Ưu tiên nguồn lực pháp lý - chìa khóa tháo gỡ “nút thắt” cho kinh tế tư nhân bứt phá

Để khu vực kinh tế tư nhân bứt phá, yếu tố then chốt không chỉ nằm ở nguồn vốn hay công nghệ, mà còn ở hành lang pháp lý ổn định, minh bạch và tạo thuận lợi thực chất cho doanh nghiệp.

Cần cơ sở pháp lý vững chắc để khu vực tư nhân tiếp cận nguồn lực

Theo Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc, Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân đã nhấn mạnh vai trò đặc biệt của khu vực này trong giai đoạn hiện nay, coi đây là “một động lực quan trọng của nền kinh tế”. Song song đó, Nghị quyết số 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật cũng đặt mục tiêu hoàn thiện thể chế, thúc đẩy phát triển mạnh mẽ hệ thống dịch vụ pháp lý, trợ giúp pháp lý và đăng ký biện pháp bảo đảm, giúp người dân và doanh nghiệp tiếp cận pháp luật hiệu quả hơn.

Trên tinh thần đó, Bộ Tư pháp đang phối hợp cùng các bộ, ngành nhận diện những “điểm nghẽn thể chế” để tháo gỡ rào cản, tạo điều kiện cho khu vực kinh tế tư nhân phát triển mạnh và bền vững hơn.

Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật, Bộ Tư pháp Lê Vệ Quốc

Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật, Bộ Tư pháp Lê Vệ Quốc cho biết, hiện nay cả nước có khoảng 900.000 doanh nghiệp thì có đến 97% là doanh nghiệp nhỏ và vừa, phấn đấu đến năm 2030 có ít nhất 2 triệu doanh nghiệp. Với số lượng này, chắc chắn nhu cầu hỗ trợ nói chung và nhu cầu hỗ trợ pháp lý nói riêng của doanh nghiệp nhỏ và vừa ngày càng nhiều hơn.

Đặc biệt trong bối cảnh phát triển công nghệ số, hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng mạnh mẽ, sâu rộng như hiện nay, việc phát sinh những vấn đề liên quan đến pháp luật, những vụ việc và vướng mắc pháp lý trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, đầu tư của doanh nghiệp không thể tránh khỏi, thậm chí có thể phức tạp hơn, khó lường hơn, có tính rủi ro cao hơn.

Trong khi đó, khối doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp nhỏ và vừa, năng lực cạnh tranh còn chưa đáp ứng, kiến thức pháp luật, nhất là việc thực thi pháp luật còn hạn chế. Do đó, rất cần sự hỗ trợ của Nhà nước thông qua các chương trình, đề án về hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, trong đó có hoạt động tư vấn pháp luật của mạng lưới tư vấn viên pháp luật hỗ trợ pháp lý…

Thể chế và thực thi pháp luật vẫn là rào cản lớn

Các chuyên gia cho rằng, nhiều quy định pháp luật hiện hành vẫn chưa khắc phục triệt để tư duy “không quản được thì cấm”, cơ chế “xin - cho” còn tồn tại. Việc luật hóa chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước diễn ra chậm, trong khi nhiều văn bản dưới luật thiếu đồng bộ. Cơ chế ưu đãi và hỗ trợ tiếp cận vốn, đất đai hay công nghệ cho doanh nghiệp vẫn chưa rõ ràng; quy trình hành chính còn rườm rà, thiếu sự phối hợp giữa các cấp, ngành.

Ông Nguyễn Duy Lãm, Chủ tịch Hiệp hội Pháp chế Doanh nghiệp, chỉ rõ hai “nút thắt” lớn nhất hiện nay là thể chế chưa theo kịp thực tiễn và năng lực đội ngũ cán bộ thực thi. Ông cho rằng, cùng với việc đơn giản hóa thủ tục hành chính, cần chú trọng đào tạo, nâng cao năng lực và đạo đức công vụ để hạn chế tình trạng “ngáng chân” doanh nghiệp. Đây là điều kiện tiên quyết để khung khổ pháp lý đi vào cuộc sống một cách hiệu quả.

Cần truyền thông chính sách và tạo “hệ sinh thái hỗ trợ”

Bên cạnh hoàn thiện thể chế, các chuyên gia cho rằng cần đẩy mạnh truyền thông chính sách để doanh nghiệp hiểu, áp dụng đúng quy định, hạn chế rủi ro pháp lý. Cơ chế trợ giúp pháp lý cũng cần mở rộng, đặc biệt trong các lĩnh vực chuyển đổi mô hình kinh doanh, tiếp cận mặt bằng, vốn và thuế. Sự phối hợp đồng bộ giữa các bộ, ngành, địa phương và hiệp hội nghề nghiệp sẽ giúp hình thành một “hệ sinh thái trợ giúp pháp lý” hiệu quả, thay cho chính sách manh mún, thiếu ổn định như hiện nay.

Với gần một triệu doanh nghiệp đang hoạt động, trong đó 98% là doanh nghiệp nhỏ và vừa, PGS.TS Đinh Dũng Sỹ – chuyên gia pháp luật – nhấn mạnh, chính sách pháp lý cho khu vực tư nhân cần hướng đến đúng và trúng đối tượng. Điều doanh nghiệp cần không chỉ là thủ tục đơn giản, chi phí thấp, mà còn là hành lang pháp lý khuyến khích đổi mới sáng tạo, ứng dụng công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Có thể thấy, tăng cường thực thi pháp luật, minh bạch hóa bộ máy hành chính và loại bỏ những rào cản vô hình đang là điều kiện tiên quyết để kiến tạo môi trường kinh doanh công bằng, ổn định. Khi khu vực tư nhân được tiếp sức bằng hành lang pháp lý minh bạch và sự đồng hành thực chất của cơ quan quản lý, đó sẽ là động lực mạnh mẽ thúc đẩy kinh tế Việt Nam phát triển bền vững, tự chủ và hội nhập sâu rộng hơn trong thời gian tới.