Chủ nhật 22/11/2026 16:35
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
Pháp luật

Ý kiến trao đổi về thuật ngữ “thanh lý hợp đồng”

08/03/2021 15:46
Trong thực tiễn giao dịch kinh doanh thương mại thuật ngữ pháp lý “thanh lý hợp đồng” vẫn được các doanh nghiệp sử dụng thường xuyên, và vẫn xuất hiện rải rác trong các luật chuyên ngành sau khi Pháp lệnh hợp đồng kinh tế hết hiệu lực.
(Ảnh: Internet)

Mặc dù Pháp lệnh hợp đồng kinh tế ngày 29 tháng 9 năm 1989 hết hiệu lực kể từ ngày Bộ Luật dân sự 2005 có hiệu lực vào ngày 01/01/2006, nhưng hiện nay trong thực tiễn giao dịch kinh doanh thương mại thuật ngữ pháp lý “thanh lý hợp đồng” vẫn được các doanh nghiệp sử dụng thường xuyên, và vẫn xuất hiện rải rác trong các luật chuyên ngành sau khi Pháp lệnh hợp đồng kinh tế hết hiệu lực.

Nhìn lại các văn bản pháp quy về hợp đồng kinh tế đã hiệu lực từ ngày 31/12/2005 trở về trước, thuật ngữ “thanh lý hợp đồng” được đề cập thường xuyên và là nội dung quan trọng trong việc giao kết, thực hiện và giải quyết hợp đồng kinh tế. Pháp lệnh hợp đồng kinh tế 1989 có chương 3 quy định về việc “thực hiện, thay đổi, đình chỉ thanh lý hợp đồng kinh tế”. Điều 28 của pháp lệnh quy định các bên giao kết hợp đồng kinh tế phải cùng nhau thanh lý hợp đồng kinh tế trong trường hợp: (1) Hợp đồng kinh tế được thực hiện xong; (2) Thời hạn có hiệu lực của hợp đồng kinh tế đã hết và không có sự thoả thuận kéo dài thời hạn đó; (3) Hợp đồng kinh tế bị đình chỉ thực hiện hoặc huỷ bỏ; (4) Khi hợp đồng kinh tế không được tiếp tục thực hiện do người nhận chuyển giao không đủ điều kiện thực hiện hợp đồng kinh tế được chuyển giao thì yêu cầu bên chuyển giao phải thanh lý hợp đồng kinh tế trước khi nhận chuyển giao. Trong thời hạn mười ngày, kể từ ngày nhận được thông báo, bên có quan hệ hợp đồng kinh tế với bên chuyển giao có quyền yêu cầu thanh lý hợp đồng kinh tế bằng văn bản. Trong thời hạn đó, nếu không có yêu cầu thanh lý hợp đồng kinh tế thì việc chuyển giao hợp đồng kinh tế coi như đã được chấp nhận. Nghị định 17-HĐBT hướng dẫn thực hiện Pháp lệnh hợp đồng kinh tế còn quy định về trách nhiệm, thời hạn thanh lý hợp đồng kinh tế; Việc thanh lý hợp đồng kinh tế phải được làm bằng văn bản riêng, trong đó cần có những nội dung chính sau đây: a) Xác nhận mức độ thực hiện nội dung công việc đã thoả thuận trong hợp đồng của các bên, từ đó xác định nghĩa vụ của các bên sau khi thanh lý hợp đồng; Từ thời gian các bên đã ký vào biên bản thanh lý, quan hệ hợp đồng kinh tế đó coi như đã được chấm dứt. Riêng quyền và nghĩa vụ của mỗi bên được xác nhận trong biên bản thanh lý vẫn có hiệu lực pháp luật cho đến khi các bên hoàn thành nghĩa vụ của mình. Cơ quan giải quyết về yêu cầu thanh lý hợp đồng kinh tế là trọng tài kinh tế nhà nước.

Thuật ngữ hợp đồng kinh tế và thanh lý hợp đồng không còn xuất hiện trong phần thứ 3 “Nghĩa vụ dân sự và hợp đồng dân sự” của Bộ Luật dân sự 2005 (hết hiệu lực từ ngày 01/01/2017), và cũng không xuất hiện trong phần thứ 3 “Nghĩa vụ và hợp đồng” của Bộ luật dân sự 2015 (có hiệu lực từ ngày 01/01/2017). Theo Bộ luật dân sự 2015, nội dung thanh lý hợp đồng được thay thế bởi các chế định chấm dứt hợp đồng, hủy bỏ hợp đồng, hủy bỏ hợp đồng do chậm thực hiện nghĩa vụ, hoặc do không có khả năng thực hiện, hoặc trong trường hợp tài sản bị mất, bị hư hỏng, và đơn phương chấm dứt hợp đồng. Tuy nhiên thuật ngữ thanh lý hợp đồng vẫn xuất hiện rải rác trong các luật chuyên ngành được dẫn chiếu dưới đây:

