Doanh nghiệp ESG đổi mới sáng tạo: Startup Trạm Xe Việt kiến nghị giải pháp xây dựng hệ sinh thái giao thông xanh

Tại điểm giao thoa đầy thách thức ấy, Trạm Xe Việt, startup do nữ doanh nhân trẻ Vũ Minh Ngọc sáng lập đã xây dựng mô hình kinh doanh dịch vụ sáng tạo và đưa ra nhiều kiến nghị nhằm phát triển hệ sinh thái giao thông xanh. Tạp chí Doanh nghiệp và Hội nhập đã có cuộc trao đổi chuyên sâu với Tổng giám đốc Vũ Minh Ngọc để hiểu rõ hơn về chiến lược, tầm nhìn dài hạn và các kiến nghị của Trạm Xe Việt trong tiến trình chuyển đổi giao thông xanh của Việt Nam.

TGĐ Vũ Minh Ngọc: Sứ mệnh của Trạm Xe Việt là Doanh nghiệp ESG phụng sự Quốc gia.

Phóng viên: Chị bắt đầu Trạm Xe Việt từ thời điểm mà thị trường sửa chữa xe máy dường như đã bão hòa. Điều gì khiến chị nhìn thấy cơ hội?

TGĐ Vũ Minh Ngọc: Tôi không nhìn thị trường xe máy theo cách “bão hòa”, mà nhìn thấy một giai đoạn chuyển đổi rất lớn. Việt Nam đang có hơn 40 triệu xe hai bánh và khi Chính phủ tăng cường siết kiểm soát khí thải, đồng thời thúc đẩy xe điện, thì hàng chục triệu phương tiện cần một hệ sinh thái dịch vụ mới. Điều tôi tự hỏi là: “Ai sẽ giúp người dân bước qua cánh cửa chuyển đổi xanh?”. Chính câu hỏi đó tạo động lực để Trạm Xe Việt ra đời. Chúng tôi không chỉ sửa xe, mà xây dựng nền móng cho một hạ tầng xanh, nơi xe xăng được bảo dưỡng đạt chuẩn khí thải và xe điện được chăm sóc, sửa chữa, sạc và đổi pin đúng tiêu chuẩn.

Phóng viên: Trạm Xe Việt được xem là doanh nghiệp khởi nghiệp ESG tiên phong, đồng thời đang theo đuổi tầm nhìn từ 200 trạm giao thông xanh đạt chuẩn. Vì sao chị lại gắn mô hình kinh doanh với ESG, và đâu là tầm nhìn dài hạn của doanh nghiệp?

TGĐ Vũ Minh Ngọc: Với Trạm Xe Việt, ESG (môi trường – xã hội – quản trị) không phải khẩu hiệu mà là cách vận hành. Về môi trường, chúng tôi giảm phát thải trực tiếp thông qua gói bảo dưỡng đạt chuẩn khí thải cho xe xăng, đồng thời thúc đẩy giao thông điện bằng hệ sinh thái sửa chữa – sạc – đổi pin – chẩn đoán. Về xã hội, chúng tôi đào tạo kỹ thuật viên chuyên xe điện, một nghề mới mà Việt Nam đang rất thiếu, tạo ra việc làm bền vững, ổn định tương lai. Về quản trị, chúng tôi vận hành minh bạch, chuẩn hóa quy trình và quản lý bằng công nghệ từ đầu đến cuối. Sứ mệnh của Trạm Xe Việt là Doanh nghiệp ESG phụng sự Quốc gia.

TGĐ Vũ Minh Ngọc tại lễ ký kết hợp tác chiến lược giữa công ty tháng 8 ( thuộc Công an TP Hà Nội) và đối tác cùng phát triển sản phẩm xanh cho cộng đồng.

Phóng viên: Vì sao Trạm Xe Việt lựa chọn chiến lược “hai hướng song song” là hỗ trợ xe xăng đạt chuẩn khí thải và phát triển dịch vụ xe điện?

