Trong bối cảnh tình hình thế giới tiếp tục biến động phức tạp, khó lường đã tác động tiêu cực đến sự phục hồi và tăng trưởng kinh tế toàn cầu, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất, xuất khẩu lương thực, thực phẩm, trong đó có mặt hàng gạo. Với các giải pháp chỉ đạo, điều hành chủ động, kịp thời của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và các Bộ, ngành, địa phương, tình hình sản xuất, xuất khẩu gạo của Việt Nam trong những tháng đầu năm 2025 đã đạt nhiều kết quả tích cực, đã đóng góp quan trọng vào tăng trưởng của ngành nông nghiệp và nền kinh tế, đồng thời đáp ứng đầy đủ nhu cầu tiêu dùng, bảo đảm an ninh lương thực quốc gia và lợi ích người nông dân.
Theo đó, Bộ Công Thương được giao phối hợp với các Bộ, cơ quan, địa phương liên quan chủ trì mở rộng và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, đặc biệt tập trung vào các thị trường FTA và thị trường tiềm năng như EU, Mỹ, Hàn Quốc, Bắc Mỹ, Trung Đông và châu Phi. Đồng thời, tận dụng quá trình rà soát các hiệp định thương mại đã có hiệu lực để đề nghị các đối tác mở rộng hạn ngạch cho hàng hóa Việt Nam.
Các thương vụ Việt Nam ở nước ngoài phải tăng cường nắm bắt, đánh giá kịp thời các cảnh báo, các thay đổi về quy định của các nước nhập khẩu nông sản để bảo vệ tối đa lợi ích doanh nghiệp. Đồng thời, đẩy mạnh công tác nghiên cứu thị trường, đánh giá, dự báo nhu cầu nhập khẩu và khả năng tiến hành xúc tiến thương mại (XTTM) gạo vào các thị trường nhập khẩu. Từ đó, kịp thời cập nhật thông tin cho Hiệp hội Lương thực Việt Nam và các thương nhân xuất khẩu gạo để phục vụ cho định hướng kinh doanh, xuất khẩu.
Bên cạnh đó, Bộ Công Thương tiếp tục chỉ đạo, đôn đốc Hiệp hội Lương thực Việt Nam và các doanh nghiệp xuất khẩu gạo tuân thủ nghiêm các quy định tại Nghị định số 107/2018/NĐ-CP (ngày 15/8/2018) và Nghị định số 01/2025/NĐ-CP (ngày 1/1/2025) của Chính phủ về kinh doanh xuất khẩu gạo. Việc này nhằm bảo đảm cân đối giữa xuất khẩu và tiêu dùng nội địa, duy trì dự trữ lưu thông theo quy định, qua đó góp phần bình ổn giá thóc, gạo trên thị trường trong nước.
 |
| Thủ tướng yêu cầu tăng tín dụng, đa dạng thị trường để bảo đảm an ninh lương thực trước biến động xuất khẩu gạo. Ảnh: VGP |
Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Ngoại giao chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành và địa phương tăng cường hoạt động của các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, nhằm nắm bắt kịp thời thông tin thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu gạo, thúc đẩy kết nối thương mại, đồng thời quảng bá thương hiệu và sản phẩm gạo Việt Nam tại các quốc gia, vùng lãnh thổ.
Đối với khối doanh nghiệp, Thủ tướng yêu cầu Bộ Tài chính tiếp tục triển khai các giải pháp hỗ trợ, tạo thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp trong thủ tục hải quan; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và phương pháp quản lý hiện đại để rút ngắn thời gian xử lý hành chính. Bộ cũng cần khẩn trương thực hiện hoàn thuế giá trị gia tăng, xem xét kiến nghị liên quan đến thuế VAT, và tổ chức mua gạo dự trữ để giúp nông dân có vốn quay vòng sản xuất, chuẩn bị cho các mùa vụ tiếp theo.
Ngân hàng Nhà nước chỉ đạo hệ thống ngân hàng thương mại tăng cường tín dụng cho các doanh nghiệp sản xuất, chế biến, thu mua và xuất khẩu gạo. Đặc biệt, trong những giai đoạn thị trường biến động, nguồn vốn kịp thời sẽ giúp nông dân và doanh nghiệp tận dụng cơ hội, hạn chế rủi ro, trên cơ sở tuân thủ đúng quy định pháp luật.
Bộ Công Thương phối hợp với Hiệp hội Lương thực Việt Nam và các doanh nghiệp đảm bảo cân đối nguồn cung, duy trì dự trữ lưu thông và ổn định giá cả trong nước. Các địa phương phải theo dõi chặt chẽ tình hình xuất khẩu trên địa bàn, đồng thời kịp thời xử lý khó khăn, vướng mắc phát sinh.
Về dài hạn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao phát triển vùng chuyên canh lúa chất lượng cao, nâng cao năng suất, xây dựng thương hiệu quốc gia “Gạo Việt Nam/VietNam Rice”. Chính phủ cũng khuyến khích đầu tư vào hạ tầng bảo quản, chế biến hiện đại, thúc đẩy sản xuất xanh, bền vững và tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
Bên cạnh đó, Thủ tướng giao UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tổ chức thực hiện quy hoạch sản xuất lúa, chỉ đạo việc cung ứng vật tư, cơ cấu giống, thực hiện kỹ thuật canh tác, nâng cao chất lượng gạo đáp ứng nhu cầu thị trường trong nước và cho xuất khẩu. Hiệp hội Lương thực Việt Nam phối hợp chặt chẽ với các Bộ, ngành và các thương nhân kinh doanh xuất khẩu gạo để chủ động tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc về xuất khẩu gạo; kịp thời báo cáo đề xuất các giải pháp đối với những vấn đề phát sinh vượt thẩm quyền.
Hiệp hội Lương thực Việt Nam và Hiệp hội ngành hàng lúa gạo Việt Nam tăng cường thông tin tình hình thị trường gạo thế giới cũng như nhu cầu của các đối tác đến các hội viên của Hiệp hội và các địa phương liên quan; chủ động đề xuất các chương trình XTTM vào các thị trường và cách tiếp cận đối với từng thị trường cụ thể góp phần quảng bá hình ảnh, thương hiệu sản phẩm gạo Việt Nam.
Công điện được ban hành trong bối cảnh thị trường gạo toàn cầu có nhiều biến động. Theo báo cáo từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, 8 tháng năm 2025, Việt Nam xuất khẩu 6,3 triệu tấn gạo, trị giá 3,17 tỷ USD, tăng 2,2% về lượng, nhưng giảm tới 17,5% về trị giá so với cùng kỳ năm 2024, ảnh hưởng lớn đến lợi nhuận doanh nghiệp. Nguyên nhân chính là do nhu cầu quốc tế suy giảm và sự cạnh tranh gay gắt từ các quốc gia xuất khẩu gạo lớn.
