Cần Thơ đưa công nghệ vào chuỗi giá trị lúa gạo, thủy sản

Nhắc đến Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) ai cũng biết rằng địa danh này đã và luôn nắm giữ vị trí đặc biệt trong chuỗi nông sản quốc gia, dư địa tăng giá trị vẫn còn rất lớn. Tại Cần Thơ, câu chuyện này đang được đặt vào trọng tâm của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, thay vì chỉ dừng ở việc nâng sản lượng.

Thành phố đề xuất phát triển các trung tâm nghiên cứu, chuyển giao công nghệ; nhân rộng nông nghiệp thông minh, công nghệ sinh học và chuyển đổi số trong chuỗi giá trị. Đặc biệt, công nghệ được định hướng tham gia sâu vào các ngành hàng có lợi thế như lúa gạo, thủy sản - Ảnh: Tư liệu

Thông tin từ Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Cần Thơ cho hay, tại Hội thảo “Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phục vụ tăng trưởng kinh tế hai con số vùng Đồng bằng sông Cửu Long” ngày 25/9, các chuyên gia tập trung vào hướng ứng dụng công nghệ để nâng cao giá trị chuỗi lúa gạo và thủy sản.

Hơn 90% kim ngạch gạo nhưng giá trị còn nhiều dư địa

Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ Nguyễn Văn Khởi, ĐBSCL đóng góp hơn 50% sản lượng lúa, khoảng 65% sản lượng thủy sản nuôi trồng, trên 70% sản lượng trái cây và hơn 90% kim ngạch xuất khẩu gạo của cả nước. Năm 2025, GRDP toàn vùng tăng khoảng 7,24%, chiếm 12,2% GDP quốc gia.

Những con số này cho thấy quy mô sản xuất rất lớn, nhưng đồng thời cũng đặt ra câu hỏi về khả năng chuyển sản lượng thành giá trị.

Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Cần Thơ đánh giá, phần lớn nông sản vẫn được tiêu thụ dưới dạng tươi hoặc sơ chế, trong khi công nghệ sau thu hoạch và chế biến sâu chưa theo kịp năng lực sản xuất. Đây là một trong những nguyên nhân khiến giá trị gia tăng của nông sản còn hạn chế.

Với gạo và thủy sản, khoảng cách này càng đáng chú ý khi thị trường xuất khẩu ngày càng đòi hỏi chất lượng ổn định, truy xuất được nguồn gốc và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật cao hơn.

Công nghệ phải đi vào từng khâu của chuỗi hàng hóa

Một hướng được Cần Thơ đặt ra là chuyển khoa học, công nghệ từ khâu nghiên cứu sang trực tiếp phục vụ sản xuất.

Theo thông tin từ Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Cần Thơ, thành phố đề xuất phát triển các trung tâm nghiên cứu, chuyển giao công nghệ; nhân rộng nông nghiệp thông minh, công nghệ sinh học và chuyển đổi số trong chuỗi giá trị. Đặc biệt, công nghệ được định hướng tham gia sâu vào các ngành hàng có lợi thế như lúa gạo, thủy sản.

Việt Nam nằm trong top các quốc gia có sản lượng gạo xuất khẩu cao nhất thế giới mỗi năm. Để đạt tiêu chuẩn xuất khẩu, các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh gạo luôn phải đảm bảo tuân thủ các quy định khắt khe về chất lượng gạo, cách đóng gói và bảo quản gạo, bao bì dùng để đóng gói gạo - (Ảnh: https://maydonggoi.com.vn).

Điểm đáng chú ý là yêu cầu công nghệ không chỉ nằm ở đồng ruộng hay ao nuôi. Khi nguyên liệu đạt chuẩn được đưa vào chế biến sâu, doanh nghiệp có thể kéo dài thời gian bảo quản, giảm áp lực tiêu thụ trong mùa thu hoạch và tạo thêm những sản phẩm có giá trị cao hơn.

Đây cũng là hướng Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Cần Thơ từng nhấn mạnh tại hội thảo tháng 8/2026, với ba trụ cột gồm sản xuất công nghệ cao, chế biến sâu và kết nối với các kênh tiêu thụ mới.

Dữ liệu và AI mở thêm một tầng giá trị

Công nghệ số được Cần Thơ đặt vào một mắt xích khác của chuỗi giá trị: dữ liệu.

Theo định hướng được đưa ra tại hội thảo ngày 25/9, thành phố đề xuất phát triển trung tâm dữ liệu, hạ tầng băng rộng, 5G, tiến tới thí điểm 6G, đồng thời tăng chia sẻ dữ liệu và ứng dụng công nghệ trong quản lý tài nguyên, môi trường, giao thông và các lĩnh vực sản xuất. Các chuyên gia cũng đề cập việc phát triển trí tuệ nhân tạo, mô hình số và công cụ dự báo, hỗ trợ ra quyết định.

Với nông nghiệp, giá trị của dữ liệu nằm ở khả năng giúp doanh nghiệp và người sản xuất biết rõ hơn nguyên liệu được tạo ra ở đâu, chất lượng thế nào, sản lượng bao nhiêu và có đáp ứng yêu cầu của thị trường hay không.

Đặc biệt, khi truy xuất nguồn gốc, vùng nguyên liệu và quy trình sản xuất được số hóa, doanh nghiệp xuất khẩu có thêm cơ sở để xây dựng thương hiệu thay vì chỉ bán hàng dựa trên lợi thế sản lượng.

Cần Thơ đang đứng trước yêu cầu biến lợi thế nông nghiệp thành lợi thế công nghệ. Nếu công nghệ đi được từ phòng nghiên cứu xuống vùng nguyên liệu, nhà máy chế biến và thị trường xuất khẩu, giá trị của hạt gạo và sản phẩm thủy sản sẽ không còn chỉ được quyết định bởi số lượng sản xuất.