AstraZeneca bắt tay insitro, đầu tư tới 1,5 tỷ USD phát triển thuốc bằng AI

Tập đoàn dược phẩm AstraZeneca vừa công bố thỏa thuận hợp tác với công ty công nghệ sinh học insitro của Mỹ nhằm đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong nghiên cứu và phát triển các loại thuốc điều trị bệnh gan và bệnh cơ tim.

Theo thông báo ngày 15/10, thỏa thuận có tổng giá trị tiềm năng khoảng 1,5 tỷ USD. Trong đó, AstraZeneca sẽ thanh toán trước 40 triệu USD cho insitro. Công ty công nghệ sinh học có trụ sở tại California có thể nhận thêm khoảng 1,46 tỷ USD, tùy thuộc vào tiến độ phát triển và thương mại hóa thuốc.

AstraZeneca bắt tay insitro, đầu tư tới 1,5 tỷ USD phát triển thuốc bằng AI

Hợp tác được kỳ vọng giúp hai doanh nghiệp đẩy nhanh quá trình xác định mục tiêu điều trị, giảm số lượng hợp chất phải thử nghiệm và nâng cao hiệu quả nghiên cứu dược phẩm.

Trong khuôn khổ hợp tác nhiều năm, AstraZeneca và insitro tập trung nghiên cứu bệnh viêm gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa (MASH) và các bệnh cơ tim. Đây là những bệnh lý có cơ chế sinh học phức tạp, khiến việc tìm kiếm phương pháp điều trị hiệu quả gặp nhiều thách thức.

Theo AstraZeneca, một trong những khó khăn lớn là chưa xác định đầy đủ các cơ chế sinh học trực tiếp dẫn đến bệnh, từ đó hạn chế khả năng phát hiện những mục tiêu điều trị phù hợp. Để giải quyết vấn đề này, insitro sẽ sử dụng nền tảng AI mang tên Virtual Human (Mô hình con người ảo), kết hợp dữ liệu từ các mô hình tế bào nuôi cấy trong phòng thí nghiệm với công nghệ học máy.

Thông qua việc phân tích dữ liệu sinh học, hệ thống được kỳ vọng hỗ trợ xác định cơ chế gây bệnh và phát hiện những mục tiêu điều trị tiềm năng do AstraZeneca lựa chọn. Insitro sẽ đảm nhiệm quá trình nghiên cứu từ giai đoạn khám phá ban đầu đến khi lựa chọn được các ứng viên thuốc tiềm năng.

Sau đó, AstraZeneca chịu trách nhiệm tài trợ và triển khai các thử nghiệm lâm sàng trên người để đánh giá hiệu quả và độ an toàn của thuốc.

Theo bà Sharon Barr, Phó Chủ tịch điều hành phụ trách nghiên cứu và phát triển dược phẩm sinh học của AstraZeneca, việc phát hiện sớm những mối liên hệ sinh học mới và kiểm chứng trên hệ thống tế bào có thể tạo lợi thế trong quá trình phát triển thuốc. Bà Sharon Barr cho rằng kết hợp công cụ AI với kinh nghiệm của các nhà khoa học sẽ giúp giảm số lượng phân tử cần thử nghiệm, hạn chế phỏng đoán và rút ngắn thời gian tìm kiếm những ứng viên thuốc có triển vọng.

Thỏa thuận với AstraZeneca cũng đánh dấu bước mở rộng hoạt động hợp tác của insitro trong lĩnh vực dược phẩm. Trước đó, doanh nghiệp này đã tăng cường hợp tác với Bristol Myers Squibb nhằm nghiên cứu các mục tiêu điều trị bệnh xơ cứng teo cơ một bên (ALS).

Insitro đồng thời hợp tác với Eli Lilly để xây dựng mô hình AI dự đoán đặc tính dược lý của các phân tử thuốc nhỏ trong cơ thể sống. Việc các tập đoàn dược phẩm đẩy mạnh hợp tác với doanh nghiệp công nghệ sinh học cho thấy AI đang được chú trọng trong quá trình tìm kiếm và phát triển thuốc mới.

Tuy nhiên, những ứng viên thuốc được phát hiện nhờ AI vẫn phải trải qua các bước nghiên cứu, thử nghiệm lâm sàng và đánh giá theo quy định trước khi có thể đưa vào sử dụng.