 |
| Tiền mặt lên ngôi giữa sóng gió Trung Đông |
Theo khảo sát mới nhất của Bank of America (BofA), tâm lý nhà đầu tư toàn cầu đã suy yếu đáng kể trong những tuần gần đây. Dù chưa rơi về mức bi quan cực điểm như giai đoạn thị trường chao đảo vì các đợt áp thuế diện rộng hồi tháng 4/2025, nhưng xu hướng thận trọng đã hiện rõ khi tỷ trọng tiền mặt trong danh mục của các quỹ tăng mạnh từ 3,4% trong tháng 2 lên 4,3% vào tuần khảo sát gần nhất.
Đây là tốc độ gia tăng nắm giữ tiền mặt mạnh nhất kể từ tháng 3/2020, thời điểm thị trường toàn cầu đối mặt với cú sốc chưa từng có từ đại dịch. Trong ngôn ngữ của giới đầu tư tổ chức, tiền mặt không còn chỉ là một trạng thái tạm trú, mà đang trở thành lựa chọn chiến lược trong giai đoạn rủi ro khó định lượng.
Rủi ro địa chính trị thay thế nỗi lo “bong bóng AI”
Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất từ khảo sát của BofA là sự dịch chuyển tâm điểm lo ngại của nhà đầu tư. Nếu trong nhiều tháng trước, thị trường chủ yếu tranh luận về định giá công nghệ và nguy cơ “bong bóng AI”, thì nay các mối bận tâm lớn nhất đã chuyển sang địa chính trị và lạm phát.
Xung đột kéo dài tại Trung Đông, cùng nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng, đang khiến giá dầu trở thành biến số then chốt đối với thị trường toàn cầu. Điều này làm phức tạp thêm triển vọng điều hành chính sách tiền tệ, nhất là khi phần lớn nền kinh tế lớn vẫn chưa hoàn toàn kiểm soát được áp lực giá cả.
Báo cáo của BofA dẫn nhận định từ BlackRock cho rằng gần như không có nơi trú ẩn thực sự an toàn trước một cú sốc nguồn cung dầu trong ngắn hạn. Thông điệp này cho thấy ngay cả những tổ chức quản lý tài sản hàng đầu thế giới cũng đang nhìn nhận rủi ro năng lượng như một mối đe dọa mang tính hệ thống, thay vì chỉ là biến động mang tính thời điểm.
Ông Michiel Plakman, người đứng đầu bộ phận cổ phiếu toàn cầu của Robeco, cho rằng giới đầu tư đang dần “chấp nhận thực tế” về khả năng chiến sự tại Trung Đông không sớm kết thúc. Khi xung đột không còn được xem là biến cố ngắn hạn, thị trường buộc phải định giá lại hàng loạt tài sản theo một kịch bản phòng thủ hơn.
Không chỉ phản ánh ở tỷ trọng tiền mặt, xu hướng bi quan còn thể hiện rõ trong đánh giá về triển vọng kinh tế toàn cầu. Nếu ở khảo sát trước, 39% số nhà quản lý quỹ tin rằng nền kinh tế thế giới sẽ cải thiện trong 12 tháng tới, thì nay tỷ lệ này chỉ còn 7%.
Mức giảm mạnh này cho thấy niềm tin vào kịch bản “hạ cánh mềm” của kinh tế toàn cầu đang suy yếu nhanh chóng. Khi tăng trưởng chậm lại trong lúc giá năng lượng đi lên, rủi ro đình lạm – tức tăng trưởng thấp đi kèm lạm phát cao – bắt đầu quay lại bàn thảo luận của giới đầu tư chuyên nghiệp.
Cùng với đó, 45% số người tham gia khảo sát dự báo chỉ số giá tiêu dùng toàn cầu sẽ tăng cao hơn trong năm tới. Đây là một tín hiệu đáng chú ý bởi nó cho thấy lạm phát không còn được nhìn nhận là câu chuyện đã qua, mà đang trở lại như một lực cản lớn đối với đà phục hồi của thị trường tài chính.
