AI giúp người nộp thuế chủ động trước nguy cơ tạm hoãn xuất cảnh

Thay vì chờ đến khi người nộp thuế tự phát hiện nghĩa vụ còn tồn đọng, Thuế TP. Hồ Chí Minh đang đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào quy trình tương tác để chủ động cảnh báo, hướng dẫn và hỗ trợ xử lý từ sớm.

Ngày 8/8, Thuế TP. Hồ Chí Minh ra mắt Tổng đài ứng dụng AI cùng hệ thống thông tin thuế trên các nền tảng thanh toán số. Điểm đáng chú ý không nằm ở việc bổ sung thêm một kênh liên lạc, mà ở khả năng tự động hóa quá trình nhắc nhở với quy mô lớn, đồng thời cung cấp thông tin gắn trực tiếp với nghĩa vụ thuế của từng người nộp thuế.

Ông Đoàn Minh Dũng - Trưởng Thuế TP. Hồ Chí Minh giới thiệu tiện ích của tổng đài AI và hệ thống thông tin thuế qua các nền tảng thanh toán số. Ông Dũng cho biết, việc chủ động thông tin nhằm giúp người nộp thuế nắm bắt tình trạng nghĩa vụ thuế thay vì chỉ biết mình thuộc diện bị tạm hoãn xuất cảnh khi đã phát sinh tình huống tại sân bay. (Ảnh: Đức Mỹ - https://thuehaiquan.tapchikinhtetaichinh.vn)

Trưởng Thuế TP. Hồ Chí Minh ông Đoàn Minh Dũng thông tin cho biết, với số lượng doanh nghiệp và cá nhân thuộc diện quản lý rất lớn, việc ứng dụng các nền tảng hiện đại như Tổng đài AI đang tạo ra sự thay đổi trong cách Cơ quan Thuế tương tác và hỗ trợ người dân, doanh nghiệp.

Hệ thống có thể tự động thực hiện hàng nghìn cuộc gọi mỗi ngày, thông báo chính xác số tiền thuế còn nợ và thời hạn thực hiện nghĩa vụ. Khi người nộp thuế cần giải đáp, Tổng đài AI có thể cung cấp thông tin về căn cứ tính thuế hoặc hướng dẫn thực hiện nộp thuế trực tuyến thông qua các liên kết tích hợp trên điện thoại.

Cảnh báo trước khi tạm hoãn xuất cảnh

Một trong những ứng dụng thiết thực nhất của hệ thống là hỗ trợ người nộp thuế nhận biết sớm nguy cơ liên quan đến biện pháp tạm hoãn xuất cảnh.

Theo cách thức mới, người nộp thuế có khoản nợ thuế quá hạn sẽ được hệ thống chủ động cảnh báo, giúp họ có thêm thời gian kiểm tra thông tin và hoàn thành nghĩa vụ trước khi phát sinh những ảnh hưởng đến kế hoạch đi lại.

Đây cũng là điểm có ý nghĩa đối với doanh nghiệp, đặc biệt trong trường hợp người đại diện theo pháp luật hoặc cá nhân có liên quan đến nghĩa vụ thuế cần di chuyển để công tác, giao thương hoặc thực hiện các hoạt động kinh doanh.

Ông Đoàn Minh Dũng cho biết, việc chủ động thông tin nhằm giúp người nộp thuế nắm bắt tình trạng nghĩa vụ thuế thay vì chỉ biết mình thuộc diện bị tạm hoãn xuất cảnh khi đã phát sinh tình huống tại sân bay.

Cách tiếp cận này cũng phù hợp với yêu cầu quản lý thuế theo hướng minh bạch dữ liệu, tăng khả năng cảnh báo và tạo điều kiện để người nộp thuế tự giác thực hiện nghĩa vụ.

Thuế đi vào ứng dụng thanh toán quen thuộc

Một hướng phát triển khác là đưa thông tin thuế đến gần hơn với thói quen giao dịch số của người dân và doanh nghiệp.

Thuế TP. Hồ Chí Minh đang kết hợp với các ngân hàng, ví điện tử để người nộp thuế có thể tra cứu thông tin và thực hiện nghĩa vụ tài chính ngay trên các nền tảng thanh toán quen thuộc.

