 |
Trong lộ trình chuyển đổi xanh quốc gia, giao thông vận tải được xác định là một trong những lĩnh vực cần "đi trước một bước". Với đặc thù đô thị lớn, mật độ phương tiện cao và áp lực ô nhiễm không khí ngày càng gia tăng, Hà Nội đang lựa chọn phát triển xe buýt điện và phương tiện công cộng sử dụng năng lượng sạch như một hướng đi trọng tâm - vừa giải quyết bài toán môi trường, vừa nâng cao chất lượng sống đô thị.
Định hướng chuyển đổi xanh trong lĩnh vực giao thông đã được cụ thể hóa bằng nhiều chủ trương, chính sách quan trọng.
Quyết định số 876/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình hành động về chuyển đổi năng lượng xanh, giảm phát thải khí các-bon và khí mê-tan của ngành giao thông vận tải. Văn bản này xác định, chuyển đổi năng lượng xanh là nhiệm vụ cơ bản và quan trọng nhất trong quá trình thực hiện mục tiêu tăng trưởng xanh cũng như thực hiện các cam kết của Việt Nam tại Hội nghị lần thứ 26 các Bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP26). Đồng thời, đây cũng là cũng là cơ hội để ngành giao thông vận tải có sự phát triển đồng bộ theo hướng hiện đại hóa và bền vững, bắt kịp với xu thế và trình độ phát triển tiên tiến của thế giới.
Chuyển đổi năng lượng xanh trong ngành giao thông vận tải có nền tảng là sự chuyển đổi công nghệ mạnh mẽ, cần dựa vào thể chế và quản trị hiện đại, khoa học và công nghệ tiên tiến, nguồn nhân lực chất lượng cao…
Một số giải pháp chuyển đổi năng lượng xanh trong ngành giao thông vận tải đang được chú trọng như: Bổ sung, sửa đổi thể chế, chính sách tạo môi trường thuận lợi cho tiếp nhận các dòng vốn đầu tư, công nghệ tiên tiến; tạo động lực để huy động sự tham gia của toàn xã hội cũng như thu hút đầu tư nước ngoài vào quá trình thực hiện chuyển đổi năng lượng xanh của ngành giao thông vận tải...
Lộ trình chuyển đổi năng lượng xanh đối với giao thông đô thị được nêu tại Quyết định số 876/QĐ-TTg: Từ năm 2025, 100% xe buýt thay thế, đầu tư mới sử dụng điện, năng lượng xanh; từ năm 2030 tỷ lệ phương tiện sử dụng điện, năng lượng xanh đạt tối thiểu 50%; 100% xe taxi thay thế, đầu tư mới sử dụng điện, năng lượng xanh. Đến năm 2050 100% xe buýt, xe taxi sử dụng điện, năng lượng xanh.
 |
Bên cạnh đó, Quyết định số 1658/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn 2050 cũng nêu: Mục tiêu chủ yếu đến năm 2030 tỷ lệ xe buýt sử dụng năng lượng sạch tại các đô thị đặc biệt đạt ít nhất 15% so với tổng số xe buýt đang hoạt động và tại đô thị loại I đạt 10% số lượng xe buýt mới; ít nhất 10 đô thị phê duyệt và thực hiện Đề án tổng thể về phát triển đô thị tăng trưởng xanh theo hướng đô thị thông minh bền vững...
Mục tiêu chủ yếu đến năm 2050 tỷ lệ xe buýt sử dụng năng lượng sạch tại các đô thị đặc biệt và đô thị loại I lần lượt đạt 100% và ít nhất 40% số lượng xe buýt đầu tư mới; ít nhất 45 đô thị phê duyệt và thực hiện Đề án tổng thể về phát triển đô thị tăng trưởng xanh theo hướng đô thị thông minh bền vững...
Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội đã ban hành Quyết định số 6004/QĐ-UBND ngày 18/11/2024 về việc phê duyệt "Đề án phát triển hệ thống giao thông vận tải công cộng bằng xe buýt sử dụng điện, năng lượng xanh trên địa bàn Thành phố"; trong đó đưa ra kế hoạch, lộ trình chuyển đổi và phát triển xe buýt sử dụng điện, năng lượng xanh trên địa bàn Thành phố theo lộ trình đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 876/QĐ-TTg ngày 22/7/2022.
Thành phố Hà Nội đã đề xuất đồng bộ các giải pháp đảm bảo thực hiện có hiệu quả lộ trình chuyển đổi, phát triển và đạt được tỷ lệ phương tiện sử dụng xe buýt sử dụng điện, năng lượng xanh đạt 100% vào năm 2035.