Luật thương mại 2005, khoản 2 Điều 181 về Quyền và nghĩa vụ của bên đặt gia công quy định bên giao gia công phải “nhận lại toàn bộ sản phẩm gia công, máy móc, thiết bị cho thuê hoặc cho mượn, nguyên liệu, phụ liệu, vật tư, phế liệu sau khi thanh lý hợp đồng gia công, trừ trường hợp có thoả thuận khác.”; Tại khoản 3 điều 231 về Bảo đảm thực hiện hợp đồng quy định: “3. Trừ trường hợp có thoả thuận khác, bên trúng thầu được nhận lại tiền đặt cọc, ký quỹ bảo đảm thực hiện hợp đồng khi thanh lý hợp đồng. Bên trúng thầu không được nhận lại tiền đặt cọc, ký quỹ bảo đảm thực hiện hợp đồng nếu từ chối thực hiện hợp đồng sau khi hợp đồng được giao kết”.

Luật xây dựng 2014, điểm o khoản 1 điều 141 quy định nội dung hợp đồng xây dựng bao gồm: …“o) Quyết toán và thanh lý hợp đồng xây dựng”. Tại điều 147. Quyết toán, thanh lý hợp đồng xây dựng quy định:

“3. Hợp đồng xây dựng được thanh lý trong trường hợp sau: a) Các bên đã hoàn thành nghĩa vụ theo hợp đồng; b) Hợp đồng xây dựng bị chấm dứt hoặc hủy bỏ theo quy định của pháp luật.

4. Thời hạn thanh lý hợp đồng xây dựng do các bên hợp đồng thỏa thuận. Đối với hợp đồng xây dựng sử dụng vốn nhà nước, thời hạn thanh lý hợp đồng là 45 ngày kể từ ngày các bên hợp đồng hoàn thành các nghĩa vụ theo hợp đồng hoặc hợp đồng bị chấm dứt theo quy định tại khoản 2 Điều 145 của Luật này. Đối với hợp đồng xây dựng có quy mô lớn, việc thanh lý hợp đồng có thể được kéo dài nhưng không quá 90 ngày”.

Luật doanh nghiệp 2020, điều 208 quy định nghị quyết, quyết định giải thể của doanh nghiệp phải bao gồm thủ tục thanh lý hợp đồng.

Luật đầu tư 2020 tại khoản 5 điều 77 về quy định chuyển tiếp quy định: “5. Hợp đồng cung cấp dịch vụ đòi nợ ký kết trước ngày Luật này có hiệu lực thi hành chấm dứt hiệu lực kể từ ngày Luật này có hiệu lực thi hành; các bên tham gia hợp đồng được thực hiện các hoạt động để thanh lý hợp đồng cung cấp dịch vụ đòi nợ theo quy định của pháp luật về dân sự và quy định khác của pháp luật có liên quan”.

Luật đầu tư theo hình thức đối tác công tư 2020, điều 52 Chấm dứt hợp đồng dự án PPP: “1. Việc chấm dứt hợp đồng dự án PPP thực hiện theo quy định tại hợp đồng, làm cơ sở cho việc thanh lý hợp đồng”.

Luật người lao động Việt Nam làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng năm 2006 (hết hiệu lực ngày 1/1/2022). Khoản 7 Điều 4 về nội dung hoạt động đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài bao gồm: “Thanh lý hợp đồng giữa doanh nghiệp, tổ chức sự nghiệp và người lao động đi làm việc ở nước ngoài;”. Ngoài ra Luật này cũng quy định về tiền ký quỹ của người lao động tại Điều 23 như sau: “3.Tiền ký quỹ của người lao động được hoàn trả cả gốc và lãi cho người lao động khi thanh lý Hợp đồng đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài”.

Với chế định sửa đổi, chấm dứt hợp đồng tại Bộ Luật dân sự 2015 và quy định liên quan “thanh lý hợp đồng” tại các luật chuyên ngành nêu trên, người viết mong muốn doanh nghiệp nhận diện được rủi ro trong việc xây dựng các điều khoản về sửa đổi, chấm dứt hợp đồng, có được “cái kết” với lợi ích tốt nhất khi thực hiện hoàn thành quyền và nghĩa vụ của mình trong hợp đồng, phù hợp với quy định pháp luật đang có hiệu lực.