TGĐ Vũ Minh Ngọc: Chuyển đổi xanh phải dựa trên thực tế. Việt Nam hiện vẫn có hàng chục triệu xe xăng, và người dân cần hỗ trợ để đáp ứng tiêu chuẩn khí thải, đặc biệt là trong bối cảnh các thành phố lớn tăng cường kiểm soát. Giai đoạn 2025–2026, chúng tôi tập trung dẫn đầu thị trường xe xăng đạt chuẩn khí thải, đồng thời xây nền tảng kỹ thuật, nhân lực và công nghệ cho xe điện. Từ 2026 trở đi, khi thị trường xe điện hai bánh bùng nổ theo đúng lộ trình chính sách, Trạm Xe Việt sẽ trở thành mạng lưới dịch vụ xe điện – sạc – đổi pin phủ rộng toàn quốc. Xe xăng tạo độ phủ, còn xe điện tạo tương lai bền vững.

Tất cả những điều đó gắn liền với tầm nhìn của chúng tôi: xây dựng mạng lưới hơn 200 trạm giao thông xanh đạt chuẩn trên toàn quốc, mỗi trạm vừa là trung tâm kỹ thuật, vừa là trạm sạc – đổi pin và vừa là không gian thương mại, trải nghiệm dành cho người dùng xe điện. Song song, chúng tôi phát triển Học viện Trạm Xe Việt để đào tạo kỹ thuật viên và ứng dụng (tổng thể) All-in-One giúp người dùng quản lý sức khỏe xe. Chúng tôi không mở thêm một tiệm sửa xe; chúng tôi đang xây dựng hạ tầng cốt lõi cho giao thông xanh Việt Nam trong 30 năm tới.

Phóng viên: Chị đánh giá như thế nào về môi trường chính sách hiện nay dành cho startup xanh nói chung và doanh nghiệp dịch vụ xe điện nói riêng?

TGĐ Vũ Minh Ngọc: Chúng tôi nhận thấy xu thế chung và các chính sách hiện hành của Đảng, Nhà nước đang tạo điều kiện thuận lợi đáng kể cho các doanh nghiệp khởi nghiệp trong lĩnh vực giao thông xanh. Người dân ngày càng quan tâm hơn đến xe điện, Chính phủ chủ động thúc đẩy nhiều chính sách hỗ trợ, và thị trường cũng đang mở ra rất nhiều cơ hội. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại không ít rào cản…

Mô hình PPP (Public-Private Partnership) là hình thức hợp tác giữa Nhà nước và doanh nghiệp tư nhân, trong lĩnh vực giao thông xanh, mô hình này có thể áp dụng để phát triển hệ thống trạm sạc điện công cộng, nơi Nhà nước tạo điều kiện về quỹ đất, chính sách, còn doanh nghiệp đầu tư thiết bị, công nghệ và vận hành. Tuy nhiên, tại Việt Nam, mô hình này cho trạm sạc điện vẫn chưa được triển khai rộng rãi do còn nhiều rào cản về nhận thức xã hội.

Trạm Xe Việt – Nền tảng hạ tầng cho tương lai giao thông không phát thải

Phóng viên: Mô hình Trạm Xe Việt được đánh giá là khác biệt so với các tiệm sửa xe truyền thống. Chị lý giải sự khác biệt ấy như thế nào?

TGĐ Vũ Minh Ngọc: Sự khác biệt nằm ở tư duy hệ thống. Trạm Xe Việt không phải tiệm sửa xe hay trạm sạc đơn thuần, mà là một “trạm giao thông xanh”. Tại đây, người dùng có thể bảo dưỡng xe xăng đạt chuẩn khí thải, sửa chữa xe điện chuyên sâu, sạc nhanh, đổi pin, đồng thời mua phụ kiện chuẩn xanh hoặc trải nghiệm những mẫu xe điện thông minh thế hệ mới. Chúng tôi có ứng dụng quản lý sức khỏe xe, có Học viện đào tạo kỹ thuật viên và có mô hình đào tạo chuyển giao giúp hàng nghìn tiệm sửa xe truyền thống chuyển đổi lên chuẩn xanh. Đó là sự khác biệt mang tính cấu trúc, không chỉ là nâng cấp dịch vụ.

