Bắc Ninh bổ sung năng lực xử lý rác, giảm áp lực cho hệ thống hiện hữu

Tại công trường Nhà máy xử lý rác và phát điện Bắc Giang ở phường Đa Mai, thành phố Bắc Ninh các hạng mục xây dựng chính cơ bản hoàn thành. Hiện nhà thầu đang tập trung thi công hệ thống lò hơi, lò đốt, đường ống công nghệ và các hạng mục cơ điện. Gần 500 công nhân được huy động làm việc liên tục theo phương thức 3 ca, 4 kíp nhằm bảo đảm tiến độ.

Theo thông tin chia sẻ của ông Nguyễn Xuân Lương, Trưởng Ban Quản lý dự án, tiến độ chung của dự án hiện đạt khoảng 70% kế hoạch. Chủ đầu tư đang tập trung nhân lực, thiết bị, phối hợp với nhà thầu tổ chức thi công liên tục, đồng thời chuẩn bị các điều kiện để triển khai những phần việc tiếp theo.

Dự án do Công ty TNHH Năng lượng môi trường Bắc Giang làm chủ đầu tư, có tổng mức đầu tư hơn 1.866 tỷ đồng, công suất xử lý 850 tấn chất thải mỗi ngày đêm, gồm 750 tấn rác sinh hoạt và 100 tấn chất thải công nghiệp thông thường. Nhà máy được thiết kế với công suất phát điện 16 MW.

Theo đại diện chủ đầu tư, doanh nghiệp đang ưu tiên nhân lực, máy móc cho các hạng mục trọng điểm, tổ chức thi công song song những phần việc đủ điều kiện, rút ngắn thời gian chuyển tiếp giữa các công đoạn. Mục tiêu là bắt đầu tiếp nhận rác từ tháng 6/2027.

Song song với thi công, chủ đầu tư phối hợp hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật bên ngoài, đặc biệt là hệ thống cấp điện, cấp nước. Dự án đường dây 110 kV phục vụ nhà máy đã được chấp thuận nhà đầu tư với tổng vốn khoảng 29 tỷ đồng.

Một nhiệm vụ quan trọng khác là chuẩn bị đội ngũ nhân lực vận hành. Từ ngày 11/5/2026, nhân sự của công ty đã tham gia chương trình đào tạo tại Nhà máy điện rác Seraphin (Hà Nội), trực tiếp thực hành trên dây chuyền công nghệ, tìm hiểu quy trình kiểm soát thông số kỹ thuật, xử lý tình huống và vận hành an toàn.

Cùng với dự án tại phường Đa Mai, Nhà máy xử lý chất thải rắn tại tổ dân phố Nghĩa Tiến, phường Hiệp Hòa cũng đang được triển khai. Dự án do Công ty TNHH Môi trường Ngôi sao xanh và Công ty CP Đầu tư và Thương mại HHK làm chủ đầu tư, có diện tích khoảng 4,9 ha, tổng mức đầu tư hơn 2.100 tỷ đồng.

Theo thiết kế, nhà máy có công suất xử lý bằng công nghệ đốt 500 tấn chất thải mỗi ngày đêm, gồm 400 tấn rác sinh hoạt và 100 tấn rác công nghiệp, công suất phát điện 13 MW. Ngoài ra, dự án còn có hạng mục xử lý chất thải công nghiệp và tái chế với công suất 700 tấn.

Đến nay, chủ đầu tư đã hoàn thành giải phóng mặt bằng; các công việc lập báo cáo nghiên cứu khả thi, thiết kế cơ sở và thiết kế thiết bị, công nghệ đã được triển khai. Dự án đang tập trung san lấp mặt bằng, phấn đấu hoàn thành trong tháng 11/2026, sau đó triển khai khoan, ép cọc và các hạng mục xây dựng tiếp theo, hướng tới đưa nhà máy vào hoạt động tháng 12/2027.

Các phương tiện, máy móc tập trung san lấp mặt bằng tại khu vực triển khai dự án Nhà máy xử lý chất thải rắn tại Hiệp Hòa. (Ảnh: Khôi Nguyên)

Áp lực xử lý chất thải trên địa bàn Bắc Ninh thể hiện rõ qua công suất tiếp nhận của các cơ sở hiện có. Hiện 3 nhà máy điện rác có tổng công suất thiết kế 1.150 tấn/ngày, đang tiếp nhận, xử lý bình quân khoảng 1.135 tấn/ngày. Đáng chú ý, các nhà máy tại phường Song Liễu và phường Phù Lãng đang tiếp nhận lượng rác vượt công suất thiết kế.

