Chính trị gia Australia muốn giảm thuế thuốc lá vì lo giá chợ đen bùng phát

Thượng nghị sĩ Australia Pauline Hanson đã kêu gọi giảm mạnh thuế tiêu thụ đặc biệt với thuốc lá, cho rằng chính sách này đang tiếp tay cho thị trường chợ đen và các băng nhóm tội phạm.

Trả lời đài phát thanh 2GB ngày 16/6, bà Hanson, lãnh đạo đảng One Nation, chỉ trích việc chính phủ liên tục tăng thuế thuốc lá và cho biết mức thuế này sẽ tiếp tục tăng vào tháng 9.

"Hãy giảm mạnh thuế tiêu thụ đặc biệt để không tạo ra một ngành kinh doanh cho giới buôn lậu", bà nói. Theo bà Hanson, thuốc lá lậu đã trở thành lĩnh vực mang lại lợi nhuận lớn, thu hút "côn đồ và tội phạm".

Ngoài ra, bà Hanson cũng cáo buộc Lực lượng Biên phòng Australia không kiểm tra đầy đủ hàng hóa tại các cửa khẩu biên giới. Bà cho rằng chính phủ không muốn xử lý triệt để vấn đề vì nguồn thu lớn từ thuế thuốc lá, dù khoản thu này hiện đã giảm so với trước.

Sau phát biểu của bà Hanson, một nguồn tin trong ngành thuốc lá nói với trang tin news.com.au rằng nhiều chính trị gia từ lâu đã thảo luận kín về tác động của giá thuốc lá đối với thị trường chợ đen, nhưng hiếm người công khai đề cập. Nguồn tin này cho rằng tranh luận về thuốc lá bất hợp pháp ngày càng khó tách rời khỏi vấn đề giá bán.

Thuốc lá lậu là một trong những vấn đề làm đau đầu các nhà cầm quyền Australia trong thời gian gần đây

Trước đó, Thủ hiến bang New South Wales Chris Minns cũng cho rằng thuế thuốc lá có thể vô tình tiếp tay cho tội phạm tại bang này. Ông nói khi thị trường chợ đen tồn tại, các nhóm hoạt động bất hợp pháp sẽ lập tức khai thác. Theo ông, giá thuốc lá chợ đen hiện thấp hơn nhiều so với mức giá mà chính sách thuế ban đầu muốn tạo ra.

Những phát biểu này làm gia tăng sức ép lên Thủ tướng Anthony Albanese trong bối cảnh tranh luận về chính sách thuế thuốc lá ngày càng nóng tại Australia. Tuần trước, ông Albanese khẳng định chính phủ đang triển khai chiến dịch mạnh tay nhất từ trước đến nay nhằm chống buôn bán thuốc lá bất hợp pháp và sẽ tiếp tục theo hướng này.

Giá trung bình một bao thuốc lá hợp pháp 20 điếu tại Australia hiện vượt 40 đô la Australia. Mỗi điếu chịu thuế tiêu thụ đặc biệt liên bang khoảng 1,5 đô la Australia và mức thuế này tự động tăng vào tháng 3 và tháng 9 hàng năm.

Trong khi đó, một bao thuốc lá bất hợp pháp có giá khoảng 12 đô la Australia hoặc thấp hơn. Nhiều cửa hàng thuốc lá trên khắp Australia gần đây trở thành mục tiêu của các vụ tấn công bằng bom xăng, khi các băng nhóm tranh giành thị phần trong hoạt động buôn bán này.

Đầu tháng này, Cục Thống kê Australia (ABS) ước tính 80% lượng thuốc lá và các sản phẩm nicotine tiêu thụ trong năm 2025 tại nước này là hàng bất hợp pháp. ABS cho biết dù tỷ lệ hút thuốc nói chung đã giảm so với đầu những năm 2000, mức tiêu thụ nicotine lại tăng gần 40% trong giai đoạn 2017-2025.

Theo báo cáo, mức tăng này chủ yếu đến từ sự gia tăng mạnh của thuốc lá bất hợp pháp, cùng với thuốc lá điện tử và các sản phẩm nicotine khác. Tỷ trọng tiêu thụ từ nguồn bất hợp pháp đã tăng từ 12% năm 2017 lên 80% năm 2025. Các ước tính này dựa trên nồng độ chất chuyển hóa nicotine trong nước thải, kết hợp dữ liệu về mức giảm chi tiêu hộ gia đình cho thuốc lá và thuốc lá điện tử hợp pháp.

ABS cũng cho biết, giá thuốc lá hợp pháp tại Australia đã tăng gần gấp ba kể từ năm 2016. Dù vậy, ngân sách liên bang mới nhất cho thấy doanh thu từ thuế tiêu thụ đặc biệt với thuốc lá được dự báo giảm khoảng 8 tỷ đô la Australia trong 5 năm tới.