Đối với thông tin về tạm hoãn xuất cảnh, thay vì để người nộp thuế chỉ phát hiện ra mình bị nợ thuế khi ra đến sân bay, Tổng đài AI sẽ gửi thông báo cảnh báo sớm để người nộp thuế nắm bắt thông tin và sớm hoàn tất nghĩa vụ thuế (Ảnh minh họa).

Theo ông Đoàn Minh Dũng, việc kết nối này giúp người dân không phải ghi nhớ nhiều thông tin khi thực hiện thanh toán, đồng thời giảm nguy cơ chuyển khoản sai thông tin.

Nếu được mở rộng, mô hình này có thể rút ngắn khoảng cách giữa dữ liệu quản lý thuế và thao tác thực tế của người nộp thuế. Việc tra cứu, nhận cảnh báo và hoàn thành nghĩa vụ được đưa về cùng một chuỗi tương tác số, thay vì phải thực hiện qua nhiều kênh riêng biệt.

Đáng chú ý, đây mới là bước đầu trong lộ trình ứng dụng AI của Cơ quan Thuế thành phố.

Ông Đoàn Minh Dũng cho biết, trong giai đoạn tiếp theo, Tổng đài AI sẽ được nâng cấp theo hướng phân tích hành vi nộp thuế, dự báo nguy cơ sai sót và chủ động đưa ra khuyến nghị trước khi vi phạm hành chính xảy ra.

Khi đó, công nghệ không chỉ làm nhiệm vụ truyền đạt thông tin mà còn có thể trở thành công cụ hỗ trợ phòng ngừa rủi ro thuế.

Từ quản lý sang đồng hành với người nộp thuế

Cùng với Tổng đài AI, Thuế TP. Hồ Chí Minh đang đẩy mạnh chuẩn hóa dữ liệu mã số thuế theo căn cước công dân và mã số doanh nghiệp, mở rộng sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền và ứng dụng công nghệ để phát hiện sớm những bất thường trong kê khai.

Ông Nguyễn Duy Khiêm - Phó Trưởng phòng Quản lý, hỗ trợ doanh nghiệp số 5, cho biết hệ thống có thể hỗ trợ nhận diện những trường hợp như doanh thu kê khai có sự chênh lệch với dữ liệu ngân hàng hoặc sử dụng hóa đơn bất hợp pháp. Qua đó, người nộp thuế có cơ hội chủ động kiểm tra, điều chỉnh sai sót trước khi bị xử lý.

Cách làm này đặt trọng tâm vào phòng ngừa thay vì chỉ xử lý sau khi sai phạm đã xảy ra. Đối với doanh nghiệp, đây là hướng tiếp cận có thể góp phần giảm chi phí tuân thủ và hạn chế những rủi ro phát sinh từ sai sót không chủ ý.

Trong 7 tháng đầu năm 2026, Thuế TP. Hồ Chí Minh thu ngân sách Nhà nước trên 466.000 tỷ đồng, đạt 74,5% dự toán Chính phủ giao và tăng 24,5% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, thuế thu nhập doanh nghiệp tăng xấp xỉ 39%, thuế giá trị gia tăng tăng 49,8% và thuế tiêu thụ đặc biệt tăng khoảng 23%.

Quy mô nguồn thu lớn đồng thời đặt ra yêu cầu ngày càng cao về năng lực quản lý, xử lý dữ liệu và tương tác với người nộp thuế.

Trong bối cảnh đó, việc đưa AI vào cảnh báo nợ thuế, hỗ trợ kê khai, thanh toán và nhận diện rủi ro đang mở ra một cách tiếp cận mới: Ccơ quan huế không chỉ quản lý nghĩa vụ đã phát sinh mà chủ động hỗ trợ người nộp thuế nhận diện và xử lý vấn đề trước khi trở thành rủi ro pháp lý.

Đây cũng là nền tảng để quan hệ giữa cơ quan thuế và người dân, doanh nghiệp chuyển dần từ mô hình quản lý hành chính sang đồng hành, hỗ trợ và cảnh báo sớm trong môi trường số.