Tuyên Quang: Kim ngạch giảm nhẹ, sức hút kinh tế của Cửa khẩu Thanh Thủy vẫn tiếp tục gia tăng

Sáu tháng đầu năm, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu qua Cửa khẩu quốc tế Thanh Thủy, tỉnh Tuyên Quang giảm khoảng 5% so với cùng kỳ năm 2025. Tuy nhiên, số tờ khai đăng ký trực tiếp tăng 3%; số doanh nghiệp và tư thương tham gia tăng thêm 22 đơn vị, tương đương gần 19%.

Hai chiều chuyển động trái ngược cho thấy kim ngạch giảm chủ yếu liên quan đến quy mô và cơ cấu một số mặt hàng, chưa phản ánh sự suy giảm sức hút của cửa khẩu. Dòng doanh nghiệp tiếp tục gia tăng trong khi hàng hóa, phương tiện không xảy ra ùn tắc là tín hiệu tích cực đối với môi trường thương mại biên giới.

Cửa khẩu quốc tế Thanh Thủy hoạt động thông quan ổn định, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu (Ảnh: Cổng TTĐT)

Trong hơn 250 triệu USD kim ngạch xuất khẩu, riêng sầu riêng đạt trên 201,4 triệu USD, chiếm khoảng 80% giá trị hàng xuất khẩu qua cửa khẩu. Thanh Thủy vì thế đang giữ vai trò quan trọng trong việc kết nối nông sản Việt Nam với thị trường Trung Quốc.

Giá trị của cửa khẩu không chỉ nằm ở khâu cho hàng hóa đi qua. Thông quan ổn định giúp doanh nghiệp chủ động kế hoạch thu mua, vận chuyển và giao hàng, đặc biệt đối với nông sản tươi có thời gian bảo quản ngắn. Khi thời gian chờ đợi được rút ngắn, nguy cơ giảm chất lượng và chi phí phát sinh cũng được hạn chế.

Sự xuất hiện của các mặt hàng mới như thảo quả, sa nhân, nghệ và tôm càng xanh còn mở thêm kênh thị trường cho sản phẩm đặc trưng của miền núi. Nếu duy trì được đơn hàng, những sản phẩm này có thể tạo thêm sinh kế cho người dân, hợp tác xã và cơ sở sơ chế trong khu vực.

Tuy nhiên, tỷ trọng sầu riêng quá lớn cũng cho thấy hoạt động xuất khẩu đang phụ thuộc mạnh vào một mặt hàng. Biến động nhu cầu, giá cả hoặc tiêu chuẩn kiểm dịch từ thị trường nhập khẩu có thể tác động đáng kể đến kim ngạch chung. Những mặt hàng mới vì thế mang ý nghĩa không chỉ ở giá trị trước mắt, mà còn ở khả năng làm đa dạng cơ cấu hàng xuất khẩu.

Cửa khẩu Thanh Thủy còn góp phần trực tiếp vào nguồn lực tài chính của địa phương. Sáu tháng đầu năm, số thu ngân sách đạt 120,65 tỷ đồng; trong đó thuế giá trị gia tăng chiếm gần 89%.

Nguồn thu giảm 16% so với cùng kỳ do kim ngạch của một số mặt hàng như antimon, nhôm hợp kim và máy móc thiết bị đi xuống. Dù vậy, năng lượng điện vẫn tạo khoảng 58% tổng số thu; than cốc tăng 52%, trong khi mặt hàng ván khuôn nhôm mới phát sinh đóng góp gần 5,85 tỷ đồng.

Cơ cấu nhập khẩu gồm điện, nhôm nguyên liệu, máy móc, thiết bị và than cốc cho thấy cửa khẩu không chỉ phục vụ tiêu dùng. Một phần hàng hóa đi qua Thanh Thủy là đầu vào cho hoạt động sản xuất, xây dựng và công nghiệp. Vai trò kinh tế của cửa khẩu vì thế được hình thành theo hai chiều: đưa hàng Việt Nam ra thị trường và tiếp nhận nguyên liệu, thiết bị cho nền kinh tế trong nước.

Trong sáu tháng, Hải quan cửa khẩu đã xử lý 6.033 tờ khai, hơn 11.100 lượt phương tiện và gần 15.000 lượt người xuất nhập cảnh. Việc duy trì lực lượng trực trong những thời điểm cao điểm, vận hành thủ tục điện tử và giải quyết 250 hồ sơ trực tuyến giúp dòng hàng hóa không bị gián đoạn.

Đối với doanh nghiệp, thời gian thông quan là một loại chi phí. Quy trình càng ổn định, doanh nghiệp càng dễ tính toán lịch vận chuyển, vòng quay phương tiện và tiến độ giao hàng. Việc số doanh nghiệp, tư thương tăng trong lúc kim ngạch giảm cho thấy khả năng phục vụ và tính ổn định đang trở thành lợi thế của Thanh Thủy.

Hoạt động kiểm soát buôn lậu cũng góp phần bảo vệ môi trường kinh doanh chính ngạch. Sáu tháng đầu năm, lực lượng hải quan phát hiện 11 vụ vi phạm, nhưng không hình thành điểm nóng về buôn lậu hay ma túy. Sự cân bằng giữa tạo thuận lợi thương mại và kiểm soát rủi ro là điều kiện để cửa khẩu duy trì uy tín với doanh nghiệp.

Cửa khẩu Thanh Thủy đang tạo ra ba lớp giá trị: mở đường cho hàng hóa tiếp cận thị trường Trung Quốc, đóng góp ngân sách và thu hút thêm doanh nghiệp tham gia thương mại biên giới. Giai đoạn tiếp theo, sức lan tỏa kinh tế sẽ phụ thuộc vào mức độ đa dạng của hàng xuất khẩu, khả năng hình thành dịch vụ logistics và sự ổn định của các chuỗi cung ứng qua biên giới.

Kim ngạch có thể biến động theo từng thời điểm, nhưng dòng doanh nghiệp gia tăng cho thấy nền tảng giao thương tại Thanh Thủy vẫn được duy trì. Đây mới là tín hiệu quan trọng đối với vai trò lâu dài của cửa khẩu trong phát triển kinh tế Tuyên Quang.