Xuất khẩu sầu riêng: Hiểu mình, hiểu người

Theo Hiệp hội Rau quả Việt Nam, 10 tháng đầu năm 2024, xuất khẩu rau quả ước đạt 6,4 tỷ USD, trong đó sầu riêng chiếm gần một nửa (3 tỷ USD). Trung Quốc là thị trường xuất chính của loại quả này. Ngoài trái tươi, việc ký Nghị định thư xuất khẩu sầu riêng đông lạnh giữa Việt Nam và Trung Quốc đã mở ra cơ hội lớn cho ngành nông sản. Xuất khẩu sầu riêng đông lạnh sang thị trường tỷ dân này có thể đạt 400-500 triệu USD năm nay.

Điều này không chỉ giúp gia tăng giá trị xuất khẩu mà còn tạo ra nhiều cơ hội mới cho nông dân và doanh nghiệp trong ngành chế biến nông sản. Đặc biệt, với sự phát triển của chuỗi cung ứng và thương mại quốc tế, việc xuất khẩu sầu riêng đông lạnh có thể góp phần gia tăng khả năng tiếp cận các thị trường khó tính hơn, mang lại lợi ích lâu dài cho nền kinh tế nông nghiệp Việt Nam.

Sầu riêng là mặt hàng trái cây xuất khẩu chủ lực của Việt Nam.

Từ đầu năm, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đề ra mục tiêu cho xuất khẩu rau quả năm 2024 là 6-6,5 tỷ USD. Với kết quả xuất khẩu trong 10 tháng tăng hơn 31,5% so với cùng kỳ năm 2023, xuất khẩu rau quả đã lần đầu tiên cán mốc kỳ vọng 6 tỷ USD và các mốc kỷ lục mới sẽ liên tục được thiết lập trong 2 tháng cuối năm.

Trong số các loại rau quả xuất khẩu, sầu riêng vẫn là sản phẩm chủ lực, với dự báo đạt kỷ lục 3,5 tỷ USD trong năm nay. Nếu con số này trở thành hiện thực, đây sẽ là một cột mốc quan trọng, đánh dấu bước tiến lớn của ngành xuất khẩu rau quả Việt Nam, đặc biệt là sầu riêng, trên thị trường toàn cầu.

Sầu riêng đang trở thành "ngôi sao" trong ngành xuất khẩu nông sản, đặc biệt là khi xuất khẩu sang Trung Quốc không chỉ là trái tươi mà còn là sản phẩm đông lạnh, nhờ vào thỏa thuận Nghị định thư xuất khẩu sầu riêng đông lạnh. Điều này mở rộng không gian thị trường và tạo thêm cơ hội cho các sản phẩm nông sản Việt Nam vươn ra thế giới, không chỉ tăng trưởng về giá trị xuất khẩu mà còn nâng cao thương hiệu nông sản Việt.

Với sự phát triển này, ngành xuất khẩu rau quả Việt Nam có thể tiếp tục duy trì đà tăng trưởng mạnh mẽ trong những năm tới, góp phần quan trọng vào nền kinh tế và cải thiện đời sống của nông dân.

Qua khảo sát của phóng viên Tạp chí Doanh nghiệp và Hội nhập, hiện giá sầu riêng tại các vùng trồng chính trên cả nước đang duy trì ở mức ổn định và khá tốt, nhờ vào nguồn cung khan hiếm, đặc biệt là do vụ thu hoạch ở Tây Nguyên đã kết thúc. Đây là yếu tố quan trọng giúp giá sầu riêng giữ vững ở mức cao trong thời gian qua.

Cụ thể, giá sầu riêng RI6 loại đẹp tại Tây Nguyên hiện dao động trong khoảng từ 145.000 đến 165.000 đồng/kg, trong khi sầu riêng Thái loại đẹp có thể đạt mức 175.000 đồng/kg. Những vùng khác cũng báo giá sầu riêng đẹp ở mức 145.000 - 170.000 đồng/kg. Đây là mức giá khá cao, phản ánh nhu cầu lớn đối với sản phẩm này, đặc biệt là khi xuất khẩu sầu riêng tăng trưởng mạnh.

Ngược lại, giá sầu riêng mua xô (loại chất lượng thấp hơn, thường là trái rụng hoặc trái không đạt tiêu chuẩn) có giá thấp hơn rất nhiều, chỉ dao động từ 60.000 đến 75.000 đồng/kg, tương đương khoảng một nửa giá sầu riêng loại đẹp. Điều này cho thấy sự chênh lệch giá khá lớn giữa các loại sầu riêng và cũng phản ánh sự khác biệt về chất lượng sản phẩm trên thị trường.