Phóng viên: Chị muốn gửi thông điệp gì đến cộng đồng những người quan tâm đến chuyển đổi xanh?

TGĐ Vũ Minh Ngọc: Tôi tin rằng chuyển đổi xanh không chỉ bắt đầu từ những dự án sản xuất xe điện, mà bắt đầu từ chính chiếc xe người dân đi mỗi ngày và từ những trạm dịch vụ họ ghé hàng tháng. Trạm Xe Việt chọn đi trước để mở đường. Khi doanh nghiệp, Chính phủ và nhà đầu tư cùng đồng hành, Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành một trong những quốc gia đi đầu khu vực về giao thông xanh.

Phóng viên: Nếu có thể gửi trực tiếp kiến nghị đến Chính phủ nhằm thúc đẩy giao thông xanh, chị mong muốn điều gì?

TGĐ Vũ Minh Ngọc: Là một doanh nghiệp khởi nghiệp được hun đúc bởi tinh thần Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân, tôi kỳ vọng Việt Nam sẽ sớm ban hành bộ tiêu chuẩn quốc gia cho dịch vụ xe điện, một khung chuẩn rõ ràng, cụ thể và thống nhất để doanh nghiệp có thể mạnh dạn đầu tư ngay từ đầu, không phải dò dẫm trong khoảng trống kỹ thuật và pháp lý. Song song với đó, tôi tha thiết mong các chính sách tín dụng xanh, cơ chế hỗ trợ tài chính – ngân hàng được triển khai mạnh mẽ hơn cho cả hai phía: doanh nghiệp xây dựng hạ tầng dịch vụ và người dân đang muốn chuyển đổi phương tiện. Khi người dân được vay ưu đãi, được hỗ trợ đổi xe, được tiếp cận nơi mua lại – bảo hành – nâng cấp phương tiện đạt chuẩn khí thải, họ sẽ yên tâm hơn, tự tin hơn, và quá trình chuyển đổi sang giao thông xanh sẽ diễn ra nhanh chóng, đồng bộ, bền vững.

Bên cạnh yếu tố tài chính, tôi tin rằng Chính phủ và các cơ quan chức năng có thể tạo điều kiện để doanh nghiệp được tham gia đào tạo nghề kỹ thuật viên xe điện ngay tại địa phương. Đây không chỉ là giải pháp nâng chất lượng nguồn nhân lực mà còn là cách tạo thêm hàng triệu việc làm xanh, đưa lực lượng lao động phổ thông trở thành những người trực tiếp đóng góp vào mục tiêu phát triển bền vững của quốc gia. Khi ba trụ cột: chính sách – doanh nghiệp – người dân cùng đồng hành, Việt Nam chắc chắn sẽ có một hệ sinh thái giao thông xanh mạnh mẽ, hiện đại và nhân văn.

Việc thí điểm mô hình PPP cho trạm sạc cộng đồng trong các khu dân cư hoặc các khu vực đăng kiểm, hay công cộng sẽ tạo cú hích lớn về hạ tầng, còn ưu đãi thuế cho các doanh nghiệp thu gom – tái chế pin sẽ giúp hoàn thiện kinh tế tuần hoàn. Tôi cũng kiến nghị Chính phủ đưa “trạm giao thông xanh” vào quy hoạch đô thị như một hạ tầng thiết yếu, tương tự trạm xăng trước đây. Ngoài các chính sách kinh tế – kỹ thuật, tôi cho rằng cần tăng cường các chương trình truyền thông, tập huấn và đào tạo nhận thức cho người dân về an toàn phòng cháy chữa cháy, bảo vệ môi trường và cách vận hành phương tiện đúng chuẩn, bất kể đó là xe xăng hay xe điện. Khi người dân hiểu đúng, được hỗ trợ đúng và cảm thấy yên tâm, tốc độ chuyển đổi xanh của Việt Nam chắc chắn sẽ nhanh hơn và bền vững hơn rất nhiều.