Trong văn bản góp ý gửi Bộ Tư pháp về đề xuất hoàn thiện thể chế nhằm hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số, VCCI đưa ra thông điệp rõ ràng: cải cách thể chế phải đi vào thực chất, tập trung tháo gỡ các nút thắt đang cản trở hoạt động sản xuất – kinh doanh.
Theo VCCI, một trong những bất cập lớn hiện nay là tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn giữa các luật. Trên thực tế, một doanh nghiệp khi triển khai dự án đầu tư phải đồng thời tuân thủ nhiều quy định từ Luật Đầu tư, Luật Đất đai, Luật Xây dựng, Luật Bảo vệ môi trường đến các luật về thuế. Vấn đề không nằm ở từng luật riêng lẻ mà ở “giao điểm” giữa các luật – nơi phát sinh những yêu cầu thủ tục lặp lại, thậm chí mâu thuẫn, khiến doanh nghiệp lúng túng và gia tăng chi phí tuân thủ.
 |
| VCCI ra đề xuất mở đường cho tăng trưởng GDP hai con số |
Từ đó, VCCI kiến nghị cần rà soát hệ thống pháp luật theo toàn bộ chuỗi hoạt động của doanh nghiệp – từ thành lập, đầu tư, xây dựng, sản xuất đến xuất nhập khẩu và giải thể – thay vì tiếp cận theo từng đạo luật riêng rẽ. Chỉ khi đặt mình vào vị trí của người thực thi, cơ quan quản lý mới có thể nhận diện đầy đủ những “điểm nghẽn” mà doanh nghiệp đang đối mặt.
Bên cạnh đó, tổ chức này đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm tính ổn định và khả năng dự đoán của pháp luật kinh doanh. Theo đó, các thay đổi chính sách có tác động trực tiếp đến doanh nghiệp cần có thời gian chuyển tiếp tối thiểu từ 12–24 tháng, trừ trường hợp đặc biệt. Với các dự án đầu tư dài hạn, cần có cơ chế bảo đảm ổn định, tránh áp dụng hồi tố các thay đổi bất lợi về thuế và ưu đãi đầu tư.
Một nội dung đáng chú ý khác là yêu cầu chuyển đổi thực chất từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Dù chủ trương này đã được đặt ra từ lâu, song trên thực tế, nhiều ngành vẫn duy trì cơ chế “xin – cho” dưới các hình thức khác nhau như giấy phép con, chứng nhận đủ điều kiện hay các văn bản chấp thuận. Điều này không chỉ làm gia tăng gánh nặng thủ tục mà còn hạn chế tính chủ động của doanh nghiệp.
VCCI đề xuất cần tổng rà soát toàn bộ điều kiện kinh doanh, đánh giá mức độ cần thiết và chi phí tuân thủ của từng loại, đồng thời nghiên cứu áp dụng nguyên tắc “một vào – một ra” (one-in, one-out) nhằm kiểm soát việc phát sinh thêm rào cản mới. Song song, cần xây dựng năng lực hậu kiểm dựa trên quản lý rủi ro, kết hợp ứng dụng dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo để nâng cao hiệu quả giám sát.
Ở góc độ giải quyết tranh chấp, VCCI cho rằng đây vẫn là “nút thắt” lớn khi thời gian xử lý tại tòa án còn kéo dài, trong khi cơ chế phá sản chưa thực sự vận hành hiệu quả. Thực tế năm 2025 chỉ ghi nhận 244 vụ phá sản được giải quyết, con số rất nhỏ so với khoảng 1,1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, cho thấy khả năng “rút lui có trật tự” của doanh nghiệp còn hạn chế.
Để khắc phục, VCCI kiến nghị rút ngắn thời gian giải quyết tranh chấp thương mại xuống mức trung bình của nhóm ASEAN-4 trước năm 2030, đồng thời nghiên cứu thành lập các tòa chuyên trách về thương mại tại những trung tâm kinh tế lớn như Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng và Hải Phòng. Cùng với đó là thúc đẩy phát triển trọng tài và hòa giải thương mại, cũng như cải cách thủ tục phá sản theo hướng đơn giản, hiệu quả hơn.
Nhìn tổng thể, các kiến nghị của VCCI cho thấy một định hướng rõ ràng: cải cách thể chế không chỉ dừng ở sửa đổi văn bản, mà cần chuyển mạnh sang nâng cao chất lượng thực thi và tính nhất quán của hệ thống pháp luật. Đây được xem là nền tảng then chốt để khơi thông nguồn lực, củng cố niềm tin thị trường và tạo đà cho mục tiêu tăng trưởng bền vững trong giai đoạn tới.
