Bỏ thuế khoán, chuyển sang kê khai: Hộ kinh doanh cần chuẩn bị gì?

Chính sách thuế mới giúp hộ kinh doanh an tâm kê khai

Thông tin tại hội thảo “Giải pháp giúp hộ kinh doanh kê khai thuế đúng, an tâm tuân thủ, phát triển bền vững”, các chuyên gia và cơ quan quản lý đã chia sẻ nhiều thông tin về chính sách thuế mới cũng như các giải pháp hỗ trợ hộ kinh doanh trong giai đoạn chuyển từ thuế khoán sang kê khai.

Bà Lê Thị Chinh, Phó trưởng Ban Nghiệp vụ thuế, Cục Thuế (Bộ Tài chính), cho biết ngành thuế đang triển khai chiến dịch cao điểm D15 - 15 ngày đồng hành cùng hộ kinh doanh trước kỳ kê khai thuế quý I/2026 nhằm hỗ trợ hộ kinh doanh làm quen với cơ chế kê khai.

Theo bà Chinh, chính sách mới có nhiều điểm đáng chú ý. Trước hết, ngưỡng doanh thu không chịu thuế được nâng lên. Theo đó, hộ và cá nhân kinh doanh có doanh thu từ 500 triệu đồng mỗi năm trở xuống sẽ không phải nộp thuế giá trị gia tăng (GTGT) và thuế thu nhập cá nhân (TNCN).

Bỏ thuế khoán, chuyển sang kê khai: Hộ kinh doanh cần chuẩn bị gì?

Với hộ kinh doanh có doanh thu trên 500 triệu đồng, thuế GTGT được tính theo phương pháp trực tiếp trên doanh thu. Thuế thu nhập cá nhân có thể xác định theo hai phương pháp. Một là tính theo thuế suất nhân với doanh thu tính thuế. Hai là tính theo thu nhập tính thuế nhân với thuế suất, sau khi đã trừ các chi phí hợp lý. Riêng đối với hoạt động cho thuê bất động sản, thuế GTGT được tính 5% trên doanh thu nếu vượt ngưỡng chịu thuế. Thuế thu nhập cá nhân được xác định theo công thức (doanh thu – 500 triệu đồng) × 5%.

Ngoài ra, các hộ kinh doanh có doanh thu tính thuế GTGT từ 1 tỷ đồng trở lên phải sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế. Trong trường hợp hộ kinh doanh có nhiều địa điểm kinh doanh, người nộp thuế vẫn sử dụng một mã số thuế duy nhất, nhưng trên hóa đơn phải thể hiện rõ từng địa điểm kinh doanh.

Bà Chinh cho biết khi sử dụng hóa đơn điện tử, hệ thống quản lý thuế sẽ tự động gợi ý tờ khai thuế dựa trên dữ liệu hóa đơn và các nguồn dữ liệu liên quan, giúp giảm đáng kể thủ tục kê khai cho người nộp thuế.

Đối với nghĩa vụ khai thuế, hộ kinh doanh có doanh thu trên 500 triệu đồng phải thực hiện kê khai thuế GTGT theo quý nếu doanh thu dưới 50 tỷ đồng mỗi năm và theo tháng nếu doanh thu trên 50 tỷ đồng. Riêng kỳ kê khai đầu tiên năm 2026, cơ quan thuế gia hạn thời hạn nộp hồ sơ của các tháng 1, 2 và 3 đến ngày 30/4/2026, nhằm tạo điều kiện để hộ kinh doanh làm quen với quy định mới.

Cơ quan thuế cũng khẳng định không sử dụng doanh thu kê khai năm 2026 để xác định lại nghĩa vụ thuế của các năm trước đối với các hộ từng nộp thuế theo phương pháp khoán, trừ trường hợp phát hiện hành vi che giấu doanh thu.

Bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam, cho rằng việc chuyển từ thuế khoán sang kê khai là xu hướng tất yếu trong bối cảnh kinh tế số và không làm tăng nghĩa vụ thuế của hộ kinh doanh. Theo bà Cúc, nếu áp dụng phương pháp tính thuế theo doanh thu nhân với tỉ lệ thì tỉ lệ thuế vẫn giữ nguyên. Nếu tính theo thu nhập chịu thuế thì cách tính cũng tương tự doanh nghiệp hiện nay và trong nhiều trường hợp còn giúp giảm nghĩa vụ thuế.

Một ví dụ là hoạt động cho thuê nhà. Trước đây, với doanh thu 500 triệu đồng, người cho thuê phải nộp khoảng 50 triệu đồng tiền thuế. Tuy nhiên theo quy định mới, mức doanh thu này không phải nộp thuế do ngưỡng miễn thuế đã được nâng từ 100 triệu đồng lên 500 triệu đồng.

Bà Cúc cũng cho rằng việc sử dụng hóa đơn, chứng từ đầy đủ không chỉ giúp hộ kinh doanh tuân thủ quy định mà còn tăng uy tín với khách hàng và đối tác, đồng thời hạn chế rủi ro pháp lý.

Công nghệ và thương mại điện tử thúc đẩy kinh doanh minh bạch, bền vững

Cùng với chính sách thuế mới, sự phát triển của thương mại điện tử cũng đặt ra yêu cầu minh bạch doanh thu và dữ liệu kinh doanh đối với hộ kinh doanh.

Ông Bùi Trung Kiên, Phó Chủ tịch Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam, cho biết thương mại điện tử Việt Nam đang duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong khu vực. Năm 2025, thị trường thương mại điện tử Việt Nam tăng trưởng trên 25%, với quy mô vượt 32 tỷ USD, nằm trong nhóm 2-3 thị trường lớn nhất Đông Nam Á. Hiện có hơn 5 triệu nhà bán hàng hoạt động trên các nền tảng trực tuyến. Tổng giá trị giao dịch của bốn sàn thương mại điện tử lớn gồm Shopee, TikTok, Lazada và Tiki đã vượt 429.000 tỷ đồng, với hơn 2 tỷ đơn hàng được thực hiện trong năm qua.

Theo ông Kiên, trong giai đoạn tới, thương mại điện tử Việt Nam sẽ chuyển từ tăng trưởng nhanh sang phát triển bền vững, trong đó minh bạch dữ liệu và tuân thủ pháp lý sẽ trở thành yếu tố quan trọng.

Ở góc độ giải pháp công nghệ, bà Nguyễn Thị Minh Khuê, Phó Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Công nghệ Sapo, cho rằng kê khai thuế thực chất chỉ là bước cuối cùng trong toàn bộ quá trình quản trị kinh doanh. Nếu dữ liệu về doanh thu, đơn hàng và chi phí được ghi nhận đầy đủ ngay từ đầu, việc lập tờ khai thuế sẽ trở nên đơn giản và minh bạch hơn.

Theo bà Khuê, giải pháp quản trị toàn trình của Sapo tập trung vào quản lý bán hàng đa kênh, phát hành hóa đơn điện tử tự động, chuẩn hóa sổ sách kế toán và tự động lập tờ khai thuế.

Doanh nghiệp này cũng đang triển khai chương trình hỗ trợ miễn phí giải pháp kê khai trên di động cho khoảng 5 triệu hộ kinh doanh, đồng thời tăng cường đào tạo và cập nhật các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ hoạt động kinh doanh.

Theo các chuyên gia, việc kết hợp chính sách thuế minh bạch với các công cụ quản lý số sẽ giúp hộ kinh doanh thích nghi nhanh hơn với cơ chế kê khai, đồng thời hướng tới hoạt động kinh doanh bền vững trong bối cảnh kinh tế số.