Thứ bảy 21/11/2026 00:54
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
Pháp luật

Quản lý hộ kinh doanh bằng luật: Cần thận trọng

12/10/2020 00:00
Hộ kinh doanh là một loại hình kinh doanh, nên quyền và nghĩa vụ cần được điều chỉnh bởi luật, không thể quy định bằng nghị định. Về lâu dài, cần xây dựng một luật riêng về hộ kinh doanh, nhưng trước mắt nên được điều chỉnh trong Luật Doanh nghiệp.

Dự án Luật Doanh nghiệp sửa đổi (sau đây gọi tắt là Dự thảo Luật) đang được Bộ Kế hoạch và Đầu tư lấy ý kiến và sự quan tâm của dư luận tập trung vào việc thừa nhận sự tồn tại của hộ kinh doanh (HKD) là một hình thức kinh doanh, thuộc phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng của Luật Doanh nghiệp 2014

Khoản 2, Điều 212, Luật Doanh nghiệp 2014 quy định về HKD và giao Chính phủ quy định chi tiết về đăng ký và hoạt động đối với loại hình kinh doanh này. Dựa trên điều khoản ấy, Chính phủ đã ban hành Nghị định 78/2015/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp, trong đó có một chương quy định về đăng ký HKD.

Theo ông Phan Đức Hiếu - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM), HKD là một loại hình kinh doanh, nên quyền và nghĩa vụ cần được điều chỉnh bởi luật, không thể quy định bằng nghị định. Về lâu dài cần xây dựng một luật riêng về HKD, nhưng trước mắt nên được điều chỉnh trong Luật Doanh nghiệp.

“Nội dung quy định về HKD trong Dự thảo Luật đã được tham vấn nhiều lần và đánh giá tác động kỹ lưỡng”, ông Hiếu cho biết. Việc bổ sung quy định về HKD không phát sinh tiêu cực đến hoạt động của HKD hiện nay và không làm phát sinh thủ tục hành chính. HKD đang hoạt động không phải đăng ký lại hoặc không phải đổi giấy chứng nhận đăng ký hoạt động đã được cấp. Ngược lại, các quy định về HKD trong Dự án Luật sẽ bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích của chính HKD và bên có liên quan; thúc đẩy HKD phát huy hết tiềm năng và đóng góp tích cực hơn vào nền kinh tế, đồng thời góp phần tạo môi trường kinh doanh minh bạch và bình đẳng”.

Khu vực HKD mặc dù có đóng góp đáng kể vào nền kinh tế, nhất là trong giải quyết việc làm cho người lao động, nhưng so với tiềm năng thì còn hạn chế và chưa tương xứng với quy mô. Ví dụ, năm 2017, tuy khu vực này chiếm tới gần 30% GDP nhưng chỉ chiếm tỷ trọng khoảng 1,56% trong tổng thu ngân sách nhà nước, năm 2014 là 2% của tổng nguồn thu nội địa, mức 12.362 tỷ đồng - theo số liệu của Bộ Tài chính.

Quy mô vốn bình quân và giá trị tài sản cố định bình quân của một HKD có xu hướng tăng qua các năm. Theo Tổng cục Thống kê, trong giai đoạn 2007-2015, quy mô vốn bình quân tăng 16,5%/năm, từ 59,3 triệu đồng/hộ năm 2007 lên 150,61 triệu đồng/hộ năm 2015. Trong khi đó, vốn bình quân một doanh nghiệp ngoài nhà nước giai đoạn này đạt khoảng từ 26,6 - 51,6 tỷ đồng. Tổng số lượng HKD liên tục tăng qua các năm, với trên 5,14 triệu hộ, số lao động từ trên 7,4 triệu người năm 2010 tăng lên gần 8,6 triệu người năm 2017. Tuy nhiên, tỷ trọng hộ có đăng ký kinh doanh vẫn khá thấp trong tổng số HKD đang hoạt động, năm 2017 chỉ có trên 29% số HKD phi nông nghiệp có địa điểm hoạt động ổn định, có giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, càng thấp hơn đáng kể ở lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo, với chỉ trên 17% có giấy đăng ký kinh doanh.