Một số cơ sở xử lý khác còn hạn chế về điều kiện vận hành, công nghệ và khả năng tiếp nhận. Các lò đốt quy mô nhỏ tại một số địa phương đã hoạt động nhiều năm, công suất thấp, công nghệ lạc hậu, chưa đáp ứng tốt yêu cầu xử lý chất thải ngày càng tăng.

Trong điều kiện đó, việc sớm hoàn thành hai nhà máy mới có ý nghĩa quan trọng đối với việc bổ sung năng lực xử lý cho toàn hệ thống. Theo thiết kế, riêng hai dự án tại Đa Mai và Hiệp Hòa có tổng công suất xử lý bằng công nghệ đốt 1.350 tấn chất thải mỗi ngày đêm, chưa kể hạng mục xử lý, tái chế chất thải công nghiệp tại Hiệp Hòa.

Tuy nhiên, để các dự án về đích đúng kế hoạch, chủ đầu tư vẫn phải giải quyết nhiều vấn đề liên quan đến nhân lực, thiết bị, hạ tầng kỹ thuật và phương án tài chính.

Đối với Nhà máy xử lý rác và phát điện Bắc Giang, khối lượng công việc lớn, có sự tham gia của nhiều nhà thầu, trong khi một số hạng mục phụ thuộc vào điều kiện hạ tầng bên ngoài. Điều này đòi hỏi công tác phối hợp, điều phối tiến độ phải được thực hiện chặt chẽ.

Tình trạng khan hiếm, biến động nhân lực xây dựng và lao động kỹ thuật cũng ảnh hưởng đến tổ chức thi công. Để khắc phục, chủ đầu tư đã điều chỉnh tăng mức lương từ 30 - 40% nhằm thu hút, duy trì lực lượng lao động; đồng thời bổ sung nhân lực, bố trí lại các mũi thi công và tăng ca đối với những hạng mục trọng điểm. Cơ chế giá dịch vụ xử lý rác và giá mua điện cũng là những yếu tố tác động trực tiếp đến phương án tài chính của dự án.

Tại phường Hiệp Hòa, khó khăn về giao thông kết nối đang được địa phương phối hợp giải quyết. Trước mắt, tuyến đường tạm dài gần 200 m đã hoàn thành, tạo điều kiện cho phương tiện vận chuyển vật liệu tiếp cận khu đất, phục vụ san lấp mặt bằng. Đơn vị thi công cũng đang tập trung đẩy nhanh tiến độ các tuyến đường trong Khu công nghiệp Hòa Yên, từng bước hoàn thiện hạ tầng giao thông kết nối với dự án.

Ông Bùi Huy Khánh, Bí thư Đảng ủy phường Hiệp Hòa cho biết, địa phương tiếp tục phối hợp, hỗ trợ chủ đầu tư trong quá trình triển khai, đồng thời mong muốn doanh nghiệp tập trung nguồn lực, đẩy nhanh tiến độ, sớm hoàn thành nhà máy.

Theo ông Vũ Văn Tưởng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Bắc Ninh, Sở thường xuyên phối hợp với các sở, ngành, địa phương hỗ trợ nhà đầu tư hoàn thiện thủ tục liên quan đến đầu tư, xây dựng, đất đai, môi trường, phòng cháy, chữa cháy, điện, nước và đấu nối hạ tầng. Những khó khăn phát sinh trong quá trình triển khai sẽ được các cơ quan chức năng phối hợp xem xét, hỗ trợ xử lý, tạo điều kiện để hai dự án thực hiện theo kế hoạch.

Cùng với yêu cầu bảo đảm tiến độ, chất lượng công trình và tiêu chuẩn môi trường phải được đặt lên hàng đầu. Hệ thống xử lý khí thải, nước thải, tro, xỉ sau đốt cần đáp ứng đầy đủ quy chuẩn; thiết bị công nghệ phải được lắp đặt đồng bộ, kiểm tra kỹ lưỡng trước khi vận hành.

Việc đầu tư các nhà máy xử lý rác tập trung không chỉ nhằm giải quyết lượng chất thải phát sinh trước mắt mà còn góp phần thay đổi phương thức quản lý, xử lý rác theo hướng hiện đại, gắn với thu hồi năng lượng và tái chế tài nguyên. Khi hai dự án đi vào hoạt động, Bắc Ninh sẽ có thêm năng lực xử lý chất thải, tạo điều kiện để hệ thống hạ tầng môi trường theo kịp tốc độ phát triển đô thị và công nghiệp của địa phương.