Giá dầu diesel tại Mỹ lập kỷ lục, gia tăng sức ép lạm phát

Theo Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA), giá diesel bình quân đã tăng mạnh từ đầu năm và đạt 6,06 USD/gallon vào ngày thứ Sáu (11/9), vượt kỷ lục 5,82 USD/gallon được thiết lập năm 2022, sau khi xung đột Nga–Ukraine bùng phát trên diện rộng.

Là nhiên liệu thiết yếu của vận tải, công nghiệp và nông nghiệp, diesel có ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí sản xuất và lưu thông hàng hóa. Mức giá hiện nay không chỉ vượt xa bình quân dưới thời cựu Tổng thống Joe Biden mà còn có nguy cơ lan truyền sang giá thành sản phẩm, trong lúc sức ép chi phí sinh hoạt đối với người dân Mỹ tiếp tục gia tăng.

Giá dầu diesel tại Mỹ đã chạm mốc 6 USD/gallon vào ngày 11/9, vượt kỷ lục của năm 2022.

Đà tăng của giá diesel phản ánh cú sốc nguồn cung năng lượng ngày càng sâu rộng, lan sang nhiều lĩnh vực của nền kinh tế Mỹ chỉ vài tuần trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, sự kiện sẽ quyết định cán cân kiểm soát Quốc hội.

Ông Rory Johnston, chuyên gia phân tích năng lượng tại Toronto, nhận định đây không phải một đợt tăng giá đột biến mà là xu hướng đi lên kéo dài, bắt nguồn từ tình trạng thiếu diesel thực sự trên thị trường.

Thị trường diesel toàn cầu đang chịu sức ép lớn từ các điểm nóng xung đột tại Ukraine và Trung Đông, khiến nguồn cung dành cho châu Á và châu Âu bị thu hẹp. Trong bối cảnh đó, Mỹ nổi lên như một nguồn cung sản phẩm dầu mỏ quan trọng hơn cho thị trường quốc tế, nhưng hoạt động xuất khẩu gia tăng cũng kéo lượng tồn kho trong nước xuống thấp.

Áp lực nguồn cung xuất hiện ngay trước mùa nhu cầu cao điểm vào mùa thu, khi diesel được sử dụng rộng rãi để vận hành máy móc nông nghiệp, thu hoạch và vận chuyển mùa vụ.

Nông dân trồng ngũ cốc tại Vành đai Ngô của Mỹ cho biết giá nhiên liệu và phân bón cùng tăng đang bào mòn lợi nhuận, đẩy hoạt động sản xuất vào tình thế khó khăn hơn.

Theo ông Robert Campbell, chuyên gia phân tích tại Energy Aspects, thị trường hiện có rất ít giải pháp để nhanh chóng khắc phục tình trạng thiếu diesel. Nhu cầu đối với nhiên liệu này có độ co giãn thấp bởi vận tải hàng hóa và thu hoạch nông sản khó có thể thay thế diesel trong ngắn hạn.

Mùa thu hoạch thường đạt đỉnh vào tháng 10 và kéo dài sang tháng 11. Cùng thời điểm, nhiệt độ giảm còn thúc đẩy nhu cầu đối với các sản phẩm tinh chế phục vụ hệ thống sưởi dân dụng và thương mại, qua đó làm căng thẳng thêm cán cân cung – cầu.

Lạm phát tiếp tục là vấn đề nhạy cảm đối với cử tri Mỹ. Chỉ số giá tiêu dùng tăng 3,4% trong tháng 7, trong khi mặt bằng giá đã cao hơn 28% so với thời điểm trước đại dịch Covid-19.

Tổng thống Donald Trump cho rằng mặt bằng giá cao là cái giá cần thiết để kiềm chế mối đe dọa hạt nhân từ Iran.

Phát biểu tại một sự kiện vận động cho cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của đảng Cộng hòa ở Dallas hôm thứ Tư (10/9), ông Trump khẳng định giá thực phẩm và nhiều mặt hàng khác đang giảm nhanh, đồng thời cho rằng giá dầu sẽ đi xuống sau khi Mỹ giành thắng lợi trong cuộc chiến với Iran.

Tuy nhiên, sự bất mãn của cử tri đối với cách chính quyền điều hành nền kinh tế và kiểm soát chi phí sinh hoạt đang gia tăng.

Một cuộc thăm dò gần đây của Financial Times cho thấy tỷ lệ ủng hộ ông Trump đã giảm xuống mức thấp nhất, khi chỉ 33% cử tri đã đăng ký đánh giá tích cực hiệu quả điều hành của ông trên cương vị tổng thống.

Ông Dave Ruisard, phụ trách định giá sản phẩm Mỹ tại Argus Media, cho rằng thị trường khó có thể thay đổi đáng kể cho đến khi đạt được một thỏa thuận với Iran nhằm chấm dứt căng thẳng tại eo biển Hormuz và khôi phục dòng chảy hàng hóa bình thường. Theo ông, việc đưa hàng hóa ra khỏi Trung Đông hiện vẫn gặp nhiều trở ngại.

Quân đội Mỹ đã hỗ trợ các tàu hàng di chuyển qua eo biển Hormuz, ngoài khơi Oman. Dù vậy, nhiều tàu vẫn bị tấn công, cho thấy rủi ro an ninh trên tuyến vận tải năng lượng chiến lược này chưa được giải quyết và sức ép đối với nguồn cung nhiên liệu toàn cầu có thể còn kéo dài.