Dự thảo Luật Doanh nghiệp sửa đổi quy định về HKD tại Chương VIIa, có ba nhóm ý kiến:

Thứ nhất, đồng tình với bổ sung quy định về HKD trong Dự thảo Luật Doanh nghiệp

Thứ hai, cân nhắc việc bổ sung quy định về HKD trong Dự thảo Luật Doanh nghiệp; cần ban hành một nghị định hoặc luật riêng về HKD.

Thứ ba, xem xét lại tên gọi của Luật Doanh nghiệp nếu bổ sung quy định về HKD.

Theo ông Fushihara Hirota - chuyên gia pháp lý Công ty Uryu & Itoga Việt Nam, pháp luật hiện hành của Việt Nam quy định, pháp nhân kinh doanh là công ty, hộ gia đình kinh doanh là HKD và cá nhân kinh doanh là HKD cá thể. Trong khi nhiều quốc gia trên thế giới đều xác định, một pháp nhân kinh doanh là công ty, một cá nhân kinh doanh là cá nhân kinh doanh hoặc doanh nghiệp một chủ. Việc tách biệt rõ ràng hai chủ thể này là phù hợp với thông lệ quốc tế.

Ông Fushihara Hirota - chuyên gia pháp lý Công ty Uryu & Itoga Việt Nam cho biết, tại Nhật Bản, cá nhân kinh doanh được điều chỉnh bởi luật dân sự, còn pháp nhân kinh doanh được điều chỉnh bởi luật công ty. Luật pháp nước Nhật không bắt buộc kinh doanh cá nhân phải đăng ký kinh doanh. Họ được tự do kinh doanh nhưng phải thông báo với cục thuế. Cục thuế căn cứ vào sổ sách kế toán để đưa ra mức thuế phù hợp.

Không khó để nhận ra việc các nhà soạn thảo Luật Doanh nghiệp sửa đổi đang nỗ lực chính thức hóa HKD cá thể. Nhưng theo ông Lê Duy Bình, Công ty Economica Vietnam, Bộ Luật Dân sự năm 2015 không còn quy định về HKD, cũng không còn ghi nhận HKD là một chủ thể trong giao dịch dân sự. Trong các quy định, các đối tượng không phải là pháp nhân, như HKD sẽ không đủ tư cách chủ thể để tham gia các giao dịch dân sự, chẳng hạn vay vốn từ các tổ chức tín dụng. Ông Bình cho rằng, việc quy định thêm một loại hình doanh nghiệp nữa là HKD cá thể sẽ là một thách thức đối với quá trình thực thi luật và chính các HKD. Do đó, việc chính thức hóa HKD cá thể cần tạo thêm sự lựa chọn cho các HKD cá thể, thay vì chỉ quan tâm đến sự chuyển đổi thành công ty hoặc doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp.

Nguyễn Hoàng

Tin bài khác
Quốc hội thông qua mức thuế mới với đất bỏ hoang, đất sử dụng sai mục đích

Quốc hội thông qua mức thuế mới với đất bỏ hoang, đất sử dụng sai mục đích

Luật sửa đổi quy định áp dụng thuế suất 0,2% đối với đất bỏ hoang, không phân biệt trong hay ngoài hạn mức; đất sử dụng không đúng mục đích chịu thuế suất 0,15%. Các quy định này có hiệu lực từ ngày 1/7/2027.
Quốc hội quyết định bỏ án tử hình đối với 6 tội danh

