TS. Nguyễn Văn Thân đề xuất đột phá chính sách để thúc đẩy doanh nghiệp nhỏ và vừa

Toàn cảnh Hội nghị

Tại Hội nghị Thường trực Chính phủ làm việc với các doanh nghiệp nhỏ và vừa với chủ đề "Nhà nước kiến tạo, doanh nghiệp nhỏ và vừa bứt phá trong kỷ nguyên mới" diễn ra chiều ngày 27/2, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME) - TS.Nguyễn Văn Thân, đã có bài phát biểu quan trọng, nhấn mạnh vai trò của khu vực kinh tế tư nhân và đề xuất loạt giải pháp đột phá để thúc đẩy sự phát triển bền vững của cộng đồng doanh nghiệp.

Theo ông Nguyễn Văn Thân, khu vực kinh tế tư nhân đóng góp khoảng 50% GDP, 56% tổng vốn đầu tư xã hội và tạo ra hơn 82% việc làm. Đặc biệt, doanh nghiệp tư nhân trong nước chiếm tới 28% GDP – một con số vượt trội so với các khu vực kinh tế khác, bao gồm cả khối FDI. Điều này chứng tỏ các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, phát luật của Nhà nước đối với khu vực này đã phát huy hiệu quả.

Đất nước ta đang bước vào kỷ nguyên mới với mục tiêu tăng trưởng cao. Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng GDP trên 8% vào năm 2025 và đạt mức hai con số giai đoạn 2026-2030, TS.Nguyễn Văn Thân nhấn mạnh rằng sự phát triển bền vững của khu vực kinh tế tư nhân sẽ là chìa khóa để hiện thực hóa mục tiêu này. Tuy nhiên, thực tế cho thấy số lượng doanh nghiệp tham gia thị trường đang có xu hướng giảm, tinh thần khởi nghiệp cũng chưa thực sự sôi động. Minh chứng là ngay trong tháng 1/2025 đã có tới 58,3 nghìn doanh nghiệp rời khỏi thị trường. Trước dịch Covid-19, cứ 1,5 doanh nghiệp mới tham gia thị trường thì có 1 doanh nghiệp rời khỏi thị trường. Hiện nay, con số này đã giảm xuống còn 1,2, điều cho thấy số doanh nghiệp rời bỏ thị trường đang ngày càng gia tăng.

Những kiến nghị đột phá thúc đẩy khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa

Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME) - TS. Nguyễn Văn Thân phát biểu.

Đứng trước thực trạng trên, TS.Nguyễn Văn Thân đã đưa ra loạt kiến nghị quan trọng nhằm tháo gỡ khó khăn và thúc đẩy khu vực doanh nghiệp này phát triển mạnh mẽ hơn.

Thứ nhất, kiến nghị Chính phủ sớm quy định cụ thể đối với các doanh nghiệp lớn trong và ngoài nước khi tham gia các dự án trọng điểm Quốc gia như Dự án Đường sắt, đường bộ cao tốc và cảng hàng không… phải dành ít nhất 30% giá trị đơn hàng cho DNNVV tham gia; đồng thời, đề nghị Chính phủ có chính sách ưu đãi đối với doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp FDI theo tỷ lệ nội địa hóa. Theo đó, tỷ lệ nội địa hóa ít nhất là 30% và các mức ưu đãi sẽ tăng dần tương ứng theo mức tăng tỷ lệ nội địa hóa (theo thông lệ quốc tế).

Thứ hai, kiến nghị Chính phủ sớm trình Quốc hội sửa đổi Luật thuế Thu nhập doanh nghiệp (TNDN), quy định giảm thuế cho toàn bộ khối DNNVV để nuôi dưỡng nguồn thu, hỗ trợ họ tái đầu tư vào sản xuất - kinh doanh. Khoản 1 Điều 10 Luật Hỗ trợ DNNVV (năm 2017) đã quy định “DNNVV được áp dụng có thời hạn mức thuế suất thuế TNDN thấp hơn mức thuế suất thông thường”, tuy nhiên đến nay chưa có chính sách cụ thể nào triển khai điều luật này.

Dự thảo Luật thuế TNDN (sửa đổi) đang trình Quốc hội đề xuất theo hướng: áp dụng 15% cho doanh nghiệp có doanh thu dưới 3 tỷ và 17% cho doanh nghiệp có doanh thu từ 3-50 tỷ. Hiệp hội đánh giá đề xuất này chưa có tính thực tiễn, vì đa phần doanh nghiệp có doanh thu dưới 3 tỷ không có lãi, trong khi đó đề xuất chỉ áp dụng với một bộ phận DNNVV, chưa có tính khuyến khích cho cả cộng đồng DNNVV Việt Nam. Do vậy, Hiệp hội kiến nghị Chính phủ nghiên cứu, đề xuất giảm thuế TNDN xuống từ 15-17% với toàn bộ DNNVV Việt Nam; đồng thời cần sửa đổi Luật Hỗ trợ DNNVV để doanh nghiệp sớm được thụ hướng những chính sách hỗ trợ khác của Nhà nước một cách hiệu quả.

Thứ ba, kiến nghị Chính phủ có chính sách khuyến khích hệ thống các tổ chức tín dụng đẩy mạnh hình thức cho vay thế chấp dựa trên tài sản hình thành trong tương lai. Hiện nay chỉ có khoảng 30-35% DNNVV có thể tiếp cận vốn vay ngân hàng với tài sản thế chấp hiện có, trong khi đó, “lác đác” một số Ngân hàng thực hiện cho vay dựa trên tài sản hình thành trong tương lai nhưng “rất nhỏ giọt”. Vì vậy, kiến nghị Chính phủ có chính sách khuyến khích hệ thống các tổ chức tín dụng đẩy mạnh hình thức cho vay này để khai thông nguồn vốn chảy vào thị trường.

