Codex đổi 304 điều khoản, doanh nghiệp thực phẩm phải rà soát gì?

Một thay đổi trong tiêu chuẩn phụ gia có thể bắt đầu từ một dòng trong tài liệu kỹ thuật nhưng kết thúc ở cả một lô hàng. Doanh nghiệp có thể phải kiểm tra lại công thức, hồ sơ nguyên liệu, nhãn hàng hóa hoặc giải trình với đối tác nếu vẫn sử dụng thông tin theo phiên bản cũ.

Đó là lý do bản cập nhật GSFA 2026 với 72 phụ gia và 304 điều khoản sử dụng cần được doanh nghiệp thực phẩm xem như một yêu cầu quản trị, thay vì chỉ là tài liệu kỹ thuật để bộ phận chất lượng tham khảo.

Không chỉ thay tên phụ gia

Ngày 7/8/2026, Ủy ban Codex quốc tế cập nhật Tiêu chuẩn chung Codex về Phụ gia thực phẩm (GSFA). Bản cập nhật không bổ sung phụ gia mới nhưng điều chỉnh nhiều nội dung liên quan đến cách thể hiện và điều kiện sử dụng.

Codex cập nhật 72 phụ gia với 304 điều khoản sử dụng trong Tiêu chuẩn chung Codex về Phụ gia thực phẩm (GSFA). Điều này kéo theo những thay đổi, tác động nhất định đến công thức, hồ sơ, nhãn hàng hóa và điều kiện tiếp cận thị trường của doanh nghiệp (Ảnh minh họa).

Hai trường hợp đáng chú ý là Gellan và Nisin.

Với Gellan, cách thể hiện trong GSFA 2026 gồm Gellan gum 418(i) và Low-acid clarified gellan gum 418(ii). Trong khi đó, Nisin (INS 234) được thể hiện thành Nisin A (INS 234(i)).

Nhìn từ phòng quản lý chất lượng, đây có thể là thay đổi trên tài liệu. Nhưng với doanh nghiệp đang xuất khẩu, tên gọi và mã INS liên quan trực tiếp đến công thức, tiêu chuẩn nguyên liệu, hồ sơ nhà cung cấp, hồ sơ công bố, nhãn và tài liệu gửi khách hàng.

Chỉ cần các bộ hồ sơ không đồng nhất, doanh nghiệp đã có thêm một vấn đề phải giải trình.

TS Đào Cao Sơn - Phó trưởng Bộ môn Quản trị thương hiệu và Sở hữu trí tuệ, Trường Đại học Thương mại, nêu lưu ý: “Một thay đổi tưởng như chỉ trên giấy nhưng có thể tác động rất lớn đối với hoạt động sản xuất, xuất khẩu.”

Rủi ro lớn nằm ở cách sử dụng

Điểm doanh nghiệp cần quan tâm không dừng ở câu hỏi phụ gia có nằm trong danh mục của Codex hay không.

Theo TS Đào Cao Sơn, doanh nghiệp phải kiểm tra đồng thời phụ gia nào, dùng cho nhóm thực phẩm nào, chức năng gì và ở mức bao nhiêu.

GSFA tổ chức thông tin theo các bảng và nhóm thực phẩm khác nhau. Bởi vậy, việc một phụ gia được chấp nhận không đồng nghĩa doanh nghiệp có thể sử dụng chất đó cho mọi sản phẩm.

Đặc biệt, mức sử dụng tối đa trong các điều khoản liên quan được tính trên sản phẩm cuối cùng ở trạng thái tiêu dùng, nếu không có quy định khác. Điều này cần được chú ý với doanh nghiệp chế biến, phối trộn hoặc sử dụng nguyên liệu đã chứa sẵn phụ gia.

Ngay cả trường hợp phụ gia có ADI “Not Specified” cũng không thể hiểu là được sử dụng tùy ý. Việc sử dụng vẫn phải phù hợp với thực hành sản xuất tốt và phạm vi an toàn đã được đánh giá.

Nói cách khác, rủi ro không nằm đơn thuần ở việc có sử dụng phụ gia hay không, mà nằm ở việc sử dụng đúng phụ gia, đúng sản phẩm, đúng chức năng và đúng mức.

Doanh nghiệp nên rà soát từ sản phẩm

Thay vì chờ đối tác hoặc cơ quan kiểm tra đặt câu hỏi, doanh nghiệp có thể bắt đầu bằng việc lập danh mục phụ gia đang sử dụng trong từng sản phẩm xuất khẩu.

Sau đó, từng phụ gia cần được đối chiếu với GSFA 2026, tập trung vào những nội dung đã thay đổi.

Việc rà soát nên đi từ tên gọi, mã INS đến nhóm thực phẩm và điều kiện sử dụng; sau đó kiểm tra mức sử dụng tối đa.

Với phụ gia đi vào sản phẩm thông qua nguyên liệu hoặc thành phần trung gian, doanh nghiệp còn phải xem xét cơ chế chuyển tiếp. Việc phụ gia có trong nguyên liệu không đồng nghĩa doanh nghiệp được bỏ qua giới hạn áp dụng đối với sản phẩm cuối cùng.

Một mắt xích khác dễ bị bỏ quên là nhà cung cấp. Tên gọi cũ trong tài liệu kỹ thuật của nhà cung cấp có thể tạo ra sự không thống nhất với hồ sơ mà doanh nghiệp đã cập nhật theo GSFA 2026.

Do đó, việc rà soát không nên dừng ở bộ phận chất lượng. Công thức, hồ sơ kỹ thuật, xuất nhập khẩu, pháp chế, nhãn hàng hóa và dữ liệu từ nhà cung cấp cần được đặt trên cùng một phiên bản tiêu chuẩn.

Đừng chờ đến khi hàng chuẩn bị xuất khẩu

Thực tế thương mại quốc tế cho thấy tiêu chuẩn có thể thay đổi trước khi doanh nghiệp nhận thấy tác động trực tiếp đến sản phẩm.

Nếu chỉ kiểm tra khi chuẩn bị xuất hàng, một sai lệch nhỏ trong tên phụ gia, mã INS hoặc điều kiện sử dụng có thể kéo theo việc sửa hồ sơ, kiểm nghiệm, giải trình với khách hàng và ảnh hưởng tiến độ giao hàng.

TS Đào Cao Sơn cho rằng doanh nghiệp cần thay đổi cách tiếp cận: “Doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy kiểm tra để xuất khẩu sang quản trị tiêu chuẩn để duy trì thị trường.”

Đây cũng là điểm đáng chú ý nhất phía sau lần cập nhật GSFA 2026. 72 phụ gia và 304 điều khoản không chỉ là con số của một lần sửa đổi, mà là tín hiệu về yêu cầu cập nhật liên tục đối với doanh nghiệp thực phẩm.

Mỗi lần Codex điều chỉnh, doanh nghiệp nên xem đó là thời điểm để kiểm tra lại chuỗi hồ sơ từ công thức, phụ gia, nguyên liệu, nhà cung cấp đến nhãn hàng hóa và yêu cầu riêng của từng thị trường.

Với doanh nghiệp xuất khẩu, chủ động cập nhật tiêu chuẩn không chỉ giúp tránh một lần sửa hồ sơ. Quan trọng hơn, đó là cách giảm nguy cơ gián đoạn đơn hàng và bảo vệ khả năng duy trì thị trường trong dài hạn.