Thứ hai 16/11/2026 16:10
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
Pháp luật

Ý kiến trao đổi về thuật ngữ “thanh lý hợp đồng”

08/03/2021 15:46
Trong thực tiễn giao dịch kinh doanh thương mại thuật ngữ pháp lý “thanh lý hợp đồng” vẫn được các doanh nghiệp sử dụng thường xuyên, và vẫn xuất hiện rải rác trong các luật chuyên ngành sau khi Pháp lệnh hợp đồng kinh tế hết hiệu lực.
(Ảnh: Internet)

Mặc dù Pháp lệnh hợp đồng kinh tế ngày 29 tháng 9 năm 1989 hết hiệu lực kể từ ngày Bộ Luật dân sự 2005 có hiệu lực vào ngày 01/01/2006, nhưng hiện nay trong thực tiễn giao dịch kinh doanh thương mại thuật ngữ pháp lý “thanh lý hợp đồng” vẫn được các doanh nghiệp sử dụng thường xuyên, và vẫn xuất hiện rải rác trong các luật chuyên ngành sau khi Pháp lệnh hợp đồng kinh tế hết hiệu lực.

Nhìn lại các văn bản pháp quy về hợp đồng kinh tế đã hiệu lực từ ngày 31/12/2005 trở về trước, thuật ngữ “thanh lý hợp đồng” được đề cập thường xuyên và là nội dung quan trọng trong việc giao kết, thực hiện và giải quyết hợp đồng kinh tế. Pháp lệnh hợp đồng kinh tế 1989 có chương 3 quy định về việc “thực hiện, thay đổi, đình chỉ thanh lý hợp đồng kinh tế”. Điều 28 của pháp lệnh quy định các bên giao kết hợp đồng kinh tế phải cùng nhau thanh lý hợp đồng kinh tế trong trường hợp: (1) Hợp đồng kinh tế được thực hiện xong; (2) Thời hạn có hiệu lực của hợp đồng kinh tế đã hết và không có sự thoả thuận kéo dài thời hạn đó; (3) Hợp đồng kinh tế bị đình chỉ thực hiện hoặc huỷ bỏ; (4) Khi hợp đồng kinh tế không được tiếp tục thực hiện do người nhận chuyển giao không đủ điều kiện thực hiện hợp đồng kinh tế được chuyển giao thì yêu cầu bên chuyển giao phải thanh lý hợp đồng kinh tế trước khi nhận chuyển giao. Trong thời hạn mười ngày, kể từ ngày nhận được thông báo, bên có quan hệ hợp đồng kinh tế với bên chuyển giao có quyền yêu cầu thanh lý hợp đồng kinh tế bằng văn bản. Trong thời hạn đó, nếu không có yêu cầu thanh lý hợp đồng kinh tế thì việc chuyển giao hợp đồng kinh tế coi như đã được chấp nhận. Nghị định 17-HĐBT hướng dẫn thực hiện Pháp lệnh hợp đồng kinh tế còn quy định về trách nhiệm, thời hạn thanh lý hợp đồng kinh tế; Việc thanh lý hợp đồng kinh tế phải được làm bằng văn bản riêng, trong đó cần có những nội dung chính sau đây: a) Xác nhận mức độ thực hiện nội dung công việc đã thoả thuận trong hợp đồng của các bên, từ đó xác định nghĩa vụ của các bên sau khi thanh lý hợp đồng; Từ thời gian các bên đã ký vào biên bản thanh lý, quan hệ hợp đồng kinh tế đó coi như đã được chấm dứt. Riêng quyền và nghĩa vụ của mỗi bên được xác nhận trong biên bản thanh lý vẫn có hiệu lực pháp luật cho đến khi các bên hoàn thành nghĩa vụ của mình. Cơ quan giải quyết về yêu cầu thanh lý hợp đồng kinh tế là trọng tài kinh tế nhà nước.

Thuật ngữ hợp đồng kinh tế và thanh lý hợp đồng không còn xuất hiện trong phần thứ 3 “Nghĩa vụ dân sự và hợp đồng dân sự” của Bộ Luật dân sự 2005 (hết hiệu lực từ ngày 01/01/2017), và cũng không xuất hiện trong phần thứ 3 “Nghĩa vụ và hợp đồng” của Bộ luật dân sự 2015 (có hiệu lực từ ngày 01/01/2017). Theo Bộ luật dân sự 2015, nội dung thanh lý hợp đồng được thay thế bởi các chế định chấm dứt hợp đồng, hủy bỏ hợp đồng, hủy bỏ hợp đồng do chậm thực hiện nghĩa vụ, hoặc do không có khả năng thực hiện, hoặc trong trường hợp tài sản bị mất, bị hư hỏng, và đơn phương chấm dứt hợp đồng. Tuy nhiên thuật ngữ thanh lý hợp đồng vẫn xuất hiện rải rác trong các luật chuyên ngành được dẫn chiếu dưới đây:

