Thúc giải phóng mặt bằng cao tốc TP.HCM - Trung Lương - Mỹ Thuận nhanh

Dự án đầu tư xây dựng mở rộng đường cao tốc TP.HCM - Trung Lương - Mỹ Thuận, một trong những công trình hạ tầng trọng điểm khu vực phía Nam, đang đứng trước áp lực tiến độ khi nhiều điểm nghẽn chưa được tháo gỡ kịp thời. Dù đã khởi công từ ngày 19/12/2025 và đặt mục tiêu hoàn thành vào năm 2028, nhưng thực tế triển khai cho thấy nhiều khó khăn vẫn tồn tại, đặc biệt là công tác giải phóng mặt bằng và nguồn cung vật liệu xây dựng.

Trước tình hình này, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh vừa mới ký công điện gửi UBND TP.HCM cùng các tỉnh Tây Ninh, Đồng Tháp, Vĩnh Long, An Giang và Đồng Nai, yêu cầu đẩy nhanh tiến độ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, đồng thời đảm bảo nguồn vật liệu phục vụ thi công dự án theo hình thức PPP.

Theo đánh giá của Bộ Xây dựng, tuyến cao tốc này có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc kết nối TP.HCM với khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội toàn vùng. Đồng thời, đây cũng là một mắt xích quan trọng trong trục cao tốc Bắc - Nam phía Đông, hướng tới mục tiêu hoàn thành 5.000 km đường bộ cao tốc vào năm 2030.

Thi công mở rộng cao tốc TP.HCM - Trung Lương - Mỹ Thuận.

Tuy nhiên, báo cáo từ doanh nghiệp dự án cho thấy hai nút thắt lớn nhất hiện nay là giải phóng mặt bằng chưa hoàn tất tại một số địa phương và nguồn vật liệu xây dựng chưa được đảm bảo ổn định. Điều này khiến tiến độ thi công chưa đạt như kỳ vọng, dù các nhà thầu đã huy động lực lượng lớn.

Cụ thể, tổng diện tích giải phóng mặt bằng của dự án là 1.205,44 ha, trong đó đã hoàn thành hơn 90% với 1.088,91 ha từ giai đoạn trước. Phần diện tích bổ sung khoảng 117,16 ha, bao gồm 20,15 ha đường gom hiện hữu, hiện vẫn chưa được bàn giao đầy đủ. Các địa phương mới chỉ dừng ở việc hoàn tất thủ tục giao chủ đầu tư, trong khi công tác bồi thường và bàn giao mặt bằng sạch vẫn chậm.

Để tháo gỡ điểm nghẽn này, Bộ Xây dựng đề nghị các địa phương liên quan phải hoàn thành việc bàn giao toàn bộ mặt bằng sạch trong quý III/2026. Đặc biệt, 20,15 ha phục vụ tuyến chính cần được ưu tiên bàn giao trước ngày 30/7/2026 nhằm đảm bảo tiến độ thi công các hạng mục quan trọng.

Bên cạnh đó, vấn đề vật liệu xây dựng cũng đang gây áp lực lớn cho dự án. Theo tính toán, công trình cần khoảng 3,2 triệu m³ cát và 3,5 triệu m³ đá. Tuy nhiên, đến nay nguồn cung vẫn chưa được xác định rõ ràng, khiến nhà thầu phải sử dụng cát thương mại và tận dụng vật liệu dư từ dự án trước đó để duy trì thi công.

Trước thực trạng này, Bộ Xây dựng đề nghị các địa phương chủ động rà soát quy hoạch mỏ vật liệu, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp hoàn thiện thủ tục khai thác. Trong đó, Đồng Tháp và Vĩnh Long được giao hỗ trợ nguồn cát, còn TP.HCM, Đồng Nai và An Giang chịu trách nhiệm về nguồn đá.

Dù gặp nhiều khó khăn, nhà thầu vẫn duy trì thi công với khoảng 350 thiết bị, 950 nhân sự và triển khai 62 mũi thi công. Giá trị sản lượng thực hiện đến nay đạt khoảng 1.045 tỷ đồng trên tổng giá trị xây lắp 21.481 tỷ đồng. Tuy nhiên, tiến độ vẫn bị ảnh hưởng đáng kể do thiếu vật liệu đắp nền đường.

Dự án có tổng chiều dài khoảng 96,13 km, điểm đầu tại nút giao Chợ Đệm (TP.HCM) và điểm cuối tại cầu Mỹ Thuận 2 (Đồng Tháp). Trong đó, đoạn TP.HCM - Trung Lương dài khoảng 40 km được thiết kế 8 làn xe với tốc độ 120 km/h; đoạn Trung Lương - Mỹ Thuận dài 56,13 km có quy mô 6 làn xe, tốc độ 100 km/h.

Tổng mức đầu tư của dự án lên tới 36.172,41 tỷ đồng, trong đó vốn chủ sở hữu là 5.425,86 tỷ đồng và vốn huy động 30.746,55 tỷ đồng. Nhà đầu tư là liên danh gồm nhiều doanh nghiệp lớn trong lĩnh vực hạ tầng giao thông, với kỳ vọng rút ngắn tiến độ hoàn thành sớm hơn 6 tháng so với kế hoạch ban đầu, tức vào tháng 6/2028.

Có thể thấy, để đạt được mục tiêu này, việc tháo gỡ các điểm nghẽn về mặt bằng và vật liệu là yếu tố then chốt. Nếu các địa phương không quyết liệt vào cuộc, nguy cơ chậm tiến độ là hoàn toàn hiện hữu, kéo theo hệ lụy đối với phát triển kinh tế vùng.

Trong bối cảnh nhu cầu kết nối hạ tầng ngày càng cấp thiết, việc đẩy nhanh tiến độ dự án không chỉ là yêu cầu kỹ thuật, mà còn là nhiệm vụ mang tính chiến lược. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành và địa phương sẽ là chìa khóa để đưa công trình về đích đúng hẹn.