VCCI kiến nghị 11 giải pháp đột phá tháo gỡ điểm nghẽn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Trong bối cảnh khu vực kinh tế tư nhân ngày càng đóng vai trò quan trọng nhưng vẫn đối mặt với nhiều hạn chế cố hữu, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam đã đưa ra loạt kiến nghị mang tính hệ thống nhằm hoàn thiện Dự thảo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi). Điểm nhấn xuyên suốt là yêu cầu định lượng hóa chính sách thay vì duy trì cách tiếp cận mang tính nguyên tắc, vốn lâu nay khiến việc triển khai thiếu hiệu quả và khó đo lường.

Thực tế cho thấy, khu vực doanh nghiệp tư nhân tại Việt Nam vẫn mang đặc trưng “đông nhưng nhỏ”, với gần 70% doanh nghiệp có quy mô vốn dưới 10 tỷ đồng và hơn 80% sử dụng chưa đến 10 lao động. Sự chênh lệch về quy mô giữa doanh nghiệp trong nước với khu vực FDI và doanh nghiệp nhà nước là rất lớn, phản ánh khoảng cách đáng kể về năng lực tài chính và sức cạnh tranh. Không chỉ dừng lại ở quy mô, hiệu quả hoạt động của khối này cũng ở mức thấp khi tỷ suất lợi nhuận chỉ đạt khoảng 1,4%, cho thấy khả năng tích lũy và tái đầu tư còn hạn chế.

VCCI kiến nghị 11 giải pháp đột phá tháo gỡ điểm nghẽn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. (Ảnh: Minh họa)

Một trong những điểm nghẽn lớn nhất được chỉ ra là năng lực công nghệ và quản trị. Tỷ lệ doanh nghiệp có sản phẩm mới trong ba năm gần đây chỉ đạt 7,5%, trong khi mức độ ứng dụng công nghệ số mới dừng ở 37,9%. Đáng chú ý, phần lớn doanh nghiệp vẫn vận hành theo mô hình chủ sở hữu kiêm điều hành, khiến việc ra quyết định mang tính ngắn hạn, thiếu chiến lược dài hơi và khó thích ứng với biến động thị trường.

Trong bối cảnh đó, Dự thảo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa phiên bản mới được đánh giá đã có nhiều cải tiến đáng ghi nhận, đặc biệt là việc áp dụng cơ chế phân bổ ngân sách dựa trên kết quả đầu ra và triển khai phiếu hỗ trợ. Các đề xuất về tín dụng dựa trên dòng tiền, tài sản vô hình hay chuỗi giá trị cũng mở ra hướng tiếp cận vốn linh hoạt hơn cho doanh nghiệp.

Tuy nhiên, để các chính sách này thực sự đi vào cuộc sống, VCCI cho rằng cần tiếp tục hoàn thiện theo hướng cụ thể hóa và sát thực tế hơn. Một trong những kiến nghị đáng chú ý là điều chỉnh tiêu chí phân loại doanh nghiệp nhỏ và vừa theo đặc thù ngành nghề. Việc áp dụng ngưỡng doanh thu và lao động chung đang khiến nhiều doanh nghiệp trong lĩnh vực thâm dụng nguyên liệu bị “vượt trần” hỗ trợ khi chưa đủ mạnh. Đề xuất nâng trần doanh thu lên 1.000 tỷ đồng đối với một số ngành và cho phép lộ trình chuyển tiếp là giải pháp mang tính thực tiễn cao.

Ở góc độ tài chính, VCCI đề xuất mở rộng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp cho cả doanh nghiệp vừa trong lĩnh vực sản xuất và công nghiệp hỗ trợ, đồng thời bổ sung cơ chế khuyến khích đầu tư mở rộng và đổi mới công nghệ. Về tiếp cận vốn, việc xây dựng khung định giá tài sản vô hình và rút ngắn thời gian thẩm định được xem là điều kiện then chốt để cải thiện khả năng tiếp cận tín dụng.

Các kiến nghị liên quan đến đất đai và mặt bằng sản xuất cũng được nhấn mạnh, với đề xuất tăng mức giảm tiền thuê đất lên 30% trong 7 năm và áp dụng trực tiếp thay vì thông qua trung gian. Điều này không chỉ giúp giảm chi phí mà còn đảm bảo tính minh bạch và đồng bộ với các luật liên quan.

Đáng chú ý, VCCI đặc biệt nhấn mạnh vai trò của chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Việc đề xuất hỗ trợ tối thiểu 50% chi phí chuyển đổi số, đồng thời mở rộng ưu đãi cho các hoạt động ESG và tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế cho thấy tầm nhìn dài hạn trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt.

Song song với đó, cải cách thủ tục hành chính cũng được đặt ra như một ưu tiên cấp bách. Các đề xuất như “khai báo một lần”, áp dụng kế toán đơn giản và nguyên tắc “hướng dẫn trước, xử phạt sau” được kỳ vọng sẽ tạo môi trường kinh doanh thân thiện, giảm áp lực tuân thủ cho doanh nghiệp.

Ở khía cạnh thị trường, việc dành tối thiểu 20% nguồn vốn mua sắm công cho doanh nghiệp nhỏ và vừa được xem là đòn bẩy quan trọng để mở rộng đầu ra. Đồng thời, các cơ chế thử nghiệm chính sách mới như sandbox hay miễn trừ trách nhiệm trong đổi mới sáng tạo cũng mở ra không gian phát triển linh hoạt hơn.

Tổng thể, các kiến nghị của VCCI không chỉ dừng lại ở việc bổ sung chính sách mà còn hướng tới thay đổi tư duy xây dựng luật theo hướng định lượng, minh bạch và có thể đo lường. Đây được xem là chìa khóa để chuyển từ hỗ trợ hình thức sang hỗ trợ thực chất, giúp khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa không chỉ tồn tại mà còn có thể bứt phá, đóng góp hiệu quả hơn cho nền kinh tế.