 |
| Cố Tổng thống Park Chung-hee và 8 chữ vàng ‘vực dậy nền sản xuất Hàn Quốc’. |
Hàn Quốc ngày nay là một trong những nền kinh tế phát triển hàng đầu châu Á, được thế giới ngưỡng mộ với những tập đoàn đa ngành nghề khổng lồ như Samsung, Hyundai hay LG. Phía sau sự thành công này chính là những chính sách công nghiệp hóa mạnh mẽ dưới thời Tổng thống Park Chung-hee (1961-1979). Trong đó, một nguyên tắc cốt lõi mà ông đưa ra là "cấm doanh nghiệp lớn làm chi tiết nhỏ", tạo ra ảnh hưởng sâu rộng, góp phần thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽ của các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME), định hình lại nền kinh tế và sản xuất Hàn Quốc.
Trong quá khứ, Hàn Quốc đã từng là một trong những quốc gia nghèo nhất thế giới, phụ thuộc chủ yếu vào nguồn viện trợ từ Mỹ. Khi lên nắm quyền, cố Tổng thống Park Chung-hee đã xác định con đường duy nhất để thoát nghèo là công nghiệp hóa và thúc đẩy xuất khẩu. Ông tin rằng việc tập trung nguồn lực cho các tập đoàn lớn (chaebol) sẽ giúp Hàn Quốc nhanh chóng xây dựng được những ngành công nghiệp mũi nhọn, từ đó tạo ra sức bật cho nền kinh tế nước này.
Để hiện thực hóa chiến lược phát triển này, chính phủ Hàn Quốc đã triển khai hàng loạt biện pháp nhằm hỗ trợ tối đa cho các tập đoàn lớn (chaebol). Các chaebol, như Samsung, Hyundai, LG hay Daewoo... được tiếp cận nguồn vốn ưu đãi từ các ngân hàng nhà nước với lãi suất thấp, đồng thời được chính phủ bảo lãnh vay vốn để mở rộng sản xuất. Bên cạnh đó, chính phủ cũng tích cực hỗ trợ các tập đoàn lớn trong việc tìm kiếm thị trường xuất khẩu, từ đó giúp Hàn Quốc trở thành một cường quốc sản xuất với các ngành công nghiệp then chốt có giá trị gia tăng cao, như đóng tàu, thép, ô tô và điện tử.
Hướng đi này đã giúp Hàn Quốc tạo ra những tập đoàn có sức cạnh tranh toàn cầu, tuy nhiên cũng đẩy khu vực SME vào thế khó khăn, khi họ không nhận được sự hỗ trợ tương xứng để phát triển như các chaebol, đặc biệt là ngành công nghiệp hỗ trợ.
Như đã phân tích ở trên, chính sách phát triển tập trung vào các chaebol đã tạo ra một lỗ hổng giữa các tập đoàn kinh tế lớn và cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Hàn Quốc. Nhằm thúc đẩy sự phát triển đồng đều giữa các doanh nghiệp, chính phủ nước này, dưới sự chỉ đạo của Tổng thống Park Chung-hee, đã ban hành quy định cấm các tập đoàn lớn tham gia sản xuất các linh kiện, chi tiết nhỏ. Mục tiêu chính là tạo cơ hội cho các SME có thể tham gia vào chuỗi cung ứng, đảm nhận vai trò sản xuất các linh kiện phụ trợ cho các tập đoàn lớn như Hyundai, Daewoo. Chính sách này đã mang lại nhiều lợi ích quan trọng đối với nền kinh tế Hàn Quốc, đặc biệt là trong việc phát triển cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa và nền công nghiệp hỗ trợ.
 |
| Cố Tổng thống Park Chung-hee từng đưa ra nguyên tắc “cấm doanh nghiệp lớn làm chi tiết nhỏ". |
Trước hết, việc hạn chế sự tham gia của các tập đoàn lớn trong lĩnh vực sản xuất linh kiện nhỏ đã mở ra thị trường cho các SME Hàn Quốc. Hàng nghìn doanh nghiệp nhỏ đã ra đời trong thời kỳ này, chuyên sản xuất các linh kiện với công nghệ cao, đáp ứng nhu cầu trong nước và xuất khẩu. Điều này không chỉ giúp SME có cơ hội phát triển mà còn tạo ra một nền công nghiệp hỗ trợ mạnh mẽ, đóng vai trò then chốt cho sự phát triển chung của nền kinh tế nước này.