Quốc hội quyết định bỏ án tử hình đối với 6 tội danh

Bộ luật Hình sự (sửa đổi) được Quốc hội thông qua, thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình từ 10 xuống còn 4 tội danh. Quy định mới có hiệu lực từ ngày 1/3/2027, đánh dấu bước điều chỉnh quan trọng trong chính sách hình sự.
Đề xuất nâng mức phạt vi phạm hàng không lên 200 triệu đồng

Đề xuất nâng mức phạt vi phạm hàng không lên 200 triệu đồng

Nhằm tăng sức răn đe đối với các hành vi đe dọa an toàn, an ninh hàng không, Bộ Xây dựng đề xuất nâng mức phạt tiền tối đa lên 200 triệu đồng đối với tổ chức và 100 triệu đồng đối với cá nhân có vi phạm đặc biệt nghiêm trọng.
Sơn La: Khởi tố vụ sản xuất, kinh doanh 273 két sắt giả nhãn hiệu Việt Tiệp

Sơn La: Khởi tố vụ sản xuất, kinh doanh 273 két sắt giả nhãn hiệu Việt Tiệp

Công an tỉnh Sơn La khởi tố Ma Tuấn Linh về hành vi sản xuất, kinh doanh 273 chiếc két sắt giả mạo nhãn hiệu Việt Tiệp, tổng trị giá hơn 271 triệu đồng.
Đấu giá đất ở phải đặt trước 20%-50% giá khởi điểm từ ngày 1/7/2027

Đấu giá đất ở phải đặt trước 20%-50% giá khởi điểm từ ngày 1/7/2027

Từ ngày 01/7/2027, người tham gia đấu giá quyền sử dụng đất để được giao đất ở phải đặt trước từ 20% đến 50% giá khởi điểm. Quy định mới nhằm ngăn chặn tình trạng trả giá cao bất thường rồi bỏ cọc, đồng thời bổ sung các biện pháp phòng ngừa thông đồng, dìm giá và bảo vệ người mua tài sản đấu giá ngay tình.
Trung tâm logistics sẽ được phân hạng theo quy mô, năng lực và mức độ kết nối

Trung tâm logistics sẽ được phân hạng theo quy mô, năng lực và mức độ kết nối

Từ ngày 8/1/2027, hệ thống trung tâm logistics sẽ được phân thành ba hạng, từ cấp tỉnh đến cấp quốc tế, quốc gia. Quy định mới đặt ra các ngưỡng cụ thể về diện tích, năng lực xử lý hàng hóa, kết nối giao thông, ứng dụng công nghệ và hạ tầng xanh, tạo cơ sở thống nhất cho việc đánh giá và phát triển mạng lưới logistics.
Phòng khám Đa khoa Vạn Thành Sài Gòn bị phạt 80 triệu đồng do vượt chuyên môn

Phòng khám Đa khoa Vạn Thành Sài Gòn bị phạt 80 triệu đồng do vượt chuyên môn

Sở Y tế TP. Hồ Chí Minh vừa xử phạt Phòng khám Đa khoa Vạn Thành Sài Gòn (Chi nhánh Công ty CP Healthcare YBL) vì cung cấp dịch vụ khám, chữa bệnh không đúng phạm vi chuyên môn được cấp phép. Vụ việc đặt ra yêu cầu người dân phải kiểm tra kỹ năng lực và phạm vi hoạt động của cơ sở trước khi điều trị.
Huế công khai danh sách 178 đơn vị trốn đóng BHXH, nhiều nơi nợ gần 15 năm

Huế công khai danh sách 178 đơn vị trốn đóng BHXH, nhiều nơi nợ gần 15 năm

Trong danh sách 178 đơn vị, doanh nghiệp trốn đóng BHXH tại TP Huế, có những công ty đã chưa thực hiện nghĩa vụ lên tới hơn chục năm.
Nhiều mỹ phẩm bị buộc thu hồi, tiêu hủy do sai lệch hồ sơ công bố

