Công nghệ số giúp ngân hàng biến dữ liệu thành “tài sản chiến lược” để thương mại hóa

Trong khuôn khổ triển lãm công nghệ, nhiều ngân hàng đã giới thiệu các giải pháp ngân hàng số đã và đang được vận hành thực tế.

Ngân hàng số bước vào giai đoạn thương mại hóa với quy mô lớn

Tại diễn đàn “Ngân hàng bán lẻ Việt Nam 2025” do IDG Việt Nam tổ chức tại TP. Hồ Chí Minh, ngày 18/9/2025, ông Phan Xuân Dũng, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam – cho biết trong những năm gần đây, ngành ngân hàng và tài chính đã chứng kiến sự bùng nổ của các công nghệ tiên tiến như trí tuệ nhân tạo (AI), blockchain, và đặc biệt là fintech (công nghệ tài chính).

Một trong những yếu tố quan trọng của kinh tế số là dữ liệu. Dữ liệu không chỉ là tài sản quý giá của các tổ chức tài chính mà còn là nền tảng cho việc phát triển các sản phẩm và dịch vụ mới.

Thời gian qua, ngành ngân hàng là nơi triển khai ứng dụng công nghệ và khai thác dữ liệu mạnh mẽ nhất. Các chuyên gia lĩnh vực công nghệ ngân hàng cho rằng các mô hình tích hợp thanh toán, quản lý tài sản cá nhân, liên kết đầu tư… do các công ty công fintech cung cấp và liên kết với ngân hàng đã bắt đầu có xu hướng cho doanh thu ngày càng lớn.

Chẳng hạn, ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank) ứng dụng mô hình “digital branch”, cho phép khách hàng mở tài khoản, định danh, ký hợp đồng vay hoàn toàn trực tuyến.

Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín (Sacombank) cũng đưa ra giải pháp chuyển tiền quốc tế thử nghiệm blockchain, sẵn sàng đưa vào triển khai thương mại…

Ngân hàng TMCP Công thương (VietinBank) với nền tảng cho vay số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) chấm điểm tín dụng và phê duyệt khoản vay chỉ trong vài phút, thay vì vài ngày như trước…

Ngân hàng TMCP Ngoại thương (Vietcombank) với hệ sinh thái ngân hàng số tích hợp đầy đủ thanh toán, tín dụng tiêu dùng và đầu tư cá nhân đã đạt hàng triệu giao dịch trực tuyến mỗi ngày.

Dẫn đầu trong việc ứng dụng các công nghệ tiên tiến như trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ chuỗi khối (blockchain) và dữ liệu lớn (big data), ngành ngân hàng và tài chính đã biến dữ liệu thành “tài sản chiến lược” để vận hành thương mại hóa các ứng dụng số hóa và triển khai các sản phẩm, dịch vụ tạo ra doanh thu lớn.

Ngoài ra, TS. Phan Xuân Dũng cho rằng việc khai thác hiệu quả dữ liệu cá nhân và doanh nghiệp sẽ giúp các tổ chức tài chính hiểu rõ hơn về khách hàng, dự đoán xu hướng thị trường và từ đó đưa ra những quyết định kinh doanh chiến lược.

Cần hạn chế rủi ro về an toàn dữ liệu

Tuy nhiên, việc bảo vệ dữ liệu và đảm bảo an toàn thông tin cũng đặt ra nhiều thách thức lớn. Do đó, sự phát triển của ngân hàng số cũng đối mặt với những rủi ro, bao gồm cả các rủi ro về pháp lý, nghiệp vụ và khả năng quản lý, quản trị hệ thống công nghệ.

Ông Nguyễn Quang Thuân - Chủ tịch HĐQT FiinGroup và FiinRatings - phát biểu tại diễn đàn. Ảnh: Ái Linh.

Một số rủi ro được ông Nguyễn Quang Thuân - Chủ tịch HĐQT FiinGroup và FiinRatings – chỉ ra gồm: Thứ nhất, quyền sở hữu và chia sẻ dữ liệu khách hàng chưa được xác định rõ ràng. Trong khi các ngân hàng thương mại và fintech đang thu thập, phân tích khối lượng dữ liệu khổng lồ từ hành vi, giao dịch, thông tin cá nhân, nhưng chưa có cơ chế minh bạch và quy định rõ ràng về phạm vi quyền hạn đối với chủ sở hữu dữ liệu và cách thức sử dụng.

Thứ hai, hành lang pháp lý cho tài sản số mới chỉ bước đầu hình thành các khung pháp lý ở cấp nghị định và các mô hình token hóa tài sản, chứng chỉ kỹ thuật số. Các ứng dụng blockchain trong tài chính phần lớn mới dừng ở quy mô thử nghiệm có điều kiện sandbox.

Thứ ba, nguy cơ an ninh mạng và quản trị AI (trí tuệ nhân tạo) hiện nay còn khá lớn. Nhiều ngân hàng đã ứng dụng AI trong chấm điểm tín dụng, phòng chống gian lận và chăm sóc khách hàng, nhưng khả năng kiểm soát, đánh giá rủi ro và quản trị mô hình AI chưa đồng đều giữa các tổ chức. Những ngân hàng quy mô nhỏ thường thiếu năng lực an ninh mạng, dễ trở thành “điểm yếu” trong toàn hệ thống, dẫn đến nguy cơ mất niềm tin diện rộng nếu xảy ra sự cố.

Để hạn chế những nguy cơ này, các chuyên gia tài chính – ngân hàng cho rằng Chính phủ và các bộ, ngành cần nhanh chóng hoàn thiện khung quy định về dữ liệu và tài sản số, để đảm bảo quá trình thương mại hóa đi kèm với sự an toàn.

Ngân hàng Nhà nước cần sớm xây dựng bộ tiêu chuẩn chung về an ninh mạng và quản trị AI. Từ đó thiết lập các quy chế áp dụng đồng bộ trong toàn hệ thống để quản lý chặt chẽ và thống nhất.

Các chuyên gia cũng cho rằng cần có cơ chế kiểm định độc lập (audit) các mô hình AI trước khi ứng dụng vào quy trình tín dụng và khuyến nghị sản phẩm. Bởi mặc dù AI có thể mang lại hiệu quả vượt trội trong chấm điểm tín dụng và tư vấn tài chính, nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro thiên lệch dữ liệu và thiếu minh bạch.

Việc kiểm định bởi bên thứ ba sẽ giúp đánh giá độ chính xác, khả năng giải thích và tuân thủ pháp lý của hệ thống, qua đó củng cố niềm tin khách hàng.