Tỷ phú Ấn Độ Gautam Adani bị Mỹ cáo buộc hối lộ như thế nào?

Tỷ phú Ấn Độ Gautam Adani bị Mỹ cáo buộc hối lộ (Ảnh: Reuters).

Vào tháng 6 năm 2020, một công ty năng lượng tái tạo thuộc sở hữu của tỷ phú Ấn Độ Gautam Adani đã giành được một thỏa thuận mà họ gọi là dự án phát triển năng lượng mặt trời lớn nhất từng được phê duyệt - một thỏa thuận cung cấp 8 gigawatt điện cho một công ty điện lực nhà nước Ấn Độ.

Tuy nhiên, vấn đề đã phát sinh từ đây: các công ty điện lực địa phương không muốn trả mức giá mà công ty nhà nước đưa ra, khiến thỏa thuận rơi vào tình thế nguy hiểm, theo cơ quan chức năng Mỹ. Để cứu vãn thỏa thuận, ông Adani bị cáo buộc đã quyết định hối lộ các quan chức địa phương nhằm thuyết phục họ mua điện.

Cáo buộc này là trung tâm trong các vụ kiện hình sự và dân sự được công bố hôm thứ Tư (20/11) tại Mỹ nhằm vào ông Adani, người hiện không bị giam giữ tại Mỹ và được cho là đang ở Ấn Độ. Công ty của ông, Adani Group, nói rằng các cáo buộc này là "vô căn cứ" và rằng họ sẽ tìm kiếm "mọi biện pháp pháp lý có thể".

Hàng trăm triệu USD bị cáo buộc hối lộ cho các quan chức địa phương tại Ấn Độ đã thu hút sự chú ý của Bộ Tư pháp Mỹ và Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC), khi các công ty của ông này huy động vốn từ các nhà đầu tư Mỹ trong nhiều giao dịch từ năm 2021.

Cách thức vụ việc diễn ra được trích từ bản cáo trạng hình sự dài 54 trang của Công tố viên Liên bang Mỹ về ông Adani và 7 cộng sự, cùng hai đơn kiện dân sự từ SEC, với nội dung dẫn chiếu chi tiết đến các tin nhắn điện tử giữa những người tham gia bị cáo buộc trong vụ việc.

Theo bản cáo trạng, vào đầu năm 2020, Tập đoàn Năng lượng Mặt trời Ấn Độ đã trao hợp đồng cho Adani Green Energy và một công ty khác là Azure Power Global để thực hiện dự án năng lượng mặt trời 12 gigawatt, được kỳ vọng mang lại hàng tỷ USD doanh thu cho cả hai công ty.

Đây là một bước tiến lớn đối với Adani Green Energy, công ty do cháu trai của ông Adani, Sagar Adani, điều hành. Cho đến thời điểm đó, công ty này mới chỉ đạt khoảng 50 triệu USD doanh thu trong suốt lịch sử hoạt động và chưa từng có lãi, theo đơn kiện của SEC.

Nhưng sáng kiến này đã sớm gặp trở ngại. Các nhà phân phối điện địa phương không muốn cam kết mua điện mặt trời mới, do họ kỳ vọng giá điện sẽ giảm trong tương lai, theo báo cáo của Viện Phân tích Kinh tế Năng lượng.

Ông Sagar Adani và CEO của Azure tại thời điểm đó đã thảo luận về các trì hoãn này và ám chỉ đến việc hối lộ qua ứng dụng nhắn tin mã hóa WhatsApp, theo SEC.

Sagar Adani, cháu trai của tỷ phú Gautam Adani (Ảnh: Bloomberg).

Khi CEO của Azure viết vào ngày 24 tháng 11 năm 2020 rằng, các công ty điện lực địa phương "đang được thúc đẩy", ông Sagar Adani bị cáo buộc đã trả lời: "Đúng... nhưng bề ngoài rất khó che giấu". Vào tháng 2 năm 2021, ông Sagar Adani bị cáo buộc đã nhắn cho CEO này rằng: "Để anh biết, chúng tôi đã tăng gấp đôi các khoản khuyến khích để thúc đẩy việc chấp thuận".

SEC không nêu tên CEO của Azure là bị đơn, nhưng hồ sơ chứng khoán của Azure cho thấy CEO vào thời điểm đó là ông Ranjit Gupta. Ông Gupta đã bị Bộ Tư pháp Mỹ buộc tội âm mưu vi phạm luật chống hối lộ.

Azure nói hôm thứ Năm rằng, họ đang hợp tác với các cuộc điều tra của Mỹ, và rằng các cá nhân liên quan đến các cáo buộc đã rời công ty hơn một năm trước.

“May mắn bất ngờ”

Vào tháng 8 năm 2021, ông Gautam Adani đã có cuộc gặp đầu tiên trong một loạt các cuộc gặp với một quan chức tại bang Andhra Pradesh ở miền Nam Ấn Độ, nơi ông bị cáo buộc đã hứa hẹn chi 228 triệu USD tiền hối lộ để bang này đồng ý mua điện, theo cáo trạng của Bộ Tư pháp Mỹ.

