Văn bản số 197/LĐLSVN như “nắng hạn gặp mưa rào” đối với hơn 2 vạn luật sư

Đây là một văn bản rất quan trọng, nhận được sự quan tâm và ủng hộ của hơn 2 vạn luật sư. Việc LĐLSVN có ý kiến chính thức thể hiện vai trò của một tổ chức xã hội nghề nghiệp, đại diện cho các thành viên trong bối cảnh Nghị định 109 giao quyền cho Chủ tịch UBND cấp xã đình chỉ hoạt động có thời hạn hoặc tước Chứng chỉ hành nghề Luật sư (CCHNLS).

Xung đột thẩm quyền khi “lệnh” dưới vênh “luật” trên

Nói về văn bản số 197, Luật sư Nguyễn Văn Đỉnh nhận định: “Với tư cách một thành viên của LĐLSVN, tôi rất hoan nghênh và đánh giá cao văn bản này. Văn bản số 197 có giá trị cao về chuyên môn, chặt chẽ về tính pháp lý”.

Luật sư Nguyễn Văn Đỉnh (Liên Đoàn Luật sư Việt Nam).

Bên cạnh đó, Luật sư Đỉnh cho rằng cần nhấn mạnh đây không phải vấn đề “không nên” quy định việc tước CCHNLS trong Nghị định 109, mà là “không được phép”, bởi quy định này có dấu hiệu tạo ra mâu thuẫn, xung đột với Luật Luật sư và các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành. Luật sư Đỉnh kiến nghị “đình chỉ việc thi hành” và “tạm ngưng hiệu lực”.

Luật sư Nguyễn Văn Chiến (VPLS Nguyễn Chiến) cho biết, theo quy định tại Điều 17 Luật Luật sư, CCHNLS sư do Bộ trưởng Bộ Tư pháp cấp. Trong khi đó, về nguyên tắc chung của pháp luật hành chính thì thẩm quyền cấp và thẩm quyền thu hồi phải có sự tương thích về cấp độ và trách nhiệm pháp lý. Nghị định 109 đặt ra cơ chế giao thẩm quyền cho Chủ tịch UBND cấp xã trong việc “tước” hoặc đình chỉ hiệu lực CCHNLS (dù mang tính tạm thời) là vấn đề cần được xem xét thận trọng.

“Theo tôi, pháp luật không chỉ cần chặt chẽ mà còn phải nhất quán. Nếu ngay trong một lĩnh vực mà thẩm quyền và thuật ngữ còn chưa thống nhất, thì rủi ro không chỉ nằm ở người áp dụng, mà còn ở chính tính ổn định của hệ thống pháp luật. Vì vậy, kiến nghị của Chủ tịch Liên đoàn luật sư Việt Nam với ý kiến của đông đảo luật sư đội ngũ luật sư Việt Nam cần được Chính phủ quan tâm xem xét” - Luật sư Chiến bày tỏ.

Triệt tiêu tính độc lập, Luật sư liệu có còn dám “thẳng tay” phản biện?

Trong hai bản kiến nghị gửi Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tư pháp và Liên đoàn Luật sư Việt Nam, Luật sư Lê Ngọc Luân – Giám đốc Công ty Luật TNHH Chìa Khóa Vàng (GOLD KEY) cho rằng Nghị định 109/2026/NĐ-CP đang đặt ra nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến tính độc lập của nghề luật sư. Khi mà các vụ án hành chính, luật sư thường đại diện người dân khiếu nại, khởi kiện quyết định hoặc hành vi của UBND, Chủ tịch UBND xã/phường. Vì vậy, nếu trao cho chính Chủ tịch UBND cấp xã quyền tước chứng chỉ hành nghề luật sư sẽ phát sinh xung đột lợi ích nghiêm trọng, bởi cơ quan đang bị luật sư phản biện lại đồng thời nắm quyền xử phạt luật sư.

Luật sư Lê Ngọc Luân - Giám đốc Công ty Luật TNHH Một thành viên Chìa Khóa Vàng.

Trong thực tế, cùng một quy định pháp luật nhưng có thể có các cách hiểu và quan điểm khác nhau. Nếu luật sư tiếp tục khiếu nại, tố cáo để bảo vệ người dân theo quan điểm pháp lý không giống với của Chủ tịch UBND xã/phường. Vậy Chủ tịch UBND xã/phường có cho rằng luật sư đang “khiếu nại trái pháp luật” hoặc “gây ảnh hưởng đến cơ quan nhà nước”? Điều này làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính độc lập và quyền phản biện của luật sư – Luật sư Luân chia sẻ.