Theo Đề án phát triển hệ thống giao thông vận tải công cộng bằng xe buýt sử dụng điện, năng lượng xanh trên địa bàn Thành phố, ưu điểm của xe buýt điện như sau:
Tiêu thụ ít năng lượng hơn so với xe buýt sử dụng động cơ đốt trong: Do sử dụng năng lượng tái tạo, ít tiếng ồn hơn, phát thải hạt thấp hơn, ít CO2 hơn, chi phí vòng đời thấp hơn và dịch vụ đáng tin cậy.
Xe buýt điện là giải pháp xanh cho môi trường trong khi các loại xe buýt sử dụng nhiên liệu hóa thạch gây ô nhiễm môi trường bởi khí thải và bụi mịn, tiếng ồn,… thì xe buýt sử dụng động cơ điện lại không gây phát thải khí, không bụi và chạy rất êm do sử dụng nguồn nhiên liệu sạch là điện.
Xe buýt điện - giải pháp cho an ninh năng lượng: Thực tế cho thấy, hầu hết các nguồn nhiên liệu hiện tại con người sử dụng trong công nghiệp và giao thông đều là nguồn nhiên liệu hóa thạch trải qua hàng triệu năm mới hình thành được, trữ lượng lại có hạn. Tuy nhiên với tình hình sử dụng ngày một tăng như hiện nay, nguồn nhiên liệu này sớm sẽ cạn kiệt, đặt ra nguy cơ thiếu hụt năng lượng nếu không có giải pháp thay thế phù hợp. Với việc áp dụng xe buýt điện vào vận tải hành khách công cộng chúng ta không chỉ bớt phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch mà còn giải quyết vấn đề ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường trong đô thị.
Hiệu suất sử dụng cao hơn xe buýt thông thường: Một chiếc xe buýt điện có tỷ lệ công suất/ trọng lượng gấp 2 lần so với xe chạy dầu diesel tương ứng, Ngoài ra, loại xe này sử dụng công nghệ động cơ AC (động cơ điện được điều khiển bởi dòng điện xoay chiều) nên có độ tin cậy lớn và tuổi thọ cao, chi phí bảo trì rất ít so với động cơ và bộ truyền động diesel.
Chi phí đầu tư rẻ hơn so với buýt BRT và tàu điện ngầm: Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Xuân Mai - Đại học Bách khoa Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: "Nếu so sánh với tàu điện ngầm hay xe buýt BRT thì chi phí đầu tư cho xe buýt điện rẻ hơn rất nhiều. Cụ thể, chi phí đầu tư tổng hợp/km của xe buýt điện chỉ khoảng 2,346 triệu USD/km. Mức này chỉ bằng ¼ so với xe buýt nhanh BRT và bằng 2,93% - 4,26% mức đầu tư của hệ thống tàu điện ngầm (150 triệu USD/km)".
 |
Tại kỳ họp thứ hai mươi sáu, khóa XVI, Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội đã thông qua Nghị quyết của Hội đồng nhân dân thành phố Sửa đổi, bổ sung điểm c khoản 4 Điều 2 Nghị quyết số 07/2019/NQ-HĐND ngày 10/7/2019 của Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội về việc ưu tiên phát triển hệ thống vận tải hành khách công cộng khối lượng lớn; khuyến khích đầu tư xây dựng, khai thác bến xe, bãi đỗ xe ô tô và các phương tiện cơ giới khác; áp dụng công nghệ cao trong quản lý, điều hành hệ thống giao thông vận tải.
Nghị quyết quy định sửa đổi, bổ sung điểm c khoản 4 Điều 2 Nghị quyết số 07/2019/NQ-HĐND như sau: “Ngân sách thành phố hỗ trợ 70% tiền lãi vay ngân hàng hoặc lãi vay từ Quỹ đầu tư phát triển thành phố với hạn mức hỗ trợ là 100% giá trị hợp đồng vay trong toàn bộ thời gian vay vốn (tối đa không quá 10 năm) theo dự án đối với các doanh nghiệp đầu tư xây dựng hạ tầng vận tải hành khách công cộng khối lượng lớn và các doanh nghiệp tham gia cung cấp dịch vụ vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt trên địa bàn thành phố đầu tư mua sắm xe buýt điện, năng lượng xanh và hệ thống hạ tầng (trạm biến áp, trạm sạc, trạm nạp khí) phục vụ xe buýt điện, năng lượng xanh theo từng dự án của doanh nghiệp”.
