Vụ án Vạn Thịnh Phát: Bị cáo Bùi Văn Dũng vận chuyển 108.000 tỷ đồng theo chỉ đạo của Trương Mỹ Lan

1. Nguyên tắc không bị kết án hai lần cho cùng một hành vi.

Theo Điều 13 của Công ước Quốc tế về quyền dân sự và chính trị (ICCPR) mà Việt Nam là thành viên, cũng như theo nguyên tắc không bị kết án hai lần cho cùng một hành vi, một người không thể bị xét xử hoặc bị trừng phạt hai lần cho cùng một tội danh hay hành vi phạm tội. Tuy nhiên, nếu một hành vi vi phạm nhiều yếu tố cấu thành của các tội danh khác nhau thì có thể bị truy tố theo các tội danh tương ứng, phù hợp với quy định trong BLHS Việt Nam.

2. Truy tố nhiều tội danh từ một hành vi.

Trong vụ án này, bị cáo Trương Mỹ Lan bị truy tố với bốn tội danh khác nhau:

• Vi phạm quy định về ngân hàng (Điều 206 BLHS 2015, sửa đổi bổ sung 2017).

• Tham ô tài sản (Điều 353 BLHS 2015, sửa đổi bổ sung 2017).

• Rửa tiền (Điều 324 BLHS 2015, sửa đổi bổ sung 2017).

• Vận chuyển trái phép tiền tệ qua biên giới (Điều 189 BLHS 2015, sửa đổi bổ sung 2017).

Theo nguyên tắc phân loại tội phạm trong BLHS, một hành vi vi phạm có thể phạm vào nhiều điều khoản khác nhau nếu hành vi đó chứa đựng các yếu tố cấu thành của nhiều tội danh. Việc bị cáo Trương Mỹ Lan cho rằng mình bị truy tố cùng lúc với bốn tội danh có thể được phân tích như sau:

3. Phân tích các điều luật liên quan.

a. Tội vi phạm quy định về hoạt động ngân hàng, hoạt động khác liên quan đến ngân hàng (Điều 206 BLHS 2015, sửa đổi bổ sung 2017).

Điều 206 quy định rằng, người nào lợi dụng chức vụ, quyền hạn hoặc thực hiện các hành vi trái pháp luật trong hoạt động ngân hàng, chứng khoán và bảo hiểm gây thiệt hại lớn có thể bị truy tố. Hành vi này có thể liên quan đến việc điều chuyển tiền không đúng quy định hoặc sử dụng hệ thống ngân hàng để phục vụ các mục đích cá nhân, như đã cáo buộc đối với bị cáo Trương Mỹ Lan.

b. Tội tham ô tài sản (Điều 353 BLHS 2015, sửa đổi bổ sung 2017).

Điều 353 quy định về tội tham ô tài sản, trong đó người nào lợi dụng chức vụ, quyền hạn để chiếm đoạt tài sản nhà nước hoặc tài sản thuộc quyền quản lý của mình thì có thể bị kết án. Trong trường hợp này, việc bị cáo Trương Mỹ Lan sử dụng tiền của các ngân hàng và tập đoàn quản lý có thể bị coi là hành vi chiếm đoạt tài sản của các tổ chức tài chính và bị truy tố theo tội tham ô.

c. Tội rửa tiền (Điều 324 BLHS 2015, sửa đổi bổ sung 2017).

Điều 324 quy định tội rửa tiền, áp dụng cho những người thực hiện các hành vi nhằm hợp thức hóa số tiền có được từ hành vi phạm tội. Nếu bị cáo Trương Mỹ Lan hoặc đồng phạm chuyển tiền qua các hệ thống ngân hàng để che giấu nguồn gốc bất hợp pháp của số tiền, thì hành vi này có thể cấu thành tội rửa tiền, ngay cả khi hành vi chính là vi phạm quy định ngân hàng hoặc tham ô.

d. Tội vận chuyển trái phép hàng hóa, tiền tệ qua biên giới (Điều 189 BLHS 2015, sửa đổi bổ sung 2017).

Điều 189 quy định tội vận chuyển trái phép tiền tệ, hàng hóa qua biên giới. Việc chuyển tiền ra nước ngoài mà không tuân thủ quy định về hải quan, kiểm soát ngoại tệ hoặc các quy định pháp lý khác về xuất nhập khẩu tiền tệ có thể dẫn đến bị truy tố theo tội danh này.

4. Áp dụng nhiều tội danh cho một hành vi:

Việc truy tố bị cáo Trương Mỹ Lan theo nhiều tội danh từ một hành vi cụ thể phải đáp ứng điều kiện hành vi của bị cáo thỏa mãn từng cấu thành tội phạm trong các tội danh tương ứng.

• Hành vi sử dụng tiền từ hệ thống ngân hàng để trả nợ hoặc chuyển ra nước ngoài có thể thỏa mãn đồng thời các yếu tố cấu thành của tội vi phạm quy định về ngân hàng và tội rửa tiền.

• Nếu bị cáo Trương Mỹ Lan hoặc đồng phạm sử dụng tài sản của SCB cho mục đích cá nhân mà không có sự đồng ý của ngân hàng, hành vi này có thể cấu thành tội tham ô.

• Hành vi chuyển tiền qua biên giới mà không thông qua các kênh hợp pháp có thể dẫn đến cáo buộc về vận chuyển trái phép tiền tệ.