Chủ tịch VINASME: Đề xuất cơ chế đột phá thúc đẩy doanh nghiệp nhỏ bứt phá

Tại buổi làm việc với Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải và Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế – Tài chính Phan Văn Mãi, TS. Nguyễn Văn Thân, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME), đã có những phát biểu thẳng thắn, tập trung vào những “điểm nghẽn” cốt lõi đang kìm hãm sức bật của khu vực doanh nghiệp chiếm tới gần 98% tổng số doanh nghiệp cả nước.

Theo TS. Nguyễn Văn Thân, cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa không thiếu tinh thần khởi nghiệp, không thiếu thị trường, nhưng đang thiếu một môi trường thể chế đủ linh hoạt để khuyến khích đổi mới và chấp nhận rủi ro. Trong nhiều năm qua, không ít chính sách hỗ trợ được ban hành với kỳ vọng lớn, song khi đi vào thực tiễn lại phát sinh độ vênh, thủ tục phức tạp, khiến doanh nghiệp khó tiếp cận.

Chủ tịch VINASME cho rằng, bên cạnh kênh hành pháp, cần hình thành cơ chế phản ánh và giám sát trực tiếp với Quốc hội để những bất cập kéo dài được xử lý dứt điểm. “Có những vấn đề nếu chỉ vòng quanh ở cấp bộ, ngành thì rất lâu mới tháo gỡ được. Vai trò của Quốc hội trong giám sát và điều chỉnh chính sách là cực kỳ quan trọng để tạo niềm tin cho doanh nghiệp”, Chủ tịch VINASME nhấn mạnh.

TS. Nguyễn Văn Thân, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam.

Thể chế phải đi trước để mở đường cho nguồn lực

Trọng tâm đầu tiên được TS. Nguyễn Văn Thân đề cập là việc sửa đổi Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa theo hướng thực chất, tránh hình thức. Ông thẳng thắn nhìn nhận, sau nhiều năm triển khai, các quỹ hỗ trợ, chương trình ưu đãi chưa phát huy đúng vai trò dẫn dắt nguồn lực xã hội. Không ít doanh nghiệp phản ánh quy trình tiếp cận còn phức tạp, tiêu chí thiếu linh hoạt, dẫn tới chính sách tốt nhưng hiệu quả thấp.

Theo ông Thân, sửa luật không chỉ là chỉnh sửa kỹ thuật pháp lý, mà cần thay đổi tư duy thiết kế chính sách: lấy doanh nghiệp làm trung tâm, lấy khả năng triển khai làm thước đo, thay vì đặt nặng thủ tục kiểm soát. Những lĩnh vực mới như đổi mới sáng tạo, kinh tế số, mô hình kinh doanh nền tảng cần được luật hóa bằng các cơ chế mở, cho phép thử nghiệm có kiểm soát.

Một nội dung khác được Chủ tịch VINASME đặc biệt nhấn mạnh là khơi thông nguồn vốn trong dân. Ông cho rằng trong xã hội vẫn còn một lượng tiền nhàn rỗi rất lớn, nhưng chưa được huy động hiệu quả do thiếu cơ chế minh bạch, thiếu công cụ đầu tư phù hợp và thiếu niềm tin. Nếu xây dựng được hành lang pháp lý rõ ràng, dòng vốn này có thể trở thành nguồn lực quan trọng bổ sung cho phát triển kinh tế tư nhân, giảm áp lực cho hệ thống tín dụng truyền thống.

Ở góc độ dài hạn, TS. Nguyễn Văn Thân đánh giá, khi thể chế được hoàn thiện theo hướng cởi mở và ổn định, chi phí tuân thủ của doanh nghiệp sẽ giảm, dòng vốn đầu tư sẽ dịch chuyển mạnh hơn vào sản xuất – kinh doanh thay vì nằm yên trong tài sản phòng thủ. Đây là điều kiện then chốt để khu vực SME nâng quy mô, từng bước hình thành các doanh nghiệp dẫn dắt trong tương lai.

Ngân hàng số và Sandbox tạo cú hích cho đổi mới

Bên cạnh cải cách thể chế, TS. Nguyễn Văn Thân phân tích vai trò của ngân hàng số và cơ chế Sandbox trong việc giải bài toán vốn cho doanh nghiệp nhỏ. Theo ông, hạn chế lớn nhất của SME hiện nay không chỉ là lãi suất, mà là điều kiện tiếp cận tín dụng. Phần lớn doanh nghiệp nhỏ thiếu tài sản thế chấp, hồ sơ tài chính chưa chuẩn hóa, khiến khả năng vay vốn bị thu hẹp.

Ngân hàng số, với nền tảng dữ liệu lớn và công nghệ chấm điểm tín nhiệm hiện đại, có thể đánh giá doanh nghiệp dựa trên dòng tiền, lịch sử giao dịch, hiệu quả kinh doanh thực tế, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào tài sản đảm bảo. Điều này mở ra cơ hội tiếp cận vốn linh hoạt hơn cho hàng triệu hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ.

Song song với đó, cơ chế Sandbox được xem là “không gian thử nghiệm” cần thiết để các mô hình Fintech, trí tuệ nhân tạo và dịch vụ tài chính mới phát triển trong khuôn khổ kiểm soát rủi ro. Theo Chủ tịch VINASME, nếu thiếu Sandbox, doanh nghiệp sẽ ngại đổi mới vì lo vướng pháp lý, còn cơ quan quản lý cũng khó có cơ sở thực tiễn để hoàn thiện chính sách.

Việc kết hợp ngân hàng số và Sandbox không chỉ giúp doanh nghiệp tiếp cận vốn thuận lợi hơn, mà còn thúc đẩy quá trình minh bạch hóa hoạt động kinh doanh, nâng cao năng lực quản trị và khả năng hội nhập quốc tế. Đây là nền tảng để SME không chỉ tồn tại, mà có thể tăng tốc trong môi trường cạnh tranh ngày càng khốc liệt.

Kết thúc buổi làm việc, TS. Nguyễn Văn Thân khẳng định, cải cách thể chế và đổi mới công nghệ phải song hành. Doanh nghiệp sẵn sàng thay đổi nếu chính sách đủ rõ ràng, ổn định và khuyến khích sáng tạo. Những kiến nghị của VINASME, nếu được tiếp thu và thể chế hóa kịp thời, sẽ tạo cú hích quan trọng, giúp cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa thực sự trở thành động lực trung tâm của nền kinh tế trong giai đoạn phát triển mới.