đà Nẵng cho biết sẽ tổng hợp, báo cáo Cục Thuế để đề xuất Bộ Tài chính xem xét thiết kế chương trình kế toán tối giản, phù hợp hơn với năng lực thực tế của hộ kinh doanh.
Chi phí tuân thủ vẫn là áp lực lớn
Một vấn đề khác được nhiều hộ kinh doanh quan tâm là chi phí tuân thủ. Các khoản như phần mềm hóa đơn, phần mềm kế toán, chữ ký số, thiết bị, đường truyền, thuê kế toán hoặc dịch vụ hỗ trợ có thể trở thành gánh nặng với những hộ có lợi nhuận thấp.
Thuế thành phố Đà Nẵng cho biết thời gian qua đã triển khai nhiều hình thức hỗ trợ người nộp thuế, từ tập huấn, đối thoại, tư vấn trực tiếp đến hỗ trợ trực tuyến qua điện thoại, email, Zalo, fanpage, chatbot AI và cổng thông tin hỗ trợ doanh nghiệp.
Cơ quan thuế cũng phối hợp với ngân hàng, đơn vị thanh toán, nhà cung cấp hóa đơn điện tử, phần mềm kế toán và đại lý thuế trên địa bàn để cung cấp các gói dịch vụ ưu đãi, hỗ trợ doanh nghiệp và hộ kinh doanh trong quá trình chuyển đổi.
Công văn số 5247/DAN-NVDTPC cho thấy những vấn đề đang đặt ra trong quản lý thuế hiện nay: vừa phải bảo đảm thu đúng, thu đủ, chống thất thu, vừa phải giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp và hộ kinh doanh.
Với Đà Nẵng, việc cơ quan thuế chủ động trả lời vướng mắc, ghi nhận kiến nghị và tăng cường hỗ trợ người nộp thuế là bước đi cần thiết trong bối cảnh quản lý thuế chuyển mạnh sang nền tảng số.