Đến tháng 12, bang Andhra Pradesh đã đồng ý mua điện, và các bang khác với các hợp đồng nhỏ hơn cũng nhanh chóng làm theo. Các quan chức ở các bang khác cũng bị cáo buộc nhận hối lộ, theo cơ quan chức năng Mỹ.

Trong một cuộc họp ngày 6 tháng 12 năm 2021 tại một quán cà phê, các Giám đốc điều hành của Azure bị cáo buộc đã thảo luận về "tin đồn rằng gia đình Adani đã bằng cách nào đó thúc đẩy việc ký kết" các thỏa thuận, theo SEC.

Ông Gautam Adani nói vào ngày 14 tháng 12 năm 2021 rằng, công ty đang trên đà "trở thành đơn vị dẫn đầu toàn cầu trong lĩnh vực năng lượng tái tạo vào năm 2030".

SEC viết trong đơn kiện: "Sự may mắn bất ngờ của Azure và Adani Green đã làm dấy lên đồn đoán trên thị trường về các hợp đồng được trao".

Bức thư từ SEC

Không lâu sau đó, SEC đã bắt đầu điều tra. Cơ quan này đã gửi một "thư yêu cầu thông tin" chung đến Azure - công ty lúc đó đang niêm yết trên Sàn Giao dịch Chứng khoán New York vào ngày 17 tháng 3 năm 2022, yêu cầu cung cấp thông tin về các hợp đồng gần đây và liệu các quan chức nước ngoài có yêu cầu bất kỳ thứ gì có giá trị hay không, theo cáo trạng của Bộ Tư pháp Mỹ.

Theo Bộ Tư pháp, ông Gautam Adani đã nói với các đại diện của Azure trong một cuộc họp ở Ahmedabad, Ấn Độ, rằng, ông mong được hoàn trả hơn 80 triệu USD cho các khoản hối lộ mà ông đã trả để cuối cùng mang lại lợi ích cho các hợp đồng của Azure.

Một số đại diện của Azure và một nhà đầu tư lớn của công ty đã quyết định trả lại cho ông Adani bằng cách cho phép công ty của ông tiếp quản một dự án có tiềm năng sinh lợi. Các đại diện và nhà đầu tư này bị cáo buộc đã đồng ý nói với hội đồng quản trị của Azure rằng, ông Adani đã yêu cầu tiền hối lộ, nhưng che giấu vai trò của họ trong vụ việc, theo các công tố viên.

Trong suốt thời gian này, các công ty của ông Adani đã huy động hàng tỷ USD thông qua các khoản vay và trái phiếu từ các ngân hàng quốc tế, bao gồm các nhà đầu tư Mỹ. Trong bốn giao dịch huy động vốn riêng biệt từ năm 2021 đến năm 2024, các công ty đã gửi cho nhà đầu tư các tài liệu tuyên bố rằng họ không hối lộ - những tuyên bố mà các công tố viên cho là sai và cấu thành hành vi gian lận.

Cáo trạng được công bố vào ngày 20 tháng 11, khiến giá trị thị trường của các công ty thuộc Adani Group mất 27 tỷ USD (Ảnh: Getty Images).

FBI lục soát

Trong chuyến thăm Mỹ vào ngày 17 tháng 3 năm 2023, các đặc vụ FBI đã tịch thu các thiết bị điện tử của ông Sagar Adani. Theo đó, thẩm phán đã phê duyệt một lệnh khám xét, chỉ ra rằng Chính phủ Mỹ đang điều tra các hành vi vi phạm tiềm ẩn đối với luật gian lận và Đạo luật Chống Tham nhũng Nước ngoài.

Theo các công tố viên, ông Gautam Adani đã tự gửi email cho mình các bức ảnh chụp từng trang của lệnh khám xét vào ngày 18 tháng 3 năm 2023.

Tuy nhiên, các công ty của ông vẫn tiến hành ký kết một thỏa thuận vay hợp vốn trị giá 1,36 tỷ USD vào ngày 5 tháng 12 năm 2023, và một đợt phát hành trái phiếu đảm bảo khác vào tháng 3 năm 2024, và một lần nữa cung cấp cho các nhà đầu tư thông tin sai lệch về các chính sách chống hối lộ, theo các công tố viên.

Vào ngày 24 tháng 10, các công tố viên liên bang tại Brooklyn đã có được một cáo trạng từ đại bồi thẩm đoàn chống lại ông Gautam Adani, ông Sagar Adani, ông Gupta và 5 người khác bị cáo buộc tham gia vào vụ việc.

Cáo trạng được công bố vào ngày 20 tháng 11, khiến giá trị thị trường của các công ty thuộc Adani Group mất 27 tỷ USD. Adani Green Energy ngay lập tức hủy bỏ đợt phát hành trái phiếu trị giá 600 triệu USD, một trong những bước huy động vốn lớn đầu tiên của công ty trên thị trường nước ngoài.