Từ 15/8: Dùng AI để gian lận trong học tập, nghiên cứu sẽ bị xử lý theo quy định

Từ 15/8: Dùng AI để gian lận trong học tập, nghiên cứu sẽ bị xử lý theo quy định

Từ ngày 15/8/2026, Thông tư số 49/2026/TT-BGDĐT do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành sẽ chính thức có hiệu lực, quy định về ứng dụng công nghệ trong giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp. Một trong những điểm mới đáng chú ý là việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để gian lận trong học tập, kiểm tra, đánh giá hoặc nghiên cứu khoa học được xác định là hành vi vi phạm liêm chính học thuật và sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật cũng như quy chế của cơ sở giáo dục.

Thông tư được ban hành ngày 30/6/2026, áp dụng đối với các cơ sở giáo dục đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp cùng các tổ chức, cá nhân có liên quan. Đây cũng là lần đầu tiên các công nghệ như AI, dữ liệu lớn (Big Data), điện toán đám mây, thực tế ảo và các công nghệ số mới được đặt trong một khung pháp lý thống nhất, điều chỉnh hoạt động đào tạo, kiểm tra, đánh giá, nghiên cứu khoa học, quản trị và cung cấp dịch vụ giáo dục.

Theo quy định, việc ứng dụng công nghệ trong giảng dạy, học tập, kiểm tra, đánh giá và nghiên cứu khoa học phải bảo đảm các nguyên tắc trung thực, khách quan, minh bạch; tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ và phản ánh đúng năng lực của người học cũng như chất lượng nghiên cứu. Mọi nội dung được tạo ra bằng công nghệ phải có khả năng kiểm chứng, giải trình và không được làm sai lệch kết quả học tập hoặc nghiên cứu.

Thông tư nhấn mạnh AI chỉ là công cụ hỗ trợ, không thay thế vai trò, trách nhiệm học thuật của giảng viên, người học và nhà nghiên cứu. Người sử dụng AI vẫn phải chịu hoàn toàn trách nhiệm về tính trung thực, chính xác của sản phẩm học thuật và các kết quả do mình thực hiện.

Đáng chú ý, Thông tư xác định 6 nhóm hành vi vi phạm liêm chính học thuật trong môi trường số, gồm:

• Sử dụng công nghệ, trong đó có AI, để gian lận trong học tập, kiểm tra, đánh giá hoặc nghiên cứu khoa học.
• Sao chép, đạo văn hoặc sử dụng trái phép tài liệu, dữ liệu, học liệu số hoặc kết quả nghiên cứu.
• Giả mạo hoặc làm sai lệch dữ liệu, kết quả nghiên cứu hoặc thông tin học tập.
• Nhờ người khác thực hiện hoặc thực hiện thay nhiệm vụ học tập, kiểm tra, đánh giá hoặc nghiên cứu.
• Không công bố hoặc công bố không đầy đủ việc sử dụng công nghệ, AI khi có yêu cầu theo quy định của pháp luật hoặc quy chế nội bộ.
• Các hành vi khác vi phạm quy định về liêm chính học thuật theo pháp luật và quy chế của cơ sở giáo dục.

Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng yêu cầu các cơ sở giáo dục xây dựng và ban hành quy định nội bộ về liêm chính học thuật, đồng thời thiết lập bộ quy tắc ứng xử đối với việc sử dụng AI trong đào tạo và nghiên cứu khoa học. Các quy định này phải làm rõ hành vi vi phạm, biện pháp phòng ngừa, cơ chế kiểm soát, trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan và quy trình xử lý khi phát hiện vi phạm.

Bên cạnh đó, hệ thống quản lý học tập phải được trang bị các chức năng xác thực danh tính người học, lưu vết toàn bộ quá trình học tập và hỗ trợ phát hiện, phòng ngừa gian lận. Kết quả kiểm tra, đánh giá trên môi trường số cũng phải được lưu trữ đầy đủ, bảo đảm khả năng truy xuất, kiểm chứng để phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra khi cần thiết.

Thông tư không quy định một mức xử lý thống nhất đối với mọi hành vi sử dụng AI để gian lận. Việc xử lý sẽ căn cứ vào tính chất, mức độ vi phạm, các quy định của pháp luật và quy chế nội bộ của từng cơ sở giáo dục. Tùy từng trường hợp, người vi phạm có thể bị hủy kết quả học tập, kiểm tra, nghiên cứu hoặc áp dụng các hình thức kỷ luật phù hợp theo quy định hiện hành.