Xuất khẩu rau quả: Không có thị trường nào "dễ tính"

Giảm 16% so với cùng kỳ năm 2024

Giá trị xuất khẩu rau quả của nước ta trong tháng 5/2025 ước đạt 550 triệu USD, đưa tổng giá trị xuất khẩu hàng rau quả 5 tháng đầu năm 2025 đạt 2,24 tỷ USD, giảm 16% so với cùng kỳ năm 2024. Mức giảm này được giới chuyên gia kinh tế cảnh báo đáng báo lo ngại nếu xét đến tốc độ tăng trưởng ấn tượng của ngành trong năm ngoái.

Mục tiêu xuất khẩu rau quả đạt 8 tỷ USD của Việt Nam trong năm 2025 khá nhọc nhằn

Những tháng đầu năm nay, mặt hàng rau quả của Việt Nam chủ yếu xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc với tỷ trọng giá trị xuất khẩu chiếm 46,1%. Hai thị trường xuất khẩu rau quả lớn tiếp theo là Hoa Kỳ và Hàn Quốc với tỷ trọng giá trị xuất khẩu lần lượt là 9,1% và 6%. So với cùng kỳ năm trước, giá trị xuất khẩu hàng rau quả 5 tháng đầu năm 2025 sang thị trường Trung Quốc giảm 32,8%, thị trường Hoa Kỳ tăng 66%, thị trường Hàn Quốc giảm 5,2%.

Vấn đề lớn là xuất khẩu sầu riêng - một trong những mặt hàng chủ lực - đang gặp khó tại thị trường Trung Quốc. Thêm vào đó, chính sách thuế của Mỹ tạo hiệu ứng tác động lan rộng không chỉ tới Việt Nam mà còn ảnh hưởng đến các thị trường và đối thủ cạnh tranh của Việt Nam.

Từ cuối năm 2024, sầu riêng được nhận định là động lực chính cho xuất khẩu rau quả trong năm 2025. Sầu riêng của Việt Nam đã có bước tăng trưởng vượt bậc kể từ khi Trung Quốc cho phép nhập khẩu chính ngạch từ giữa năm 2023. Đây cũng là thị trường tiêu thụ sầu riêng chủ yếu của Việt Nam. Tuy nhiên, những tháng đầu năm nay, việc xuất khẩu sầu riêng gặp nhiều khó khăn, khiến mục tiêu xuất khẩu 3,7 tỷ USD sầu riêng vào năm 2025 đang đứng trước thách thức lớn.

Theo số liệu từ Cục Hải quan, trong 4 tháng đầu năm 2025, tổng kim ngạch xuất khẩu sầu riêng chỉ đạt 183 triệu USD, giảm tới 61% so với cùng kỳ năm ngoái.

Nguyên nhân chính là do một số quốc gia đã áp dụng thêm biện pháp kiểm soát bổ sung đối với sầu riêng xuất khẩu của Việt Nam. Bên cạnh đó, biến đổi khí hậu diễn biến ngày càng phức tạp; tình trạng mở rộng, gia tăng nhanh diện tích sầu riêng tại một số địa phương đang tiềm ẩn nhiều nguy cơ ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của ngành hàng sầu riêng.

Đáng lo ngại khi hàng loạt lô hàng của Việt Nam bị Trung Quốc trả về vì tồn dư cadimi và vàng O vượt ngưỡng. Vụ việc này không chỉ gây thiệt hại kinh tế trực tiếp mà còn ảnh hưởng sâu rộng đến uy tín và tương lai của trái sầu riêng Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Doanh nghiệp phải tiếp cận các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế

Để sầu riêng Việt Nam phát triển bền vững, nhiều ý kiến cho rằng, điều kiện tiên quyết là phải thiết lập một hệ thống giám sát chất lượng toàn diện từ gốc. Cụ thể, cần tăng cường kiểm nghiệm chất lượng tại các cơ sở sản xuất sầu riêng và xây dựng chương trình giám sát an toàn thực phẩm và kiểm dịch thực vật chặt chẽ ngay tại vườn trồng, cơ sở đóng gói.

Không chỉ mặt hàng sầu riêng mà với tất cả các mặt hàng hoa quả, để đạt được mục tiêu đề ra và cạnh tranh xuất khẩu bền vững đòi hỏi sản phẩm phải nâng cao hơn nữa về chất lượng. Cùng với xây dựng và quản lý tốt vùng trồng thì việc cập nhật kịp thời những yêu cầu kỹ thuật từ nhà nhập khẩu sẽ giúp nông sản của Việt Nam thâm nhập được vào các thị trường lớn.

Ông Mai Xuân Thìn - Tổng giám đốc Công ty TNHH Sản xuất Thương mại Dịch vụ Rồng Đỏ - nhấn mạnh, xuất khẩu nông sản nói chung và trái cây nói riêng sẽ không có đường tắt. Muốn xuất khẩu được thì trước hết phải đạt tiêu chuẩn. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần đẩy mạnh đầu tư công nghệ bảo quản, tiếp cận các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế.

Là doanh nghiệp chuyên xuất khẩu rau quả đến các thị trường Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản, ông Nguyễn Đình Tùng - Tổng Giám đốc Vina T&T Group - cho rằng, không có thị trường nào dễ tính, nên các nhà cung ứng phải thay đổi tư duy sản xuất, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe từ đối tác, chuyển hướng phát triển sản xuất xanh, sản xuất bền vững, liên kết chặt chẽ giữa nông dân, tổ hợp tác, hợp tác xã và doanh nghiệp để tổ chức sản xuất đạt chuẩn ở từng mắt xích trong chuỗi cung ứng. Về dài hạn, ngành rau quả cần tăng đầu tư chế biến sâu để nâng cao giá trị gia tăng trong sản phẩm xuất khẩu.