Cụ thể, giá phân bón tại Việt Nam tăng cao xuất phát từ việc giá nguyên liệu sản xuất phân bón trên thế giới tăng mạnh. Trong khi đó, nhu cầu sử dụng phân bón trong nước được cải thiện, nguồn cung giảm, nguyên liệu đầu vào sản xuất tăng phi mã, chi phí vận chuyển đội gấp nhiều lần do ảnh hưởng bởi dịch Covid-19 làm đứt gãy chuỗi logistics toàn cầu cũng là những nguyên nhân cộng hưởng.
Theo ông Phùng Hà, Phó Chủ tịch, Tổng thư ký Hiệp hội Phân bón Việt Nam, nền kinh tế Việt Nam hiện là một trong những nền kinh tế có độ mở rất cao khi nước ta đã tham gia hầu hết các hiệp định thương mại tự do và ưu đãi thuế quan trên thế giới. Do đó, mọi biến động trên thị trường thế giới lập tức tác động trực tiếp đến thị trường hàng hóa của Việt Nam.
Thậm chí, những hàng hóa Việt Nam tự đáp ứng 100% nhu cầu vẫn chịu ảnh hưởng. Ngược lại, nếu giá trên thị trường thế giới giảm trong nước cũng xuống theo, như quy luật đã diễn ra trong mấy năm vừa qua trên thị trường phân bón. Đây chính là sự vận động, điều tiết theo đúng quy luật thị trường.
Cũng theo ông Phùng Hà, sáu tháng đầu năm 2021 giá phân bón, đặc biệt là giá DAP, urea tăng khá cao. Số liệu của World Bank cho biết, giá DAP ngay tháng 4-2021 tăng 54% so với tháng 9-2020. Nguyên nhân của việc tăng giá trên được giải thích là do giá tăng nguyên liệu. Thí dụ, ammonia tháng 4-2021 tăng tới 60% so với tháng 9-2020, giá vận chuyển tăng, do dịch Covid-19 khiến nhiều nhà máy phải đóng cửa.
Thực tế, tại Việt Nam, trong quý 1-2021, giá bán các mặt hàng phân bón trong nước vẫn được duy trì ở mức thấp hơn so với giá thế giới, chính vì vậy, đã có lượng ure xuất khẩu khá lớn. Tuy nhiên, từ đầu tháng 4-2021 đến nay, do lượng hàng tồn kho giá thấp đã hết nên mặt bằng giá phân bón tại Việt Nam cũng bị điều chỉnh tăng theo mức giá chung trên thị trường thế giới.
Nguyên nhân chính khiến sáu tháng đầu năm 2021 giá phân bón tại Việt Nam tăng cao xuất phát từ việc giá nguyên liệu sản xuất phân bón trên thế giới tăng mạnh, thậm chí có mặt hàng đã tăng bằng lần như axit sunphuaric H2SO4, nguyên liệu chính sản xuất DAP và các loại phân bón có chứa lưu huỳnh, đạm...
Thống kê cho thấy, giá nguyên liệu sản xuất và giá phân bón thế giới tháng 6-2021 so với tháng 12-2020 như sau: ure tăng 62%, DAP tăng trên 54%, Kali tăng 45%, Acid H2SO4 và ammonia tăng hàng trăm %.
Tại họp báo thường kỳ Bộ Công thương tháng 6, ông Lê Triệu Dũng, Cục trưởng Phòng vệ Thương mại (Bộ Công thương), cho biết, sau khi thường xuyên theo dõi và phối hợp chặt chẽ với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Công thương thấy rằng, giá phân bón tăng phần lớn do yếu tố bên ngoài, cụ thể, nguyên liệu sản xuất phân bón và chi phí vận tải tăng 3-5 lần.
Đó là những nguyên nhân chính khiến giá các loại phân bón như ure và kali cũng gia tăng chứ không riêng gì mặt hàng phân bón phải chịu thuế tự vệ như DAP hay MAP.
Ngoài ra, Bộ Công thương đã phối hợp Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đánh giá tình hình cung cầu và thấy rằng riêng nguồn cung mặt hàng MAP và DAP đều đáp ứng đủ cầu. Thí dụ như giá mặt hàng DAP và MAP nhập khẩu tăng khoảng 150%, trong khi đó mặt hàng sản xuất trong nước tăng 130% và cầu không có biến động quá lớn so với những năm trước đây.
Bên cạnh đó, Bộ Công thương còn thấy rằng, khi hoạt động sản xuất trong nước đối trọng với việc nhập khẩu, mức tăng giá MAP và DAP do trong nước sản xuất thấp hơn rất nhiều so với nhập khẩu.
Hiện giá DAP và MAP trong nước được bán với giá 9,5-10,5 triệu đồng/tấn, trong khi đó, giá nhập khẩu là khoảng 14-15 triệu đồng/tấn. Hiện nay, phân ure do các nhà máy trong nước sản xuất cũng có giá bán thấp hơn giá phân nhập khẩu khoảng 500 đồng/kg.
Ông Dũng cho rằng, việc có nguồn sản xuất trong nước là yếu tố giúp kìm hãm mức độ tăng giá chung của mặt hàng DAP, MAP nói riêng cũng như phân bón nói chung. Trong thời gian tới, Bộ Công thương tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn theo dõi sát tình hình và kiến nghị những giải pháp phù hợp với diễn biến thị trường.
Cục trưởng Cục Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) Hoàng Trung nhấn mạnh, việc giá phân bón tuy có ảnh hưởng tới sản xuất nông nghiệp, nhưng không đến mức vì giá phân bón tăng mà dẫn tới đình trệ hay phải dừng sản xuất.
An Nguyên
