Từ thưởng Tết đến hệ sinh thái lao động bền vững tại Đồng Nai

Công đoàn và doanh nghiệp: Nỗ lực chăm lo từng ngày

Mỗi dịp Tết đến Xuân về, câu hỏi được công nhân lao động nhắc đến nhiều nhất không phải là “về quê mấy ngày”, mà là: “năm nay có thưởng không, thưởng được bao nhiêu?”. Với người lao động làm công ăn lương, thưởng Tết không chỉ là khoản tiền tích lũy hiếm hoi sau một năm chắt chiu, mà còn là thước đo cho sự ghi nhận, cho cảm giác mình không bị bỏ lại phía sau trong guồng quay sản xuất.

Ở không ít nơi, thưởng Tết vẫn là câu chuyện may rủi: doanh nghiệp làm ăn được thì thưởng, khó thì cắt; người lao động chỉ biết chờ đến cuối năm. Cách làm ấy khiến quan hệ lao động luôn tiềm ẩn bất ổn, bởi quyền lợi của người lao động phụ thuộc gần như hoàn toàn vào quyết định đơn phương của chủ sử dụng lao động.

Tại Công ty TNHH Chang Shin Việt Nam (tỉnh Đồng Nai), thưởng Tết lại được đặt trong một logic khác. Năm nay, chính sách thưởng được công ty xây dựng theo thâm niên làm việc: người lao động làm đủ một năm được tương đương 1 tháng lương cơ bản, và cứ mỗi năm làm thêm sẽ cộng thêm 5%, tối đa có thể lên đến 200% lương (tương đương 2 tháng lương). Dự kiến, doanh nghiệp sẽ chi khoảng 600 tỉ đồng để thưởng Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 cho người lao động

Đặc biệt, khoản thưởng không phải là “ân huệ cuối năm”, mà là một nội dung đã được xác lập từ trước trong thỏa ước lao động tập thể. Điều này có nghĩa: thưởng Tết là kết quả của đối thoại, thương lượng và cam kết, chứ không phải quyết định mang tính cảm tính.

Ông Đặng Tuấn Tú – Chủ tịch Công đoàn Công ty Changshin Việt Nam, chia sẻ, dù tình hình kinh tế còn nhiều khó khăn, doanh nghiệp vẫn quyết định giữ mức thưởng Tết cao cho người lao động. Điều này không chỉ thể hiện trách nhiệm của công ty với người lao động, mà còn tạo niềm tin, sự ổn định tâm lý lao động trong thời kỳ biến động.

Chương trình Tết sum vầy - Xuân yêu thương dành cho người lao động tại Công ty Changshin Việt Nam trong nawm2025. Ảnh: CĐCC

Theo ông Tú, ngay từ khi đàm phán thỏa ước, công đoàn đã xác định rõ một nguyên tắc: quyền lợi Tết phải phản ánh được cả mức độ đóng góp lẫn thời gian gắn bó của người lao động. Vì vậy, chính sách thưởng được xây dựng theo thâm niên, tăng dần theo số năm làm việc, có trần rõ ràng và được công khai để người lao động chủ động tính toán, yên tâm gắn bó. Cách làm này cho thấy một thay đổi căn bản trong tư duy: Tết không phải là phần thưởng ngẫu nhiên, mà là một phần của quan hệ lao động dài hạn.

Trong nhiều doanh nghiệp, công đoàn vẫn bị nhìn nhận như một tổ chức lo phong trào, thăm hỏi, tặng quà – những việc cần thiết nhưng chưa đủ. Câu chuyện tại Chang Shin cho thấy một vai trò khác: công đoàn bước vào quá trình hoạch định chính sách nhân sự, nơi các con số, kế hoạch sản xuất và khả năng tài chính được đưa lên bàn thảo luận.

Ông Đặng Tuấn Tú cho rằng, để thương lượng hiệu quả, công đoàn không thể chỉ nói bằng cảm xúc hay mong muốn của người lao động, mà phải hiểu rõ tình hình sản xuất – kinh doanh, đơn hàng, thị trường và áp lực chi phí của doanh nghiệp. Chỉ khi hai bên nói chung một “ngôn ngữ”, đối thoại mới không rơi vào đối đầu.

Ở góc độ đó, khoản thưởng Tết lớn không phải là kết quả của sự nhượng bộ đơn phương, mà là điểm cân bằng giữa khả năng của doanh nghiệp và kỳ vọng chính đáng của người lao động. Công đoàn đóng vai trò “người phiên dịch” giữa hai phía: chuyển hóa nhu cầu của công nhân thành đề xuất cụ thể, khả thi; đồng thời giúp doanh nghiệp nhìn thấy lợi ích dài hạn của việc chăm lo đời sống người lao động.

Vượt Tết, bền vững hóa lao động

Đồng Nai hiện là một trong những tỉnh công nghiệp trọng điểm phía Nam, với khoảng 1,4 triệu lao động, với phần lớn là lao động nhập cư. Trong nhiều năm qua, các cấp công đoàn Đồng Nai đã xác định chăm lo, bảo vệ và giữ chân người lao động là nhiệm vụ xuyên suốt, không chỉ dừng ở những hoạt động mang tính phong trào hay hỗ trợ thời điểm.

