Thuế TP. Hồ Chí Minh thu hồi gần 108.000 tỷ đồng nợ thuế nhờ chuyển sang quản trị số

Theo báo cáo từ Thuế TP. Hồ Chí Minh, tổng thu ngân sách Nhà nước 6 tháng đầu năm 2026 do đơn vị quản lý ước đạt 385.236 tỷ đồng, bằng 61,4% dự toán Chính phủ giao và tăng 31% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, điểm sáng lớn nhất nằm ở khu vực sản xuất, kinh doanh với mức thu đạt khoảng 227.836 tỷ đồng, bằng 71% dự toán và tăng tới 43%.

Theo Thuế TP Hồ Chí Minh, 6 tháng đầu năm 2026, tổng thu ngân sách nhà nước do đơn vị quản lý ước đạt 385.236 tỷ đồng, bằng 61,4% dự toán Chính phủ giao và tăng 31% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, thu từ khu vực sản xuất, kinh doanh đạt khoảng 227.836 tỷ đồng, bằng 71% dự toán và tăng 43%.

Kết quả này là minh chứng rõ nét cho đà phục hồi mạnh mẽ của các doanh nghiệp trên địa bàn. Đồng thời, nó cũng khẳng định hiệu quả vượt trội từ các biện pháp quản lý, thắt chặt và đôn đốc thu hồi nợ thuế của cơ quan chức năng.

Tính đến ngày 30/6/2026, tổng số tiền thuế nợ do Thuế TP. Hồ Chí Minh quản lý còn 94.788 tỷ đồng, giảm 8,4% so với cuối tháng 5 và giảm 3,5% so với cuối năm 2025. Tỷ lệ tổng nợ trên dự toán thu ngân sách hiện ở mức 15,12%. Riêng nhóm nợ thuế, phí còn 28.564 tỷ đồng, tương đương 4,56% dự toán năm.

Nhờ chiến dịch rà soát triệt để, xử lý dứt điểm các khoản nợ sai, nợ ảo, ngành Thuế thành phố đã thu hồi thành công 107.979 tỷ đồng tiền thuế nợ trong nửa đầu năm. Cụ thể, số thu từ nợ cũ năm 2025 chuyển sang đạt 17.411 tỷ đồng, còn số thu từ nợ mới phát sinh trong năm 2026 đạt tới 90.568 tỷ đồng.

Những rào cản từ tiền đất và lỗ hổng pháp lý

Dù đạt con số ấn tượng, Thuế TP. Hồ Chí Minh thẳng thắn nhìn nhận công tác quản lý nợ vẫn đối mặt nhiều áp lực lớn. Điển hình là việc thiếu chế tài đủ mạnh đối với các khoản nợ dưới 90 ngày. Quy mô nhóm nợ ngắn hạn này hiện lên tới 8.203 tỷ đồng, tạo kẽ hở cho một số đối tượng lợi dụng để chiếm dụng tiền thuế.

Bên cạnh đó, dòng tiền nghẽn tại các dự án đất đai vẫn là bài toán đau đầu nhất. Khối nợ liên quan đến đất hiện lên tới 47.296 tỷ đồng, chiếm gần một nửa tổng nợ thuế toàn thành phố (trong đó nợ gốc là 40.596 tỷ đồng). Phần lớn số nợ này trói chân tại các dự án gặp vướng mắc về giá đất, diện tích tính tiền sử dụng đất, khấu trừ bồi thường. Việc xử lý các thủ tục này nằm ngoài tầm tay của ngành Thuế, đòi hỏi sự vào cuộc của nhiều Sở, ngành liên quan khiến tiến độ thu hồi bị kéo dài.

Một điểm nghẽn kỹ thuật khác là hệ thống kết nối điện tử giữa Cơ quan Thuế và các ngân hàng thương mại vẫn chưa đồng bộ. Việc cưỡng chế trích tiền từ tài khoản của đối tượng nợ thuế vẫn phải làm thủ công, mất nhiều thời gian. Thêm vào đó, việc người nộp thuế liên tục điều chỉnh hồ sơ khai thuế, khai sai chỉ tiêu, sai tiểu mục đã làm phát sinh tình trạng nợ sai, nợ ảo kéo dài.

Số hóa toàn diện để chặn chây ỳ

Để xoay chuyển tình thế, Thuế TP. Hồ Chí Minh đặt mục tiêu thay đổi căn bản phương thức vận hành, chuyển hẳn từ "xử lý nợ" sang "quản trị nợ" dựa trên rủi ro. Ngành Thuế sẽ đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, đưa vào vận hành hệ thống giám sát tập trung (dashboard) và ứng dụng cưỡng chế nợ thuế tự động. Giải pháp công nghệ này kỳ vọng sẽ rút ngắn tới 80% thời gian xử lý so với cách làm thủ công trước đây.

Song song đó, Cơ quan Thuế sẽ tiến hành làm sạch dữ liệu để triệt tiêu nợ ảo, giao chỉ tiêu thu nợ sát sao đến từng đơn vị và kiên quyết áp dụng các biện pháp cưỡng chế đối với trường hợp cố tình chây ỳ. Đối với các khoản nợ mới, nguyên tắc cốt lõi là "phát sinh đến đâu, xử lý đến đó", không để tích tụ thành nợ khó đòi. Những doanh nghiệp thực sự khó khăn khách quan vẫn sẽ nhận được các biện pháp hỗ trợ, gia hạn theo đúng quy định.

Để hiện thực hóa mục tiêu chuyển đổi số này, Thuế TP. Hồ Chí Minh đã kiến nghị Cục Thuế tiếp tục hoàn thiện quy trình, cho phép tự động hóa hoàn toàn các bước xử lý nội bộ. Đồng thời, thiết lập cơ chế kết nối, chia sẻ dữ liệu theo thời gian thực với các cơ quan bên ngoài, hướng tới số hóa toàn bộ quy trình đôn đốc và cưỡng chế nợ thuế trong thời gian tới.