Từ ngày 1/1/2026, hộ kinh doanh sẽ khai và nộp thuế theo doanh thu thực tế

Trình bày tờ trình, Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn cho biết, dự luật lần này cơ bản giữ nguyên đối tượng áp dụng như quy định hiện hành, song bổ sung thêm các nhóm người nộp thuế mới để đảm bảo bao quát toàn bộ các hoạt động kinh tế phát sinh, đặc biệt là các loại hình giao dịch xuyên biên giới, kinh tế số, thương mại điện tử, tài sản số và các hình thức kinh doanh mới.

Một điểm thay đổi lớn là việc mã số thuế của cá nhân, hộ gia đình, hộ kinh doanh sẽ đồng nhất với số định danh cá nhân theo quy định về căn cước công dân. Quy định này nhằm đơn giản hóa thủ tục, đồng thời tăng tính kết nối và minh bạch trong quản lý thông tin người nộp thuế.

Đáng chú ý, tại Điều 13 của dự thảo, Bộ Tài chính đề xuất xóa bỏ hoàn toàn cơ chế “thuế khoán”, thay bằng cơ chế khai và tính thuế theo doanh thu thực tế hằng năm. Theo đó, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh sẽ tự xác định doanh thu, phân loại đối tượng chịu thuế, không chịu thuế và thực hiện khai – nộp thuế theo từng kỳ tính thuế. Chính phủ sẽ quy định chi tiết về phương pháp tính thuế giá trị gia tăng, hồ sơ, thủ tục kê khai và chế độ kế toán áp dụng đối với hộ kinh doanh.

Từ ngày 1/1/2026, hộ kinh doanh sẽ khai và nộp thuế theo doanh thu thực tế

Luật dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, riêng quy định về khai thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh sẽ được áp dụng sớm hơn từ ngày 1/1/2026.

Trong báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho rằng, việc chuyển đổi từ cơ chế khoán sang kê khai sẽ khiến doanh thu theo hóa đơn tăng cao hơn so với mức khoán hiện nay, dẫn đến thay đổi đáng kể về nghĩa vụ thuế, bao gồm cả thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân. Do đó, cơ quan soạn thảo cần đánh giá tác động kỹ lưỡng, bảo đảm việc thay đổi không tạo gánh nặng quá lớn cho nhóm hộ, cá nhân kinh doanh.

Ông Mãi cũng lưu ý, trong trường hợp doanh thu kê khai cao hơn mức khoán hiện hành một cách đột biến, cần tính toán điều chỉnh các mức thuế suất trong các luật chính sách tương ứng, nhằm giữ ổn định thu nhập và đời sống người dân, đúng tinh thần Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về cải cách chính sách thuế giai đoạn mới.

Ngoài ra, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng đề nghị thiết kế lại một số điều khoản trong Luật Thuế giá trị gia tăng, để đảm bảo tính thống nhất khi quy định về phương pháp tính thuế, ngưỡng doanh thu và việc áp dụng hóa đơn điện tử kết nối trực tiếp với cơ quan thuế.

Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, việc sửa đổi Luật Quản lý thuế phải hướng tới mục tiêu chuyển đổi từ mô hình quản lý sang phục vụ người nộp thuế, giảm thiểu tối đa thủ tục hành chính, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo trong quản lý. Ông cũng yêu cầu cơ quan soạn thảo đặc biệt quan tâm đến cơ chế bảo mật dữ liệu khi sử dụng số định danh cá nhân làm mã số thuế, tránh nguy cơ rò rỉ thông tin của người dân và doanh nghiệp.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn cho biết Bộ sẽ tiếp thu đầy đủ các ý kiến đóng góp, tiếp tục hoàn thiện dự thảo để trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 10 theo quy trình rút gọn một kỳ họp.

Với việc xóa bỏ thuế khoán và áp dụng kê khai thuế theo doanh thu thực tế, từ ngày 1/1/2026, hơn 2,5 triệu hộ và cá nhân kinh doanh trên cả nước sẽ bước sang giai đoạn quản lý thuế minh bạch, số hóa và công bằng hơn. Tuy nhiên, đi cùng với đó là yêu cầu chuẩn bị kỹ lưỡng về hệ thống kế toán, hóa đơn điện tử, cũng như chính sách hỗ trợ phù hợp để đảm bảo việc chuyển đổi diễn ra thuận lợi, tránh tạo áp lực cho nhóm hộ kinh doanh nhỏ lẻ.