Cục Thuế vừa có công văn gửi các cơ quan, đơn vị liên quan về việc phối hợp ngăn chặn hành vi gian lận thuế thông qua việc sử dụng song song 2 hệ thống sổ sách kế toán tài chính. Động thái này cho thấy cơ quan thuế đang tăng mức cảnh báo với một thủ đoạn bị xem là tinh vi, có thể làm sai lệch doanh thu thực tế và gây thất thu ngân sách nhà nước.
 |
| Theo cảnh báo của cơ quan thuế, có tình trạng doanh nghiệp, cơ sở kinh doanh sử dụng một hệ thống sổ để báo cáo với cơ quan thuế, trong khi một hệ thống khác được vận hành nội bộ để ghi nhận đầy đủ doanh thu thực tế (Ảnh minh hoạ). |
Theo cảnh báo của cơ quan thuế, có tình trạng doanh nghiệp, cơ sở kinh doanh sử dụng một hệ thống sổ để báo cáo với cơ quan thuế, trong khi một hệ thống khác được vận hành nội bộ để ghi nhận đầy đủ doanh thu thực tế. Mục tiêu của cách làm này là làm giảm nghĩa vụ thuế phải nộp vào ngân sách nhà nước.
Cục Thuế nhấn mạnh đây là hành vi vi phạm nghiêm trọng pháp luật về thuế, kế toán và có thể liên quan đến cả chế tài hình sự. Cơ sở pháp lý được viện dẫn gồm Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14, Luật Kế toán số 88/2015/QH13 và Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13.
Theo quy định hiện hành, mọi nghiệp vụ kinh tế, tài chính phát sinh trong quá trình hoạt động phải được ghi chép đầy đủ, chính xác, kịp thời trên một hệ thống sổ kế toán tài chính duy nhất. Điều đó đồng nghĩa việc lập và vận hành đồng thời nhiều hệ thống sổ cho cùng một đơn vị trong cùng kỳ kế toán là dấu hiệu cần được kiểm soát chặt.
Để ngăn chặn tình trạng này, Cục Thuế đề nghị các tổ chức cung cấp giải pháp hóa đơn điện tử và các tổ chức cung cấp dịch vụ giá trị gia tăng về giao dịch điện tử trong lĩnh vực thuế cùng phối hợp triển khai các biện pháp phòng ngừa từ sớm.
Một yêu cầu đáng chú ý được đưa ra là các đơn vị cung cấp dịch vụ không phát triển, tích hợp hoặc hỗ trợ triển khai các hệ thống phần mềm có khả năng vận hành song song 2 hệ thống sổ kế toán tài chính trở lên cho cùng một đơn vị kinh doanh trong một kỳ kế toán năm. Đây được xem là bước chặn ngay từ công cụ, thay vì chỉ xử lý khi hành vi vi phạm đã phát sinh.
Bên cạnh đó, các tổ chức cung cấp dịch vụ cũng được yêu cầu chủ động tích hợp các tính năng kỹ thuật để hỗ trợ nhận diện rủi ro. Cụ thể, phần mềm cần có cơ chế cảnh báo, ghi nhận lịch sử thay đổi dữ liệu và tự động phát hiện dấu hiệu bất thường trong quá trình vận hành. Khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn, đơn vị cung cấp phải thông báo kịp thời cho khách hàng để ngăn nguy cơ bị lợi dụng phần mềm vào mục đích gian lận thuế.
Đặc biệt, Cục Thuế đề nghị các tổ chức phối hợp chặt chẽ với cơ quan thuế trong việc cung cấp thông tin về khách hàng vận hành song song 2 hệ thống phần mềm sổ kế toán tài chính. Các thông tin cần cung cấp gồm tên người nộp thuế, mã số thuế, địa chỉ trụ sở, địa điểm kinh doanh. Đây là dữ liệu quan trọng để cơ quan thuế rà soát, đối chiếu và kịp thời phát hiện các trường hợp có dấu hiệu vi phạm.
Không dừng ở yêu cầu phối hợp chung, cơ quan thuế còn ấn định thời hạn cụ thể. Theo đó, các tổ chức phải lập danh sách toàn bộ khách hàng đã sử dụng phần mềm sổ kế toán tài chính do đơn vị cung cấp đến hết ngày 31/3, sau đó gửi về Cục Thuế trước ngày 8/4.
Song song với yêu cầu báo cáo ban đầu, cơ chế cập nhật dữ liệu cũng được đặt ra theo chu kỳ hàng tháng. Cụ thể, định kỳ trước ngày mùng 5 của tháng tiếp theo, các tổ chức phải gửi thông tin cập nhật về các trường hợp thay đổi trong danh sách khách hàng sử dụng phần mềm kế toán cho Cục Thuế.
Việc cơ quan thuế yêu cầu siết ngay từ phía nhà cung cấp giải pháp điện tử cho thấy định hướng quản lý đang chuyển từ hậu kiểm sang nhận diện và chặn rủi ro từ sớm. Trong bối cảnh số hóa hoạt động kế toán, hóa đơn và khai thuế ngày càng mạnh, những hành vi gian lận dựa trên “chiêu” hai sổ kế toán cũng có xu hướng tinh vi hơn, buộc cơ quan quản lý phải mở rộng kiểm soát cả ở lớp dữ liệu và lớp công nghệ.
Động thái mới của Cục Thuế cũng phát đi thông điệp rõ ràng rằng việc dùng 2 hệ thống sổ kế toán tài chính không còn là hành vi nội bộ đơn thuần của doanh nghiệp, mà đã trở thành điểm nóng cần giám sát trong quản lý thuế. Với yêu cầu báo cáo khách hàng, lưu vết dữ liệu và phát hiện bất thường ngay từ phần mềm, cơ quan thuế đang đặt thêm một vòng kiểm soát mới để hạn chế thất thu ngân sách và ngăn gian lận ngay từ đầu vào.