Luật sư Bùi Văn Thành – Trưởng Văn phòng Luật sư Mặt Trời Mới

Tin bài khác
Từ 1/1/2027, người livestream bán hàng phải được xác thực danh tính điện tử

Từ 1/1/2027, người livestream bán hàng phải được xác thực danh tính điện tử

Quốc hội yêu cầu các chủ quản nền tảng thương mại điện tử triển khai xác thực điện tử danh tính người bán và người livestream bán hàng từ ngày 1/1/2027, đồng thời đẩy mạnh quản lý thuế đối với hoạt động kinh doanh trên nền tảng số.
Nghị định 398/2026/NĐ-CP: Kê khai giảm 30% thuế hộ kinh doanh theo 3 mẫu mới thế nào?

Nghị định 398/2026/NĐ-CP: Kê khai giảm 30% thuế hộ kinh doanh theo 3 mẫu mới thế nào?

Giảm 30% thuế thu nhập cá nhân theo Nghị định 398/2026/NĐ-CP đòi hỏi hộ kinh doanh kiểm soát doanh thu từ nhiều nguồn. Mẫu số 01 dùng khi tự kê khai, Mẫu số 02 dành cho bên khai thay, Mẫu số 03 điều chỉnh khi doanh thu vượt 10 tỷ đồng.
Thông tư 77/2026/TT-BXD: Chứng chỉ thuyền viên cũ có phải đổi từ 1/12/2026?

Thông tư 77/2026/TT-BXD: Chứng chỉ thuyền viên cũ có phải đổi từ 1/12/2026?

Thông tư 77/2026/TT-BXD bảo lưu giá trị chứng chỉ thuyền viên đã cấp trước ngày 1/12/2026, quy định điều kiện cấp lại và trách nhiệm xác nhận thực tập. Chủ tàu cần rà soát thời hạn, hồ sơ, kinh nghiệm đi biển để tránh chi phí, gián đoạn khai thác.
Nghị định 393/2026/NĐ-CP: Xử lý hồ sơ lao động nước ngoài

Nghị định 393/2026/NĐ-CP: Xử lý hồ sơ lao động nước ngoài

Từ ngày 05/12/2026, doanh nghiệp không phải đổi đồng loạt giấy tờ lao động nước ngoài. Để tránh gián đoạn công việc, chủ doanh nghiệp và hộ kinh doanh cần rà soát từng hồ sơ: giấy nào còn hạn, hồ sơ nào thuộc diện chuyển tiếp, thay đổi nào cần làm thủ tục.
Thông tư 56/2026/TT-NHNN: Báo cáo kinh doanh vàng thay đổi thế nào từ năm 2027?

Thông tư 56/2026/TT-NHNN: Báo cáo kinh doanh vàng thay đổi thế nào từ năm 2027?

Thông tư 56/2026/TT-NHNN quy định lộ trình báo cáo kinh doanh vàng, phân biệt thời điểm áp dụng giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp. Dữ liệu giấy phép, xuất nhập khẩu, tồn kho thống nhất; tiệm vàng nhỏ lưu ý quy định thanh toán không dùng tiền mặt.
Quốc hội thông qua mức thuế mới với đất bỏ hoang, đất sử dụng sai mục đích

Quốc hội thông qua mức thuế mới với đất bỏ hoang, đất sử dụng sai mục đích

Luật sửa đổi quy định áp dụng thuế suất 0,2% đối với đất bỏ hoang, không phân biệt trong hay ngoài hạn mức; đất sử dụng không đúng mục đích chịu thuế suất 0,15%. Các quy định này có hiệu lực từ ngày 1/7/2027.
Quốc hội quyết định bỏ án tử hình đối với 6 tội danh

Quốc hội quyết định bỏ án tử hình đối với 6 tội danh

Bộ luật Hình sự (sửa đổi) được Quốc hội thông qua, thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình từ 10 xuống còn 4 tội danh. Quy định mới có hiệu lực từ ngày 1/3/2027, đánh dấu bước điều chỉnh quan trọng trong chính sách hình sự.
Chính sách thuế mới mở thêm dư địa phát triển cho doanh nghiệp quy mô nhỏ