Với sự phát triển của ngành xuất khẩu, việc duy trì giá trị cao của sầu riêng chất lượng tốt sẽ giúp nông dân, đặc biệt là ở các vùng trồng chính như Tây Nguyên, có thêm động lực để cải thiện sản phẩm và năng suất. Đồng thời, giá ổn định và cao cũng góp phần nâng cao giá trị xuất khẩu của sầu riêng Việt Nam.

Tuy nhiên, thời gian gần đây, nhiều quốc gia Đông Nam Á cũng đang đẩy mạnh sản xuất và xuất khẩu sầu riêng, đặc biệt là khi nhu cầu của Trung Quốc tăng vọt. Các quốc gia như Thái Lan, Malaysia và Indonesia đã bắt đầu thu hoạch sầu riêng với năng suất cao, đáp ứng nhu cầu ngày càng lớn từ thị trường Trung Quốc.

Với sự cạnh tranh ngày càng lớn từ các quốc gia Đông Nam Á cũng như chính sự phát triển của ngành trồng sầu riêng nội địa tại Trung Quốc, ngành xuất khẩu sầu riêng Việt Nam sẽ đối mặt với những thách thức lớn hơn trong việc duy trì vị thế và gia tăng thị phần tại thị trường tỷ dân này. Tuy nhiên, chất lượng cao, thương hiệu mạnh và sự đa dạng hóa các sản phẩm chế biến từ sầu riêng có thể là lợi thế giúp Việt Nam giữ vững ưu thế trong ngành xuất khẩu này.

Câu hỏi đặt ra là chiến lược của Thái Lan và Malaysia là gì để sầu riêng của họ được thị trường Trung Quốc tin tưởng như vậy?

Câu trả lời không có gì bất ngờ, để sầu riêng của Thái Lan và Malaysia chiếm được lòng tin và sự ưa chuộng mạnh mẽ tại thị trường Trung Quốc, hai quốc gia này đã thực hiện một số chiến lược bài bản và hiệu quả. Những chiến lược này không chỉ liên quan đến chất lượng sản phẩm mà còn bao gồm các yếu tố về thương hiệu, chiến lược marketing, quản lý chuỗi cung ứng và mối quan hệ thương mại lâu dài. Các sản phẩm sầu riêng xuất khẩu từ Thái Lan và Malaysia đều phải tuân thủ các quy định nghiêm ngặt về chất lượng và an toàn thực phẩm. Điều này không chỉ đảm bảo chất lượng của trái sầu riêng mà còn giúp tăng cường sự tin tưởng từ người tiêu dùng Trung Quốc. Các chứng nhận quốc tế như Global GAP (Good Agricultural Practices) hay chứng nhận an toàn thực phẩm giúp sầu riêng của hai quốc gia này dễ dàng tiếp cận thị trường Trung Quốc.

Cả Thái Lan và Malaysia đều có hệ thống chuỗi cung ứng sầu riêng rất mạnh mẽ, từ việc thu hoạch, xử lý, bảo quản, chế biến đến vận chuyển. Các hệ thống kho lạnh, các quy trình bảo quản chất lượng cao giúp sầu riêng duy trì được chất lượng khi xuất khẩu, đặc biệt là với sản phẩm cấp đông. Malaysia, với sản phẩm Musang King cấp đông nguyên quả, đã thiết lập các kho lạnh chất lượng và các kho bảo quản sản phẩm đông lạnh hiệu quả để duy trì sự tươi ngon của sầu riêng trong suốt quá trình vận chuyển. trong đó, có các cam kết về việc tuân thủ các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm và các quy trình kiểm tra chất lượng chặt chẽ.

Các chiến lược của Thái Lan và Malaysia không chỉ tập trung vào việc cung cấp sản phẩm chất lượng cao mà còn xây dựng một thương hiệu mạnh, quản lý chuỗi cung ứng hiệu quả và duy trì mối quan hệ bền vững với thị trường Trung Quốc. Trong khi đó, Việt Nam có thể học hỏi từ các chiến lược này để cải thiện chất lượng sản phẩm, gia tăng sự nhận diện thương hiệu và mở rộng các kênh phân phối hiệu quả hơn tại thị trường Trung Quốc.

Rõ ràng, câu chuyện “hiểu mình, hiểu người” với trái sầu riêng Việt Nam đòi hỏi những cách tiếp cận thị trường mới để nhanh chóng có các hành động phù hợp.