Thứ tư, kiến nghị Chính phủ tiếp tục chỉ đạo cải cách thể chế, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, phấn đấu giảm ít nhất 30% thời gian xử lý thủ tục hành chính; ít nhất 30% chi phí kinh doanh, đặc biệt là hải quan, chi phí tuân thủ quy định, chi phí không chính thức, và bãi bỏ ít nhất 30% điều kiện kinh doanh không cần thiết mà hiện nay vẫn tồn tại khoảng 16,000 giấy phép con.

Thứ năm, nhằm thực hiện mục tiêu đạt con số 1,5 triệu doanh nghiệp vào năm 2025, kiến nghị Chính phủ giao chỉ tiêu (KPI) về phát triển DNNVV cho các địa phương; đồng thời giao nhiệm vụ cụ thể bằng văn bản cho Hiệp hội DNNVV Việt Nam theo dõi, giám sát, đánh giá việc thực hiện chỉ số này; báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.

Thứ sáu, kiến nghị Chính phủ xem xét các chế tài phù hợp đối với doanh nhân, doanh nghiệp chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ với Nhà nước trong bối cảnh cần khuyến khích tăng trưởng như hiện nay; theo hướng, những vi phạm mang tính chất kinh tế, dân sự nên xử lý bằng hình thức khắc phục hậu quả kinh tế hoặc các hình thức hành chính khác. Mục tiêu là nâng cao tinh thần thượng tôn pháp luật nhưng đồng thời cũng giảm bớt tâm lý lo ngại cho doanh nhân, doanh nghiệp.

Thứ bảy, về ngành Bất động sản, TS. Nguyễn Văn Thân kiến nghị Chính phủ 03 vấn đề:

Vấn đề thứ nhất, hiện nay ở các địa phương đang gặp khó khăn trong việc định giá đất; các dự án sắp được triển khai đã và đang chờ, gây ra lãng phí thời gian và nguồn lực. Hiệp hội kiến nghị Chính phủ nên quy định giá thu tiền sử dụng đất 10-12% trên giá bán BĐS theo thị trường.

Vấn đề thứ hai, kiến nghị Chính phủ bãi bỏ quy định về trần lãi 10% đối với các dự án nhà ở xã hội, vì không phù hợp với thực tiễn và mong muốn của nhà đầu tư. Thay vào đó, nên có giải pháp khác để khuyến khích nhà đầu tư tham gia.

Vấn đề thứ ba, đối với các dự án bất động sản đang vướng pháp lý (bao gồm cả các dự án đang triển khai và đã hoàn thành, thậm chí đã bán cho người dân), kiến nghị Chính phủ sớm có giải pháp tháo gỡ giúp người dân, doanh nghiệp có điều kiện thực hiện giao dịch để tiếp tục đầu tư phát triển.

Thứ tám, kiến nghị Chính phủ sớm tháo gỡ các vướng mắc cho các dự án Năng lượng đã có trong Quy hoạch Điện VIII để doanh nghiệp nhanh chóng triển khai dự án và đưa vào hoạt động nhằm đáp ứng nhu cầu tiêu thụ điện của nền kinh tế trong tương lai.

Thứ chín, kiến nghị Thủ tướng Chính phủ đề xuất với Đảng ban hành một Nghị quyết riêng mang tính “đột phá” về phát triển kinh tế tư nhân, trong đó có DNNVV.

Tăng cường vai trò của Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam

Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam là tổ chức đại diện cấp quốc gia của cộng đồng DNNVV, với vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ vô cùng quan trọng. Sự lớn mạnh của Hiệp hội và hệ thống thành viên, hội viên đến nay đã được cộng đồng doanh nghiệp và người dân công nhận, đánh giá cao. Do vậy, để tăng cường năng lực hoạt động của Hiệp hội và cộng đồng DNNVV Việt Nam trong Kỷ nguyên mới, đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam, TS.Nguyên Văn Thân đưa ra 4 đề xuất như sau:

Thứ nhất, đề xuất Đảng, Quốc hội và Chính phủ thể chế hóa sự tham gia bắt buộc của Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam trong việc theo dõi, giám sát, đánh giá độc lập quá trình xây dựng và thực thi pháp luật, và các chương trình, kế hoạch phát triển của Nhà nước liên quan đến kinh tế tư nhân nói chung và DNNVV nói riêng.

Thứ hai, đề xuất Chính phủ ban hành quy định bổ sung đại diện của Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam tham gia vào Hội đồng quản lý của các Quỹ hỗ trợ Nhà nước liên quan đến DNNVV như Quỹ Phát triển DNNVV, Quỹ Bảo lãnh tín dụng DNNVV, Quỹ Đổi mới công nghệ Quốc gia, và Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia… Đồng thời, giao Hiệp hội nhiệm vụ trực tiếp đánh giá, thẩm định doanh nghiệp, hồ sơ DNNVV có nhu cầu nhận hỗ trợ của Nhà nước để tăng tính hiệu quả trong thực hiện chính sách.

Thứ ba, kiến nghị Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ giao cho Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam thực hiện một số dịch vụ công trên tinh thần “Hiệp hội quyết, Hiệp hội làm, Hiệp hội chịu trách nhiệm”.

Thứ tư, đề xuất Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ hỗ trợ điều kiện làm việc cho Hiệp hội, chẳng hạn như cho Hiệp hội thuê lại trụ sở cơ quan Nhà nước với giá ưu đãi để cộng đồng doanh nghiệp có nơi làm việc, kết nối tốt hơn, cũng như hỗ trợ Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam có “bộ mặt” đẹp đẽ hơn trong công tác đối nội, đối ngoại và hoạt động quốc tế.