Cần chấm dứt việc cấm doanh nhân xuất cảnh khi cơ quan thuế vẫn còn khả năng thu hồi

Nhìn nhận về vị thế hiện tại của cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) Việt Nam, ông Nguyễn Văn Phúc – Nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội cho biết: DNNVV đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế, chiếm khoảng 98% tổng số doanh nghiệp cả nước, đóng góp lớn vào tăng trưởng kinh tế, giải quyết việc làm và tạo nguồn thu ngân sách. Khi bàn về sự phát triển doanh nghiệp, khu vực kinh tế tư nhân, trong đó chủ yếu là DNNVV, luôn là tâm điểm.

Tuy nhiên, cũng phải thẳng thắn nhìn nhận: Hiện nay, các doanh nghiệp, đặc biệt là DNNVV, đang đối mặt với vô vàn khó khăn. Theo báo cáo chính thức, trong tháng 1/2025, có tới 58.300 doanh nghiệp, chủ yếu là DNNVV rời khỏi thị trường. Tinh thần khởi nghiệp và kinh doanh đang suy giảm đáng kể. Số lượng doanh nghiệp mới gia nhập thị trường chủ yếu dừng lại ở mức đăng ký trên giấy tờ, chỉ mới bắt đầu chuẩn bị đầu tư và kinh doanh, trong khi những doanh nghiệp rời khỏi thị trường thực sự để lại khoảng trống về vốn, việc làm, sản phẩm, dịch vụ và nguồn thu ngân sách.

Trước tình hình đó, điều cấp bách trước mắt là cần có những giải pháp kịp thời để giúp các doanh nghiệp hiện có vượt qua khó khăn, duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh, đồng thời khôi phục lại tinh thần khởi nghiệp và kinh doanh. Theo Nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, cần bãi bỏ ngay các quy định bất hợp lý và trái luật về hạn chế quyền tự do kinh doanh, loại bỏ tình trạng hình sự hóa quan hệ kinh tế - dân sự, xóa bỏ những thủ tục hành chính rườm rà với hàng chục nghìn loại giấy phép con.

Đặc biệt, cần chấm dứt việc cấm doanh nhân xuất cảnh chỉ vì nợ thuế khi cơ quan thuế vẫn có khả năng thu hồi. Làm sao để doanh nghiệp và người dân tự tin, phấn khởi bỏ vốn đầu tư vào sản xuất thay vì gửi tiền vào ngân hàng, đầu cơ vào bất động sản hay tìm kiếm lợi nhuận từ chênh lệch giá.

Nguyên vPhó Chủ nhiệm UBKT Quốc hội Nguyễn Văn Phúc : Cần chấm dứt việc cấm doanh nhân xuất cảnh khi cơ quan thuế vẫn còn khả năng thu hồi.

Thứ nữa, chỉ tiêu đạt 1 triệu doanh nghiệp vào năm 2020 đã không đạt được, và chỉ tiêu trên 1,5 triệu doanh nghiệp vào năm 2025 cũng sẽ rất khó nếu không có các giải pháp quyết liệt trên cơ sở tôn trọng quy luật thị trường. Chính phủ và các địa phương cần có chương trình mục tiêu về DNNVV, tận dụng hiệu quả Quỹ Phát triển DNNVV và Quỹ Bảo lãnh tín dụng DNNVV theo quy định của Luật Hỗ trợ DNNVV, tạo điều kiện để hơn 500.000 hộ kinh doanh đủ điều kiện chuyển đổi thành doanh nghiệp.

Các địa phương phải chịu trách nhiệm chính trong việc phát triển DNNVV từ hộ kinh doanh, đặt chỉ tiêu cụ thể như các mục tiêu tăng trưởng kinh tế hàng năm. Cần coi sự phát triển của DNNVV là chỉ số quan trọng trong xếp hạng năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI). Trong các kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hàng năm và thống kê chính thức, cần có số liệu cụ thể về sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân, đặc biệt là DNNVV.

Thủ tướng Chính phủ cần giao nhiệm vụ cho các tập đoàn, tổng công ty nhà nước, đồng thời ban hành cơ chế khuyến khích các doanh nghiệp lớn trong khu vực tư nhân và FDI ưu tiên hợp tác với DNNVV, tạo điều kiện cho họ tham gia vào hệ sinh thái doanh nghiệp, chuỗi sản xuất, chuỗi cung ứng, nhất là trong lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ. Việc liên kết này cần dựa trên nguyên tắc đôi bên cùng có lợi để tạo ra sự phát triển bền vững. Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương cần phối hợp chặt chẽ với Hiệp hội DNNVV Việt Nam để tháo gỡ những khó khăn liên quan đến thể chế, cơ chế, thị trường, nguồn nhân lực, mặt bằng sản xuất kinh doanh, quản trị doanh nghiệp và chuyển đổi số, qua đó hỗ trợ DNNVV phát triển mạnh mẽ hơn.

Quốc hội và Chính phủ cần khẩn trương đánh giá và kiểm điểm việc thực hiện Luật Hỗ trợ DNNVV năm 2017 cùng các văn bản pháp luật liên quan. Hiện nay, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp chưa có quy định ưu đãi rõ ràng cho DNNVV, trong khi các văn bản quy định chi tiết cho chính sách hỗ trợ vẫn chưa được ban hành đầy đủ và thực thi chưa hiệu quả. Cần nhanh chóng sửa đổi luật và các văn bản pháp lý liên quan để phù hợp với bối cảnh mới. Đây cũng là thời điểm thích hợp để đề xuất với Đảng ban hành một Nghị quyết riêng về đột phá phát triển kinh tế tư nhân, trong đó DNNVV có tiềm năng đóng góp lớn vào tăng trưởng kinh tế, giải quyết việc làm và đảm bảo an sinh xã hội. Với nhận thức mới về vai trò đặc biệt quan trọng của khu vực kinh tế tư nhân, một Nghị quyết mạnh mẽ của Đảng sẽ tạo động lực lớn cho sự phát triển, tương tự như Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về khoa học và công nghệ.

Ở chiều ngược lại, Nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội cho rằng, bản thân cộng đồng DNNVV Việt Nam cũng cần tận dụng cơ hội lịch sử này để cùng nhau vượt qua khó khăn, khơi dậy tinh thần doanh nghiệp, niềm đam mê kinh doanh, làm giàu chính đáng. Việc liên kết, hợp tác chặt chẽ giữa các doanh nghiệp sẽ giúp nâng cao sức cạnh tranh, vươn xa hơn, đóng góp lớn vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Các doanh nghiệp cần thực hiện tốt trách nhiệm đóng thuế, tạo thêm nhiều việc làm và góp phần đảm bảo an sinh xã hội. Cộng đồng doanh nghiệp có thể tự hào rằng họ đang và sẽ tiếp tục là động lực chính cho nền kinh tế Việt Nam.