Từ công đoàn cơ sở đến Liên đoàn Lao động tỉnh, việc chăm lo được triển khai theo hướng ngày càng thực chất: gắn với thu nhập, điều kiện làm việc, phúc lợi lâu dài và sự ổn định quan hệ lao động. Thông qua thương lượng tập thể, đối thoại định kỳ tại doanh nghiệp, các chương trình phúc lợi, hỗ trợ khó khăn, chăm lo Tết, nhà trọ, bữa ăn ca…, công đoàn từng bước khẳng định vai trò đại diện, đồng hành cùng người lao động trong suốt quá trình làm việc, chứ không chỉ xuất hiện khi có tranh chấp.

Giai đoạn 2023-2025, hơn 16.000 lượt người được tư vấn pháp luật, hơn 5.000 trường hợp được hỗ trợ tố tụng, giúp người lao động nhận về hơn 10 tỷ đồng bồi thường, hỗ trợ chính đáng. Những con số ấy phía sau là những phận người, những gia đình công nhân được bảo vệ kịp thời trước rủi ro mất việc, tai nạn lao động, tranh chấp kéo dài.

Song song đó, thỏa ước lao động tập thể được coi là “chìa khóa” nâng cao phúc lợi. Toàn tỉnh hiện có hơn 1.380 bản thỏa ước, với nhiều điều khoản vượt luật: tăng lương định kỳ, thưởng cuối năm, hỗ trợ nhà ở, nhà trẻ, bữa ăn ca… Đó là thành quả của quá trình thương lượng kiên trì, bền bỉ từ cơ sở.

Tỉnh Đồng Nai luôn dành sự quan tam, chăm lo cho người lao động. Trong ảnh: Công đoàn các KCN tỉnh Đồng Nai đến thăm tìm hiểu Bữa cơm Công đoàn tại Công ty TNHH PouSung VN- Khu CN Bàu xéo

Ngoài ra, gần 1,2 triệu lượt đoàn viên, người lao động có hoàn cảnh khó khăn, bệnh hiểm nghèo, tai nạn lao động đã được thăm hỏi, hỗ trợ. Riêng mỗi dịp Tết, hơn 600 nghìn lượt công nhân được chăm lo thông qua các chương trình “Tết sum vầy”, “Vui Tết cùng công nhân”, trao vé xe, vé tàu, vé máy bay để không ai bị lỡ chuyến về quê đoàn tụ.

Chương trình “Bữa cơm Công đoàn” – tưởng chừng giản dị lại mang ý nghĩa sâu sắc. Gần 435 nghìn suất ăn, trị giá hơn 14 tỷ đồng, không chỉ cải thiện dinh dưỡng mà còn là khoảnh khắc để công nhân cảm nhận sự sẻ chia ngay tại nơi làm việc.

Từ những bữa cơm, mái ấm, đến nhà ở công nhân, đào tạo nghề, giới thiệu việc làm…, Công đoàn Đồng Nai đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu không để người lao động bị bỏ lại phía sau trong tiến trình phát triển.

Bên cạnh vai trò đại diện và bảo vệ quyền lợi của công đoàn, chính quyền tỉnh Đồng Nai đã triển khai nhiều chính sách toàn diện nhằm ổn định đời sống và giữ chân người lao động.

Hằng năm, ngân sách địa phương được sử dụng để trao quà, trợ cấp tiền mặt cho người lao động khó khăn, đồng thời duy trì mức đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, giúp xây dựng mạng lưới an sinh bền vững.

Để giải quyết rào cản về nhà ở và chi phí sinh hoạt, tỉnh vận động chủ nhà trọ ổn định giá thuê và khuyến khích doanh nghiệp phát triển nhà ở xã hội, tạo điều kiện cho lao động thu nhập thấp ổn định chỗ ở và yên tâm làm việc lâu dài. Đồng thời, trung tâm dịch vụ việc làm tỉnh và các sàn giao dịch lao động kết nối trực tiếp người lao động với doanh nghiệp, giúp hạn chế thất nghiệp kéo dài và duy trì sự gắn bó với địa phương.

Các hoạt động này được bổ sung bằng đối thoại thường xuyên giữa lãnh đạo tỉnh và người lao động, thu thập phản hồi để điều chỉnh chính sách về việc làm, đào tạo nghề, y tế, giáo dục và nhà ở cho phù hợp nhu cầu thực tế. Nhờ vậy, Đồng Nai không chỉ chăm lo ngắn hạn mà còn xây dựng một hệ sinh thái bền vững cho lao động, kết hợp phúc lợi, hỗ trợ thu nhập, ổn định việc làm và nâng cao chất lượng sống, tạo động lực gắn bó lâu dài với địa phương.

Có thể thấy, sự chung tay từ doanh nghiệp, đến các ngành, các cấp ở Đồng Nai đã cùng xây dựng một hệ sinh thái lao động bền vững, nơi quyền lợi, phúc lợi và cơ hội nghề nghiệp được kết nối chặt chẽ. Đây chính là “chìa khóa vàng” để duy trì nguồn nhân lực ổn định, gắn bó lâu dài với doanh nghiệp và địa phương. Đồng Nai đang chứng minh rằng đầu tư cho người lao động chính là đầu tư cho sự thịnh vượng lâu dài của tỉnh…