Luật thương mại 2005, khoản 2 Điều 181 về Quyền và nghĩa vụ của bên đặt gia công quy định bên giao gia công phải “nhận lại toàn bộ sản phẩm gia công, máy móc, thiết bị cho thuê hoặc cho mượn, nguyên liệu, phụ liệu, vật tư, phế liệu sau khi thanh lý hợp đồng gia công, trừ trường hợp có thoả thuận khác.”; Tại khoản 3 điều 231 về Bảo đảm thực hiện hợp đồng quy định: “3. Trừ trường hợp có thoả thuận khác, bên trúng thầu được nhận lại tiền đặt cọc, ký quỹ bảo đảm thực hiện hợp đồng khi thanh lý hợp đồng. Bên trúng thầu không được nhận lại tiền đặt cọc, ký quỹ bảo đảm thực hiện hợp đồng nếu từ chối thực hiện hợp đồng sau khi hợp đồng được giao kết”.

Luật xây dựng 2014, điểm o khoản 1 điều 141 quy định nội dung hợp đồng xây dựng bao gồm: …“o) Quyết toán và thanh lý hợp đồng xây dựng”. Tại điều 147. Quyết toán, thanh lý hợp đồng xây dựng quy định:

“3. Hợp đồng xây dựng được thanh lý trong trường hợp sau: a) Các bên đã hoàn thành nghĩa vụ theo hợp đồng; b) Hợp đồng xây dựng bị chấm dứt hoặc hủy bỏ theo quy định của pháp luật.

4. Thời hạn thanh lý hợp đồng xây dựng do các bên hợp đồng thỏa thuận. Đối với hợp đồng xây dựng sử dụng vốn nhà nước, thời hạn thanh lý hợp đồng là 45 ngày kể từ ngày các bên hợp đồng hoàn thành các nghĩa vụ theo hợp đồng hoặc hợp đồng bị chấm dứt theo quy định tại khoản 2 Điều 145 của Luật này. Đối với hợp đồng xây dựng có quy mô lớn, việc thanh lý hợp đồng có thể được kéo dài nhưng không quá 90 ngày”.

Luật doanh nghiệp 2020, điều 208 quy định nghị quyết, quyết định giải thể của doanh nghiệp phải bao gồm thủ tục thanh lý hợp đồng.

Luật đầu tư 2020 tại khoản 5 điều 77 về quy định chuyển tiếp quy định: “5. Hợp đồng cung cấp dịch vụ đòi nợ ký kết trước ngày Luật này có hiệu lực thi hành chấm dứt hiệu lực kể từ ngày Luật này có hiệu lực thi hành; các bên tham gia hợp đồng được thực hiện các hoạt động để thanh lý hợp đồng cung cấp dịch vụ đòi nợ theo quy định của pháp luật về dân sự và quy định khác của pháp luật có liên quan”.

Luật đầu tư theo hình thức đối tác công tư 2020, điều 52 Chấm dứt hợp đồng dự án PPP: “1. Việc chấm dứt hợp đồng dự án PPP thực hiện theo quy định tại hợp đồng, làm cơ sở cho việc thanh lý hợp đồng”.

Luật người lao động Việt Nam làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng năm 2006 (hết hiệu lực ngày 1/1/2022). Khoản 7 Điều 4 về nội dung hoạt động đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài bao gồm: “Thanh lý hợp đồng giữa doanh nghiệp, tổ chức sự nghiệp và người lao động đi làm việc ở nước ngoài;”. Ngoài ra Luật này cũng quy định về tiền ký quỹ của người lao động tại Điều 23 như sau: “3.Tiền ký quỹ của người lao động được hoàn trả cả gốc và lãi cho người lao động khi thanh lý Hợp đồng đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài”.

Với chế định sửa đổi, chấm dứt hợp đồng tại Bộ Luật dân sự 2015 và quy định liên quan “thanh lý hợp đồng” tại các luật chuyên ngành nêu trên, người viết mong muốn doanh nghiệp nhận diện được rủi ro trong việc xây dựng các điều khoản về sửa đổi, chấm dứt hợp đồng, có được “cái kết” với lợi ích tốt nhất khi thực hiện hoàn thành quyền và nghĩa vụ của mình trong hợp đồng, phù hợp với quy định pháp luật đang có hiệu lực.

