Bảo hiểm thất nghiệp đã trở thành một chính sách có ý nghĩa quan trọng đối với người lao động, mang lại sự chia sẻ gánh nặng tài chính khi họ chưa tìm được việc làm. Đặc biệt, trong giai đoạn đại dịch vừa qua, bảo hiểm thất nghiệp đã được coi là một "điểm tựa" và "phao cứu sinh" giải quyết không ít khó khăn cho người lao động.
Chính sách bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) được quy định trong Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) số 71/2006/QH11 và các văn bản hướng dẫn, có hiệu lực kể từ ngày 1/1/2009. Các chế độ BHTN bao gồm trợ cấp thất nghiệp, hỗ trợ tìm việc làm, hỗ trợ học nghề và bảo hiểm y tế. Mức đóng BHTN của người lao động, người sử dụng lao động và Nhà nước là 1% mức tiền lương.
Sau 13 năm thực hiện chính sách BHTN, số lượng người tham gia và đóng BHTN đã tăng qua các năm và đáp ứng được chỉ tiêu kế hoạch Thủ tướng Chính phủ đề ra. Theo thống kê của Bảo hiểm xã hội Việt Nam, tính đến nay, cả nước đã có khoảng 15 triệu người tham gia BHTN. Cùng với sự gia tăng của số người tham gia, số tiền thu BHTN cũng tăng từ 3.511 tỷ đồng vào năm 2009 lên 5.401 tỷ đồng vào năm 2010 (tăng 53,8% so với năm 2009). Số tiền thu BHTN tiếp tục tăng lên 11.996 tỷ đồng vào năm 2014 (tăng 112% so với năm 2010). Từ năm 2015 đến nay, số tiền thu BHTN tăng bình quân 15% mỗi năm, dự toán thu BHTN năm 2021-2022 khoảng 20 tỷ đồng/năm, với mức tiền lương bình quân đóng BHTN khoảng 5.669.322 đồng/tháng.
Hiện nay, BHTN đã trở thành một "điểm tựa" cho người lao động khi họ gặp khó khăn, đặc biệt là trong giai đoạn dịch Covid-19 bùng phát mạnh, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp và việc làm của người lao động. Ông Vũ Trọng Bình, Cục trưởng Cục Việc làm (Bộ Lao động - Thương binh & Xã hội - LĐTBXH), đã đánh giá rằng chính sách BHTN đã đạt được nhiều kết quả quan trọng. Đặc biệt, trong thời gian xảy ra đại dịch Covid-19, thị trường lao động biến động mạnh với những rủi ro đột biến, chính sách BHTN đã đóng vai trò nổi bật trong việc hỗ trợ người lao động bị mất việc làm ổn định cuộc sống trước mắt.
Theo thống kê từ Bộ LĐTBXH, trong giai đoạn từ 2015-2021, bình quân mỗi năm có 750.000 người nhận trợ cấp thất nghiệp (chiếm khoảng 6,1% số lao động tham gia BHTN), và bình quân mỗi năm chi trợ cấp thất nghiệp khoảng 9.600 tỷ đồng.
Riêng năm 2022, số người đến nộp hồ sơ nhận trợ cấp thất nghiệp là 889.011 người, tăng 29% so với cùng kỳ năm 2021 (688.972 người); số người được chấp thuận nhận trợ cấp thất nghiệp là 879.557 người, tăng 29,7% so với cùng kỳ năm 2021 (678.247 người). Tổng số người được tư vấn, giới thiệu việc làm là 1.892.271 lượt người, tăng 25,1% so với cùng kỳ năm 2021 (1.512.208 lượt người); số người được hỗ trợ học nghề là 19.526 người, tăng 10,8% so với cùng kỳ năm 2021 (16.185 người). 
Bảo hiểm thất nghiệp đã không chỉ giúp người lao động vượt qua khó khăn trong việc tìm kiếm việc làm mà còn tạo điều kiện cho họ tiếp cận các khóa đào tạo và hỗ trợ nghề nghiệp. Chính sách này đã phản ánh tinh thần chăm lo và đồng hành cùng người lao động trong cuộc sống và công việc, đồng thời đóng góp vào sự phát triển kinh tế và xã hội của đất nước.
Hơn 13 năm qua, chính sách BHTN đã làm tốt việc chi trả, hỗ trợ người lao động quay trở lại thị trường lao động, nhưng để đáp ứng được yêu cầu đề ra vẫn còn nhiều việc phải làm.
Bộ LĐTBXH đánh giá, việc mở rộng diện bao phủ đối tượng tham gia BHTN là cần thiết, vì sẽ tăng cường lưới an sinh xã hội. Việc mở rộng đối tượng sẽ góp phần giảm chi phí chi chế độ trợ cấp thất nghiệp, do tăng cường thực hiện chế độ tư vấn, giới thiệu việc làm nên người lao động sớm quay trở lại thị trường lao động, hạn chế nhận trợ cấp thất nghiệp.
Các mức hưởng trợ cấp thất nghiệp áp dụng cho năm 2023
Mức hưởng trợ cấp thất nghiệp năm 2023 được quy định tại Điều 50 Luật Việc làm 2013 như sau: Mức hưởng trợ cấp thất nghiệp hàng tháng bằng 60% mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm thất nghiệp của 6 tháng liền kề trước khi thất nghiệp. Mức hưởng trợ cấp thất nghiệp tối đa không quá 5 lần mức lương cơ sở đối với người lao động thuộc đối tượng thực hiện chế độ tiền lương do Nhà nước quy định, hoặc không quá 5 lần mức lương tối thiểu vùng theo quy định của Bộ luật Lao động đối với người lao động đóng bảo hiểm thất nghiệp theo chế độ tiền lương do người sử dụng lao động quyết định tại thời điểm chấm dứt hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc.
Vũ Quý