Chính sách thuế mới mở thêm dư địa phát triển cho doanh nghiệp quy mô nhỏ

Doanh nghiệp có doanh thu năm không quá 10 tỷ đồng sẽ được lựa chọn phương pháp tính thuế theo quy định pháp luật. Cùng với chính sách ưu đãi thuế, hỗ trợ mặt bằng và cơ chế cấp phiếu hỗ trợ, quy định mới được kỳ vọng giảm chi phí tuân thủ, tạo động lực để doanh nghiệp nhỏ mở rộng hoạt động.
Trung tâm logistics được phân thành 3 hạng theo quy định mới

Trung tâm logistics được phân thành 3 hạng theo quy định mới

Bộ Công Thương ban hành Thông tư số 71/2026/TT-BCT, quy định hệ thống tiêu chí phân loại, phân hạng trung tâm logistics trên toàn quốc. Quy định mới đặt ra yêu cầu cụ thể về diện tích, công suất, kết nối giao thông, ứng dụng công nghệ và hạ tầng xanh, đồng thời thiết lập cơ chế doanh nghiệp tự công bố thông tin.
Trung tâm logistics sẽ được phân hạng theo quy mô, năng lực và mức độ kết nối

Trung tâm logistics sẽ được phân hạng theo quy mô, năng lực và mức độ kết nối

Từ ngày 8/1/2027, hệ thống trung tâm logistics sẽ được phân thành ba hạng, từ cấp tỉnh đến cấp quốc tế, quốc gia. Quy định mới đặt ra các ngưỡng cụ thể về diện tích, năng lực xử lý hàng hóa, kết nối giao thông, ứng dụng công nghệ và hạ tầng xanh, tạo cơ sở thống nhất cho việc đánh giá và phát triển mạng lưới logistics.
Thông tư 56/2026/TT-NHNN: Cấp phép xuất nhập khẩu vàng nguyên liệu có gì mới?

Thông tư 56/2026/TT-NHNN: Cấp phép xuất nhập khẩu vàng nguyên liệu có gì mới?

Thông tư 56/2026/TT-NHNN điều chỉnh xuất nhập khẩu vàng nguyên liệu, phân cấp cấp phép và thời hạn xử lý hồ sơ. Doanh nghiệp cần đồng bộ hợp đồng, giấy phép, nguồn gốc và tồn kho để kiểm soát tiến độ, hạn chế chi phí và tranh chấp.
Nghị định 393/2026/NĐ-CP: Miễn giấy phép lao động, cần làm gì?

Nghị định 393/2026/NĐ-CP: Miễn giấy phép lao động, cần làm gì?

Mốc 90 ngày không tự động miễn giấy phép lao động. Theo Nghị định 393/2026/NĐ-CP, doanh nghiệp và hộ kinh doanh cần phân biệt khi nào phải xin giấy phép, khi nào cần giấy xác nhận hoặc chỉ phải thông báo, trước khi chốt lịch đưa chuyên gia vào làm.
Thông tư 77/2026/TT-BXD: Chủ tàu có được giảm định biên thuyền viên từ 1/12/2026?

Thông tư 77/2026/TT-BXD: Chủ tàu có được giảm định biên thuyền viên từ 1/12/2026?

Thông tư 77/2026/TT-BXD quy định định biên an toàn tối thiểu tàu biển theo dung tích, công suất máy và đặc điểm khai thác. Không thể tự ý cắt giảm thuyền viên để tiết kiệm chi phí; các trường hợp điều chỉnh phải tuân thủ điều kiện và thẩm quyền.
Nghị định 398/2026/NĐ-CP: Doanh nghiệp được giảm 30% thuế TNDN, vượt 10 tỷ đồng có mất ưu đãi?

Nghị định 398/2026/NĐ-CP: Doanh nghiệp được giảm 30% thuế TNDN, vượt 10 tỷ đồng có mất ưu đãi?

Nghị định 398/2026/NĐ-CP giảm 30% thuế thu nhập doanh nghiệp cho đơn vị có doanh thu năm không quá 10 tỷ đồng. Doanh thu bán hàng, hoạt động tài chính và thu nhập khác đều cần được rà soát; vượt ngưỡng có thể khiến doanh nghiệp mất ưu đãi thuế.
Ô tô nhập khẩu được giảm thủ tục kiểm định, xe lỗi phải ngừng bán

Ô tô nhập khẩu được giảm thủ tục kiểm định, xe lỗi phải ngừng bán

Quy định về kiểm tra, chứng nhận chất lượng ô tô và linh kiện nhập khẩu được cập nhật theo hướng đẩy mạnh xử lý hồ sơ trực tuyến, giảm giấy tờ trùng lặp. Cùng với việc tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, trách nhiệm triệu hồi xe có lỗi kỹ thuật được xác định bằng những thời hạn cụ thể.