 |
| Giao dịch liên kết là những giao dịch kinh tế phát sinh giữa các doanh nghiệp có mối quan hệ liên kết về vốn, quản lý hoặc kiểm soát. Hiểu rõ và tuân thủ đúng các quy định về giao dịch liên kết giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí thuế và giảm thiểu rủi ro pháp lý. |
Theo quy định, giao dịch liên kết bao gồm nhiều hoạt động phát sinh giữa các bên có quan hệ liên kết như mua bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, vay và cho vay, bảo lãnh tài chính, chuyển giao tài sản hữu hình, tài sản vô hình, chia sẻ nguồn lực, vốn, lao động hoặc chi phí. Riêng các giao dịch đối với hàng hóa, dịch vụ thuộc diện Nhà nước định giá sẽ không thuộc phạm vi điều chỉnh của nghị định.
Một trong những nội dung đáng chú ý là Nghị định làm rõ các trường hợp được xác định là các bên có quan hệ liên kết theo quy định của Luật Quản lý thuế.
Theo đó, doanh nghiệp được coi là có quan hệ liên kết khi một bên trực tiếp hoặc gián tiếp nắm giữ từ 25% vốn góp của doanh nghiệp kia; hai doanh nghiệp cùng có từ 25% vốn góp do một bên thứ ba nắm giữ; hoặc một doanh nghiệp là cổ đông lớn nhất và sở hữu trực tiếp hoặc gián tiếp từ 10% tổng số cổ phần của doanh nghiệp còn lại.
Nghị định cũng xác định quan hệ liên kết trong trường hợp một doanh nghiệp bảo lãnh hoặc cho doanh nghiệp khác vay với tổng dư nợ đạt từ 25% vốn góp của chủ sở hữu của doanh nghiệp đi vay và chiếm trên 50% tổng dư nợ trung, dài hạn. Tuy nhiên, quy định này không áp dụng đối với một số trường hợp liên quan đến tổ chức tín dụng hoặc doanh nghiệp Nhà nước hoạt động xử lý nợ nếu không tham gia điều hành, kiểm soát hoặc góp vốn vào doanh nghiệp vay vốn.
Ngoài yếu tố sở hữu vốn, quan hệ liên kết còn được xác định thông qua quyền kiểm soát hoạt động quản trị, điều hành doanh nghiệp. Chẳng hạn, một doanh nghiệp chỉ định trên 50% thành viên ban lãnh đạo của doanh nghiệp khác hoặc có người được chỉ định quyết định chính sách tài chính, hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp đó.
Nghị định cũng bổ sung nhiều trường hợp khác được xem là quan hệ liên kết, gồm doanh nghiệp chịu sự kiểm soát của cùng một cá nhân hoặc nhóm cá nhân có quan hệ thân nhân; doanh nghiệp có quan hệ giữa trụ sở chính và cơ sở thường trú; doanh nghiệp phát sinh giao dịch chuyển nhượng vốn góp hoặc vay, cho vay với cá nhân điều hành, kiểm soát doanh nghiệp theo các ngưỡng quy định; tổ chức tín dụng với công ty con, công ty kiểm soát hoặc công ty liên kết.
Đối với người nộp thuế, Nghị định yêu cầu việc kê khai và xác định giá giao dịch liên kết không được làm giảm nghĩa vụ thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp tại Việt Nam. Đồng thời, doanh nghiệp phải chứng minh cơ sở lựa chọn phương pháp xác định giá giao dịch liên kết và thực hiện kê khai đầy đủ thông tin về quan hệ liên kết, giao dịch liên kết theo các phụ lục ban hành kèm theo nghị định.
Bên cạnh đó, người nộp thuế có trách nhiệm lập, lưu giữ và cung cấp Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết, bao gồm thông tin về quan hệ liên kết, hồ sơ quốc gia, hồ sơ toàn cầu và báo cáo lợi nhuận liên quốc gia của công ty mẹ tối cao trong các trường hợp thuộc diện áp dụng.
Hồ sơ này phải được lập trước thời điểm nộp hồ sơ quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp hằng năm, đồng thời lưu giữ để xuất trình khi cơ quan thuế yêu cầu. Doanh nghiệp cũng phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính đầy đủ, trung thực và chính xác của toàn bộ thông tin, tài liệu đã cung cấp.
Ngoài trách nhiệm của người nộp thuế, các công ty tư vấn, doanh nghiệp kiểm toán độc lập và đại lý thuế khi đại diện lập hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết cũng phải tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật về quản lý thuế và chịu trách nhiệm trước pháp luật đối với công việc thực hiện.