Luật sư Bùi Văn Thành – Trưởng Văn phòng Luật sư Mặt Trời Mới

Tin bài khác
Thông tư 162/2026/TT-BTC: Đăng ký hợp tác xã từ 1/1/2027, dùng biểu mẫu nào?

Thông tư 162/2026/TT-BTC: Đăng ký hợp tác xã từ 1/1/2027, dùng biểu mẫu nào?

Từ ngày 1/1/2027, Thông tư 162/2026/TT-BTC áp dụng biểu mẫu đăng ký hợp tác xã mới. Nhóm hộ cần thống nhất người đại diện, vốn góp và trách nhiệm hợp đồng trước khi nộp. Hồ sơ chuyển tiếp cần đối chiếu ngày tiếp nhận và thời điểm sửa đổi, bổ sung.
Hàng Việt Nam có chuẩn xuất xứ riêng từ năm 2027

Hàng Việt Nam có chuẩn xuất xứ riêng từ năm 2027

Nghị định 384/2026/NĐ-CP lần đầu thiết lập khung pháp lý riêng về xuất xứ Việt Nam đối với hàng hóa sản xuất, lưu thông trong nước, với tiêu chí rõ về chuyển đổi mã số, hàm lượng giá trị Việt Nam và các công đoạn không đủ để tạo xuất xứ.
Doanh nghiệp quân đội được mở rộng cơ chế đầu tư và tài chính đặc thù

Doanh nghiệp quân đội được mở rộng cơ chế đầu tư và tài chính đặc thù

Nghị định 404/2026/NĐ-CP mở rộng cơ chế tài chính doanh nghiệp quân đội, cho phép tham gia sâu hơn vào các dự án công nghệ chiến lược, sử dụng nguồn lực ngân sách cho nhiệm vụ được giao và bổ sung cơ chế đầu tư mạo hiểm riêng đối với Viettel.
Thông tư 165/2026/TT-BQP: Phân cấp công trình quốc phòng, nhà thầu cần lưu ý gì khi nghiệm thu?

Thông tư 165/2026/TT-BQP: Phân cấp công trình quốc phòng, nhà thầu cần lưu ý gì khi nghiệm thu?

Thông tư 165/2026/TT-BQP phân định loại, cấp công trình quốc phòng và thẩm quyền kiểm tra nghiệm thu. Doanh nghiệp cần xác định đúng đầu mối, chuẩn bị hồ sơ từ khâu thi công để hạn chế chậm tiến độ, phát sinh chi phí và tranh chấp hợp đồng.
Thông tư 28/2026/TT-BNV: Ai được ngân sách nhà nước đóng bảo hiểm y tế từ năm 2027?

Thông tư 28/2026/TT-BNV: Ai được ngân sách nhà nước đóng bảo hiểm y tế từ năm 2027?

Thông tư 28/2026/TT-BNV hướng dẫn xác định người được ngân sách đóng bảo hiểm y tế, yêu cầu mỗi người một thông tin tham gia. Người thuộc nhiều diện chính sách được lập danh sách theo mức hưởng cao nhất. Doanh nghiệp cần tránh nhầm lẫn nghĩa vụ đóng BHYT.
Thông tư 166/2026/TT-BQP: Doanh nghiệp quốc phòng cần lưu ý gì để tránh truy đóng bảo hiểm?

Thông tư 166/2026/TT-BQP: Doanh nghiệp quốc phòng cần lưu ý gì để tránh truy đóng bảo hiểm?

Thông tư 166/2026/TT-BQP hướng dẫn quản lý thu, chi bảo hiểm trong Bộ Quốc phòng, chú trọng dữ liệu lao động, căn cứ đóng và trách nhiệm truy đóng, hoàn trả. Doanh nghiệp liên quan cần đối chiếu nhân sự, tiền lương, kế toán để tránh phát sinh rủi ro.
Thông tư 159/2026/TT-BQP: 384 phân ngành công nghệ quốc phòng, doanh nghiệp có cơ hội gì?

Thông tư 159/2026/TT-BQP: 384 phân ngành công nghệ quốc phòng, doanh nghiệp có cơ hội gì?

Thông tư 159/2026/TT-BQP ban hành 384 phân ngành nghiên cứu công nghệ quốc phòng, từ trí tuệ nhân tạo đến cơ khí, vật liệu mới. Doanh nghiệp dân sự có thể tham khảo cơ hội hợp tác, nhưng mã ngành không đồng nghĩa được giao nhiệm vụ hay hưởng ưu đãi.
Thông tư 69/2026/TT-BCT: Báo cáo cụm công nghiệp ở cấp xã, doanh nghiệp cần lưu ý gì?