Bên cạnh đó, các tập đoàn lớn, thay vì tự sản xuất mọi thành phần, đã phải hợp tác với các SME để đảm bảo nguồn cung linh kiện chất lượng. Sự hợp tác này không chỉ nâng cao chất lượng sản phẩm cuối cùng, mà còn tạo ra một hệ sinh thái kinh doanh bền vững, giúp các doanh nghiệp nhỏ có điều kiện tiếp cận công nghệ tiên tiến, nâng cao năng suất và khả năng cạnh tranh.
Ngoài ra, chính sách này còn giúp Hàn Quốc giảm sự phụ thuộc vào nhập khẩu linh kiện, thúc đẩy tỷ lệ nội địa của chuỗi cung ứng, tiết kiệm ngoại tệ và nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm xuất khẩu. Việc phát triển mạnh mẽ của các SME trong lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ đã góp phần quan trọng vào công cuộc công nghiệp hóa và đưa Hàn Quốc trở thành một trong những nền kinh tế hàng đầu châu Á. Nhờ có mạng lưới các doanh nghiệp phụ trợ vững mạnh, Hàn Quốc có thể phát triển các ngành công nghiệp chủ lực như điện tử, ô tô, đóng tàu với lợi thế cạnh tranh cao trên thị trường quốc tế.
Theo ông Phan Đăng Tuất, Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp Hỗ trợ Việt Nam: “Thời Tổng thống Park Chung Hee, nước này đã đề ra nguyên tắc: Cấm tập đoàn lớn làm chi tiết nhỏ. Trong đó, chỉ rõ 6 tập đoàn hàng đầu nước này không được làm 1.300 linh phụ kiện". Đồng thời, ông nhấn mạnh cơ hội mà chính sách này tạo ra cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa Hàn Quốc được tham gia sản xuất. Cơ hội "được làm" đã khiến cho doanh nghiệp Hàn đổ xô bỏ vốn, bỏ công sức để tham gia sản xuất, còn nhà nước chỉ đóng vai trò người tạo ra sân chơi.
Ông Phan Đăng Tuất cho biết thêm: “Sau 3 năm, Hàn Quốc đã có hàng ngàn doanh nghiệp ra đời. Đấy là ví dụ cho một chính sách xuất sắc”.
Hiện nay, Việt Nam có hơn 930.000 doanh nghiệp, trong đó SME chiếm khoảng 98%, đóng góp đáng kể vào GDP và tổng thu ngân sách cả nước. Tuy nhiên, khối SME vẫn gặp nhiều rào cản trong việc tiếp cận vốn, công nghệ và thị trường. Nếu nước ta chỉ tập trung phát triển các tập đoàn lớn mà không có chính sách hỗ trợ phù hợp cho SME, rất có thể sẽ rơi vào tình trạng mất cân bằng.
Để tránh điều này, các doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam cần chủ động giảm sự phụ thuộc vào các doanh nghiệp lớn bằng cách đa dạng hóa thị trường và tìm kiếm các đối tác nước ngoài, thay vì chỉ tập trung vào một số khách hàng trong nước. Bên cạnh đó, đổi mới sáng tạo là yếu tố sống còn, và chính phủ nên có các quỹ hỗ trợ R&D dành riêng cho SME, thay vì để phần lớn các khoản đầu tư công nghệ rơi vào tay các tập đoàn lớn.
Một trong những hướng đi quan trọng là tạo sự liên kết bền vững giữa SME và doanh nghiệp lớn. Chính phủ có thể thiết lập các chính sách yêu cầu các tập đoàn lớn phải dành một tỷ lệ hợp đồng nhất định cho SME nội địa trong chuỗi cung ứng, đồng thời khối doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng cần nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ để đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế. Chỉ khi có sự cân bằng giữa doanh nghiệp lớn và SME, nền kinh tế Việt Nam mới có thể phát triển một cách bền vững và toàn diện.