Nhiều mỹ phẩm bị buộc thu hồi, tiêu hủy do sai lệch hồ sơ công bố

Sữa tắm Wedding, tinh chất IDR.SKIN 10GF Growth Factor Ampoule và mặt nạ IDR.SKIN Phyto Placenta P-DNA Mask nằm trong danh sách sản phẩm bị buộc thu hồi, tiêu hủy. Các doanh nghiệp liên quan bị xử phạt từ 140 triệu đồng do vi phạm trong sản xuất, kinh doanh mỹ phẩm.
Cơ quan Điều tra đang làm rõ vụ nổ súng tại Công ty lâm nghiệp La Ngà

Cơ quan Điều tra đang làm rõ vụ nổ súng tại Công ty lâm nghiệp La Ngà

Công an TP. Đồng Nai đang điều tra vụ Giám đốc Công ty lâm nghiệp La Ngà bị một người đàn ông dùng súng tự chế bắn vào đầu tại phòng làm việc. Nghi can rời hiện trường và được phát hiện khoảng 45 phút sau trong tình trạng bị thương nặng do súng bắn, sau đó tử vong.
Hà Tĩnh triệt phá đường dây phát tán trái phép hơn 35.000 bộ phim trên mạng

Hà Tĩnh triệt phá đường dây phát tán trái phép hơn 35.000 bộ phim trên mạng

Công an tỉnh Hà Tĩnh đã vô hiệu hóa hệ thống, khởi tố 2 bị can để điều tra về hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan việc vận hành website xem phim trực tuyến “ophim17.cc”.
Lừa đảo bất động sản: Dự án ma chiếm đoạt hàng trăm tỷ đồng

Lừa đảo bất động sản: Dự án ma chiếm đoạt hàng trăm tỷ đồng

Từ dự án không có thật, đất chưa đủ điều kiện pháp lý đến màn kịch dàn dựng khách mua, nhiều vụ án bất động sản bị phanh phui với số tiền chiếm đoạt lên đến hàng trăm tỷ đồng. Những thủ đoạn này cho thấy rủi ro lớn khi nhà đầu tư xuống tiền chỉ dựa vào cam kết lợi nhuận và thông tin quảng cáo.
Kế hoạch thanh tra năm 2027 chuyển mạnh sang giám sát theo rủi ro

Kế hoạch thanh tra năm 2027 chuyển mạnh sang giám sát theo rủi ro

Với Kế hoạch thanh tra năm 2027, Thanh tra Chính phủ đặt yêu cầu chuyển mạnh từ cách làm theo kế hoạch đơn thuần sang nắm tình hình, đánh giá rủi ro, cảnh báo sớm và hạn chế chồng chéo, qua đó giảm tác động không cần thiết tới hoạt động của cơ quan, doanh nghiệp.
Hải quan chặn hơn 8.500 đơn vị sản phẩm thuốc lá thế hệ mới trong hành lý nhập cảnh tại Đà Nẵng

Hải quan chặn hơn 8.500 đơn vị sản phẩm thuốc lá thế hệ mới trong hành lý nhập cảnh tại Đà Nẵng

Giấu trong 6 vali hành lý của hai hành khách nhập cảnh từ Hàn Quốc, lực lượng Hải quan phát hiện 424 cây nghi là thuốc lá nung nóng, tương đương 4.240 bao sản phẩm, cùng 4.300 gói dung dịch dùng cho thuốc lá điện tử và 4 thiết bị điện tử.
Phú Thọ xử lý 40 vụ vi phạm trong lĩnh vực khoáng sản, thu hơn 3 tỷ đồng

Phú Thọ xử lý 40 vụ vi phạm trong lĩnh vực khoáng sản, thu hơn 3 tỷ đồng

Từ tháng 9/2026 đến nay, Công an tỉnh Phú Thọ đã phát hiện, xử lý 40 vụ vi phạm hành chính với 940 trường hợp, xử phạt và thu nộp ngân sách hơn 3 tỷ đồng.