Thông tư 69/2026/TT-BCT: Báo cáo cụm công nghiệp ở cấp xã, doanh nghiệp cần lưu ý gì?

Thông tư 69/2026/TT-BCT điều chỉnh luồng báo cáo cụm công nghiệp giữa doanh nghiệp, cấp xã và Sở Công Thương. Cụm nằm trên nhiều xã được giao một đầu mối báo cáo. Doanh nghiệp kiểm tra mẫu biểu, nơi nhận, thời hạn khi quy định có hiệu lực ngày 18/12/2026.
Nghị định 395/2026/NĐ-CP: Cơ sở chăm sóc có thể bị tạm dừng đến 6 tháng, cần lưu ý gì?

Nghị định 395/2026/NĐ-CP: Cơ sở chăm sóc có thể bị tạm dừng đến 6 tháng, cần lưu ý gì?

Nghị định 395/2026/NĐ-CP cho phép tạm dừng cơ sở trợ giúp xã hội đến sáu tháng khi vi phạm điều kiện an toàn. Cơ sở được cấp phép trước đây có hai năm chuyển tiếp. Doanh nghiệp cần rà soát nhân lực, cơ sở vật chất, phương án chăm sóc.
Thông tư 161/2026/TT-BTC: Vay ODA bằng ngoại tệ, vì sao số liệu quy đổi có thể khác nhau?

Thông tư 161/2026/TT-BTC: Vay ODA bằng ngoại tệ, vì sao số liệu quy đổi có thể khác nhau?

Thông tư 161/2026/TT-BTC quy định tỷ giá báo cáo dư nợ, rút vốn và thu nợ ODA theo thời điểm khác nhau. Chênh lệch quy đổi không đồng nghĩa sai sót. Doanh nghiệp cần kiểm tra hợp đồng, nghĩa vụ ngoại tệ và dòng tiền khi tỷ giá biến động.
Xe hợp đồng bị siết quản lý từ điểm đón đến dữ liệu chuyến đi

Xe hợp đồng bị siết quản lý từ điểm đón đến dữ liệu chuyến đi

Quy định mới về xe hợp đồng siết cách thức đón, trả khách, tăng trách nhiệm của doanh nghiệp và từng bước quản lý chuyến xe bằng dữ liệu. Doanh nghiệp vi phạm có thể bị xử phạt, tước phù hiệu, thậm chí bị thu hồi Giấy phép kinh doanh vận tải.
Luật mới siết hành vi thao túng cạnh tranh trên môi trường số

Luật mới siết hành vi thao túng cạnh tranh trên môi trường số

Quốc hội vừa thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 4 luật về thương mại, cạnh tranh, quản lý ngoại thương và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Đáng chú ý, luật bổ sung các quy định kiểm soát hành vi lạm dụng vị trí thống lĩnh thị trường, sử dụng dữ liệu và thiết kế giao diện điện tử nhằm hạn chế quyền lựa chọn của khách hàng.
Luật Đo lường mới đặt trách nhiệm hoàn tiền khi kết quả đo sai

Luật Đo lường mới đặt trách nhiệm hoàn tiền khi kết quả đo sai

Quốc hội đã thông qua Luật Đo lường sửa đổi với 457/457 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành. Từ 01/3/2027, luật tăng quyền kiểm tra dữ liệu của người tiêu dùng, siết trách nhiệm đối với phần mềm đo và yêu cầu hoàn trả khoản tiền thu không đúng do kết quả đo sai lệch.
Mở thêm gần 3,9 tỷ USD dư địa vay nước ngoài cho doanh nghiệp

Mở thêm gần 3,9 tỷ USD dư địa vay nước ngoài cho doanh nghiệp

Chính phủ vừa nâng hạn mức vay thương mại nước ngoài trung, dài hạn của doanh nghiệp và tổ chức tín dụng lên tối đa 10 tỷ USD trong năm 2026. Dư địa vốn được mở rộng đáng kể, nhưng trách nhiệm trả nợ vẫn hoàn toàn thuộc bên vay vì các khoản vay không được Chính phủ bảo lãnh.
Thông tư 69/2026/TT-BCT: Đất cụm công nghiệp đủ điều kiện cho thuê được báo cáo thế nào?

Thông tư 69/2026/TT-BCT: Đất cụm công nghiệp đủ điều kiện cho thuê được báo cáo thế nào?

Thông tư 69/2026/TT-BCT yêu cầu chủ đầu tư hạ tầng cụm công nghiệp báo cáo về đất cho thuê và vốn đầu tư. Doanh nghiệp cần phân biệt đất quy hoạch với đất đủ điều kiện cho thuê, kiểm tra hạ tầng kỹ thuật trước khi thuê mặt bằng sản xuất.