Cơ hội phát triển nhà ở xã hội ?

Đặc biệt với các tỉnh thành đang sáp nhập địa giới hành chính, chủ trương tạo điều kiện thuận lợi phát triển quỹ nhà ở xã hội sẽ thúc đẩy tốc độ các dự án nhà ở xã hội vốn triển khai hạn chế lâu nay.

Tạo thuận lợi cho các doanh nghiệp?

Một dự án nhà ở xã hội đang được đầu tư tại thành phố Buôn Ma Thuột (Đắk Lắk).

Theo Sở Xây dựng tỉnh Đắk Lắk, ba năm qua, địa phương đã thúc đẩy triển khai các dự án nhà ở xã hội với mục tiêu cung ứng cho người lao động sở tại hơn 2.000 căn hộ; song đến nay, chỉ mới có một dự án do doanh nghiệp đầu tư cơ bản hoàn thiện khoảng 300 căn hộ, để bàn giao cho người đăng ký. Số dự án và căn hộ còn lại, theo kế hoạch khởi động trong năm 2025, nhưng đến nay đều đang bị vướng các thủ tục pháp lý, công tác định giá, thẩm định thiết kế xây dựng và bố trí quy hoạch. Tất cả, chiếu theo các văn bản hướng dẫn, quy định hiện hành, đều yêu cầu các doanh nghiệp phải triển khai, lập hồ sơ thủ tục… rất nhiều công đoạn và tốn kém thời gian.

Với tinh thần thay đổi từ chủ trương tạo điều kiện phát triển nhà ở xã hội mà Quốc hội vừa thông qua, có thể thấy một bối cảnh mới đang mở ra.

Các dự án đầu tư nhà ở xã hội sẽ không phải thực hiện thủ tục đấu thầu chọn nhà đầu tư, hay xin chấp thuận chủ trương đầu tư nữa, còn miễn các bước lập hồ sơ, thẩm định và phê duyệt quy hoạch chi tiết.

Quốc hội cũng cho các dự án nhà ở xã hội do doanh nghiệp đầu tư được phép chỉ định thầu rút gọn, không cần đấu thầu rộng rãi các gói thầu bên trong; các dự án được miễn giấy phép xây dựng với các mẫu nhà thiết kế hoặc đã thiết kế điển hình.

Theo các nhà đầu tư, những thay đổi này, chỉ xét về thủ tục, đã rút gọn thời gian lập dự án nhà ở xã hội hơn 250 ngày so với các quy định hiện hành, tương đương với 70% thời lượng đăng ký và triển khai các bước thủ tục.

Ngoài ra, các chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội còn được tự xây dựng và phê duyệt giá bán, giá thuê mua nhà ở xã hội, mà không cần cơ quan chuyên môn cấp tỉnh (Sở Xây dựng) thẩm định. Các dự án đầu tư chỉ cần kiểm toán, quyết toán sau khi hoàn thành xây dựng, bàn giao nhà ở xã hội, và báo cáo cơ quan chuyên môn để tiến hành hậu kiểm.

Một nhà đầu tư đang có dự án nhà ở xã hội tại Đắk Lắk nhìn nhận, các thông tin thay đổi chính sách và tinh thần hỗ trợ này, thực sự sẽ giúp các nhà đầu tư tiết kiệm nhiều thời gian, công sức và chi phí. Điều này sẽ kích thích các doanh nghiệp quan tâm hơn vào mảng thị phần nhà ở này, để họ chủ động đăng ký và triển khai các dự án nhanh chóng hơn.