Bà Seema Shah, Giám đốc chiến lược toàn cầu của Principal Asset Management, nhận định rằng sự giảm tốc của kinh tế thế giới có thể làm suy yếu các trụ đỡ từng giúp thị trường đứng vững trong thời gian qua. Theo bà, việc nhiều nhà đầu tư cố tách biệt câu chuyện địa chính trị khỏi những rủi ro khác như tín dụng tư nhân hay định giá công nghệ có thể là một sai lầm, bởi các yếu tố này hoàn toàn có thể liên kết với nhau nếu bối cảnh vĩ mô tiếp tục xấu đi.
Nói cách khác, cú sốc địa chính trị không chỉ dừng lại ở dầu mỏ hay năng lượng, mà có thể lan sang chi phí vốn, lợi nhuận doanh nghiệp, định giá tài sản và toàn bộ chuỗi kỳ vọng trên thị trường.
Một hệ quả trực tiếp của việc kỳ vọng lạm phát tăng lên là nhà đầu tư bắt đầu điều chỉnh lại dự báo về chính sách tiền tệ. Trong khảo sát mới nhất, chỉ còn 17% nhà quản lý tài sản tin rằng các ngân hàng trung ương sẽ hạ lãi suất trong thời gian tới, giảm mạnh so với mức 46% ghi nhận ở khảo sát tháng 2.
Diễn biến này cho thấy thị trường ngày càng ít tin vào khả năng các nhà hoạch định chính sách có thể nhanh chóng chuyển sang nới lỏng tiền tệ. Khi giá dầu leo thang và áp lực lạm phát tái xuất, dư địa giảm lãi suất sẽ bị thu hẹp đáng kể, ngay cả trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế chững lại.
Sự thay đổi trong kỳ vọng lãi suất cũng kéo theo điều chỉnh ở thị trường trái phiếu. Kịch bản đường cong lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ tiếp tục đi lên đến năm 2026 – từng được 80% nhà quản lý quỹ ủng hộ hồi tháng 2 – nay chỉ còn 56%. Điều đó phản ánh mức độ bất định ngày càng lớn đối với quỹ đạo lãi suất và chi phí vốn toàn cầu.
Đối với giới doanh nghiệp, đặc biệt là những doanh nghiệp có nhu cầu huy động vốn lớn, biến động này là tín hiệu cần theo dõi sát. Nếu lãi suất duy trì ở mức cao lâu hơn dự kiến, áp lực lên chi phí tài chính, khả năng mở rộng đầu tư và chiến lược quản trị dòng tiền sẽ gia tăng rõ rệt.
Tiền mặt trở thành thông điệp của sự phòng thủ
Khảo sát của Bank of America do nhóm phân tích dưới sự dẫn dắt của chiến lược gia trưởng Michael Hartnett thực hiện với 181 nhà quản lý quỹ, đại diện cho khoảng 500 tỷ USD tài sản. Quy mô mẫu khảo sát đủ lớn để phản ánh tương đối rõ xu hướng dịch chuyển trong tư duy phân bổ vốn của thị trường tổ chức toàn cầu.
Việc tiền mặt được ưu tiên mạnh mẽ không đơn thuần là phản ứng ngắn hạn trước biến động chiến sự. Sâu xa hơn, đây là chỉ dấu cho thấy các nhà đầu tư lớn đang chuẩn bị cho một môi trường đầu tư phức tạp hơn, nơi rủi ro địa chính trị, lạm phát và tăng trưởng suy yếu có thể cùng lúc xuất hiện.
Trong môi trường đó, chiến lược phòng thủ không còn là lựa chọn mang tính chiến thuật mà trở thành nguyên tắc quản trị rủi ro cốt lõi. Đối với thị trường tài chính, thông điệp rất rõ ràng: khi tiền mặt tăng nhanh, niềm tin vào các tài sản rủi ro đang suy giảm.
Và với doanh nghiệp, đặc biệt là những đơn vị nhạy cảm với giá nguyên liệu, chi phí vốn và nhu cầu tiêu dùng toàn cầu, sự trở lại của xu hướng “giữ tiền mặt” từ giới đầu tư tổ chức có thể là tín hiệu báo trước một giai đoạn thị trường thận trọng, chọn lọc và khắt khe hơn với mọi quyết định phân bổ vốn.