Theo đánh giá, việc sử dụng xe buýt điện sẽ góp phần đáng kể trong việc giảm lượng khí CO₂ phát thải ra môi trường. Cụ thể, theo tính toán trong "Đề án phát triển hệ thống giao thông vận tải công cộng bằng xe buýt sử dụng điện, năng lượng xanh trên địa bàn thành phố", nếu chuyển sang sử dụng xe buýt điện thay cho xe buýt chạy dầu diesel như hiện nay, lượng khí CO₂ phát thải có thể giảm tới khoảng 170.480 tấn mỗi năm.
Trên thực tế, Hà Nội đang chứng kiến một sự thay đổi rõ nét trong giao thông đô thị: Chuyển đổi giao thông xanh với xe buýt điện không chỉ giảm thiểu ô nhiễm mà còn dần thay đổi thói quen di chuyển hàng ngày của người dân Thủ đô.
Trao đổi với phóng viên, em Nguyễn Thanh Xuân (sinh viên Trường Đại học Ngoại thương) chia sẻ, hàng ngày em sử dụng xe buýt điện để đi đến trường và rất phấn khởi khi Thủ đô có thêm phương tiện giao thông công cộng hiện đại, thân thiện với môi trường.
"Trước đây, em thường đi xe buýt thường, tuy nhiên, từ khi chuyển sang xe buýt điện, mọi thứ thay đổi hoàn toàn. Xe chạy êm ái, gần như không có tiếng ồn động cơ, chỉ nghe tiếng lốp xe lăn nhẹ trên đường. Ghế ngồi êm, cabin sạch sẽ, điều hòa mát lạnh dễ chịu. Em có thể thư giãn, học bài ngay trên xe nhờ không gian yên tĩnh. Đặc biệt là không còn mùi khói dầu khó chịu nữa, không khí trong xe rất thoải mái.
Em hy vọng thành phố sẽ tiếp tục mở rộng mạng lưới xe buýt điện, đặc biệt là các tuyến đi qua khu vực các trường đại học lớn. Nếu có nhiều xe buýt điện hơn, chắc chắn sinh viên chúng em sẽ giảm sử dụng xe máy, góp phần giảm ùn tắc giao thông và làm cho không khí Thủ đô ngày càng trong lành hơn", sinh viên này chia sẻ.
 |
| Nhiều người lựa chọn di chuyển bằng xe buýt điện vì sự thoải mái, góp phần bảo vệ môi trường. Ảnh: Thi Thi. |
Còn Nguyễn Hoàng Đăng Quang (sinh viên Đại học Bách khoa Hà Nội) cho rằng, di chuyển bằng xe buýt điện vừa êm ái, tiết kiệm, vừa an toàn, lại còn giảm stress vì không phải chen chúc lái xe trong khung giờ cao điểm.
Về môi trường, em nhận thấy lợi ích rõ nét. Xe buýt điện sử dụng năng lượng điện thay vì nhiên liệu hóa thạch, nên gần như không phát thải khí thải trực tiếp tại chỗ. Điều này giúp giảm đáng kể nồng độ bụi mịn gây ô nhiễm không khí. Hơn nữa, xe điện còn giảm tiếng ồn đô thị, tạo môi trường sống yên bình hơn cho người dân.
"Nếu nhiều người chuyển sang xe buýt điện sẽ giảm số lượng xe máy lưu thông, từ đó giảm ùn tắc và giảm tổng lượng phát thải carbon của thành phố. Em nghĩ đây là giải pháp kinh tế - môi trường khá hiệu quả. Em hy vọng thành phố sẽ tiếp tục mở rộng mạng lưới xe buýt điện để càng nhiều sinh viên và người dân tham gia, cùng xây dựng một Hà Nội xanh, sạch và bền vững hơn", Đăng Quang nhấn mạnh.
Cùng chung quan điểm, bà Trương Thị Kim Loan (phường Kim Liên) bày tỏ, trước đây bà rất ngại khi phải di chuyển bằng xe máy hay xe buýt thường ồn ào, rung lắc. Từ khi có xe buýt điện, bà đi lại dễ dàng và thoải mái hơn nhiều. Xe chạy êm ái, không tiếng động cơ gầm rú, ngồi trên xe rất dễ chịu. Lên xuống cũng thuận tiện, sàn xe thấp, tay vịn chắc chắn.
"Xe buýt điện sạch sẽ, thân thiện với môi trường, không khói bụi, giúp thành phố bớt ô nhiễm. Đi xe này vừa tiết kiệm, vừa an toàn, lại còn được ngắm cảnh Hà Nội. Mong rằng tất cả các tuyến buýt chuyển đổi thành xe điện để người dân chúng tôi di chuyển dễ dàng, thoải mái hơn", bà Loan cho biết thêm.