Đây cũng là tâm lý chung của nhiều nhà đầu tư đang triển khai các dự án đô thị hóa tại các tỉnh thành miền Trung. Một nhà đầu tư bất động sản Đà Nẵng chia sẻ, nghe qua các thông tin của phiên họp Quốc hội, ông đang hình dung cơ hội mới của doanh nghiệp, nếu chủ động đăng ký một số dự án nhà ở xã hội mới, tại các địa bàn đang thu hút sản xuất công nghiệp. Không chỉ đáp ứng nhu cầu nhà ở thiết thực cho đông đảo người lao động, doanh nghiệp cũng sẽ có được lợi nhuận vững vàng, khi các dự án triển khai đúng tiến độ cam kết nhờ cơ chế quản lý tạo điều kiện.

Cần thêm những điều kiện mở!

Qua những thảo luận ở Quốc hội, có thể thấy hai vấn đề được cải sửa quan trọng giúp phát triển đầu tư nhà ở xã hội.

Thứ nhất, những người lao động chưa có nhà ở, hoặc đã có nhà ở nhưng xa nơi làm việc…, sẽ được các địa phương chủ động xem xét, xác định tiêu chí duyệt nhà ở xã hội. Đây là vướng mắc lâu nay, khi có nhiều người đã có nhà ở tại nông thôn, nhưng sống và làm việc ở đô thị, khó đăng ký mua nhà ở xã hội ở nơi làm việc. Giải quyết điểm nghẽn này, các địa phương, nhất là các tỉnh thành đang sáp nhập, sẽ thuận lợi tạo điều kiện cho người lao động, gồm cả cán bộ, công chức phải chuyển nơi làm việc, thuận tiện đăng ký mua hoặc thuê nhà ở xã hội.

Các doanh nghiệp còn kiến nghị, Quốc hội và các bộ ngành cần xem xét mở rộng thêm điều kiện này, qua việc điều chỉnh một số giấy tờ. Theo Luật Nhà ở, người lao động có quyền sử dụng đất, nhưng chưa có nhà, vẫn được đăng ký mua nhà ở xã hội. Song, các loại giấy tờ xác nhận quyền sử dụng đất và nhà ở hiện nay, đều không có ghi rõ về phần tài sản nhà ở trên đất. Quốc hội cần xem xét để thay đổi, làm rõ những phần nội dung này trong giấy tờ.

Thứ hai, các doanh nghiệp đang đầu tư các dự án nhà ở xã hội theo quy định sử dụng 20% quỹ đất đã hoàn thiện hạ tầng ở các dự án đô thị thương mại, đều cho rằng cần có sự điều chỉnh hợp lý hơn.

Trên phần diện tích 20% quỹ đất, doanh nghiệp thường triển khai các khối nhà ở xã hội cao tầng. Theo đó, số lượng căn hộ xây dựng thực tế sẽ nhiều hơn nhu cầu nhà ở cần có ở người lao động sở tại. Vậy nên, nếu các doanh nghiệp đầu tư được quy định sử dụng một tỷ lệ hợp lý số diện tích nhà ở, số căn hộ phục vụ nhu cầu nhà ở xã hội, còn lại được linh hoạt bán căn hộ nhà ở thương mại, hiệu quả đầu tư của các doanh nghiệp sẽ tăng nhiều lần, giúp họ sớm thu hồi vốn đầu tư, có lợi nhuận để càng chủ động tham gia phát triển số lượng quỹ nhà ở xã hội, cũng như quỹ nhà ở quốc gia về sau.

Theo các doanh nghiệp, rõ ràng từ tinh thần đổi mới hỗ trợ và tạo điều kiện thuận lợi phát triển quỹ nhà ở xã hội qua hoạt động của Quốc hội, một cơ hội rất lớn về thu hút, khuyến khích các doanh nghiệp tham gia các dự án nhà ở xã hội sẽ tăng mạnh ở các tỉnh thành trong thời gian đến. Nếu các kiến nghị mở rộng của doanh nghiệp được xem xét, cơ hội càng rõ ràng hơn, chắc chắn một khí thế mới về đầu tư, phát triển nhà ở xã hội sẽ nhanh chóng lan tỏa, từ đó tạo nên những nền tảng giá trị phát triển mới trong cả nước.