Đây là vấn đề mà Luật sư Trần Đại Lâm (Công ty Luật TNHH ANVI) đặc biệt trăn trở. Đặc thù của nghề luật sư là tranh tụng, là phản biện, đôi khi phải chỉ ra cái sai của các cơ quan quyền lực công để bảo vệ thân chủ. Nếu Nghị định 109 đi vào đời sống, Luật sư phải đối diện với áp lực lệ thuộc tâm lý. Luật sư có dám quyết liệt đấu tranh trong các vụ án đất đai, khiếu nại hành chính tại địa phương khi biết rằng “đối trọng” của mình – Chủ tịch UBND cấp xã – lại đang cầm trong tay quyền tước bỏ thẻ hành nghề của mình?

Nhận định về khái niệm như thế nào gọi là “ứng xử, phát ngôn hoặc có hành vi ảnh hưởng đến uy tín của nghề luật sư” tại Nghị định 109/2026/NĐ-CP, Luật sư Lê Ngọc Luân - Giám đốc Công ty Luật TNHH Một thành viên Chìa Khóa Vàng cho biết hiện chưa có văn bản nào hướng dẫn chi tiết cụ thể. Điều này có thể dẫn đến việc bị diễn giải tùy nghi vì để đánh giá “ứng xử hay phát ngôn hoặc hành vi nào đó” có thể ảnh hưởng đến “uy tín nghề luật sư hay không” đòi hỏi phải thận trọng, suy xét từng chi tiết và bối cảnh, hoàn cảnh xảy ra và phải do chính những người hành nghề luật sư lão luyện, từng trải, có bề dày kinh nghiệm qua năm tháng mới có thể đánh giá chính xác được.

“Tuy nhiên, Chủ tịch Uỷ ban xã, phường trên thực tế không phải là luật sư, chưa hành nghề luật sư ngày nào và thuộc nhánh “hành pháp” không phải “tư pháp” và trong rất nhiều trường hợp các quyết định, hành vi đưa ra có tính chất “đối trọng” với khách hàng mà luật sư bảo vệ nên rất khó để đảm bảo trong mọi trường hợp không phải lúc nào Chủ tịch Uỷ ban xã, phường sẽ ra quyết định kết luận đúng, chính xác được" - Luật sư Lê Ngọc Luân nói.

Cần một tư duy quản lý “kỹ trị” và thượng tôn pháp luật

Luật sư Trần Xuân Tiền (VPLS Đồng Đội) hoàn toàn đồng tình với nội dung Công văn 197. Có thể nói, luật sư là đội ngũ trí thức đặc biệt, là lực lượng góp phần bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, quyền công dân và thúc đẩy sự phát triển của Nhà nước pháp quyền.

Luật sư Trần Văn Tiền - Văn phòng luật sư Đồng Đội (Đoàn luật sư thành phố Hà Nội)

Chính vì vậy, việc Nhà nước ban hành các quy định để quản lý hoạt động luật sư là cần thiết và đúng đắn. Trong bối cảnh đất nước đang có nhiều thay đổi lớn về tổ chức bộ máy, mô hình chính quyền hai cấp và cơ chế vận hành ở cả Trung ương lẫn địa phương, thì việc rà soát, điều chỉnh các quy định pháp luật là rất cần thiết. Nhưng mọi thay đổi cần phải được nghiên cứu kỹ lưỡng, lắng nghe nhiều chiều và bảo đảm đúng quy trình.

“Tôi tin rằng một Chính phủ kiến tạo, lắng nghe và điều hành theo hướng kỹ trị sẽ luôn tiếp thu những ý kiến xác đáng để điều chỉnh cho phù hợp thực tiễn, từ đó tạo điều kiện để nghề luật sư phát triển lành mạnh, độc lập, tự quản nhưng vẫn trong khuôn khổ pháp luật và trách nhiệm xã hội".– Luật sư Tiền bày tỏ.

Một Chính phủ kiến tạo cần lắng nghe tiếng nói từ hơn 2 vạn luật sư. Việc tạm dừng các điều khoản gây tranh cãi của Nghị định 109 không chỉ là để bảo vệ quyền lợi cho giới luật sư, mà cao hơn cả, là để bảo vệ tính nghiêm minh của pháp luật và quyền được tiếp cận công lý của mọi công dân. Không thể để thanh bảo kiếm của luật sư bị "treo" bởi những quyết định hành chính thiếu tính chuyên môn và đầy rủi ro nếu bị lạm quyền.